Basın meslek örgütleri, Evrensel gazetesinin resmi ilan ve reklam yayımlama hakkını iptal eden Basın İlan Kurumu'na tepki gösterdi

Evrensel gazetesi, gazetenin resmi ilan ve reklam yayımlama hakkının Basın İlan Kurumu (BİK) tarafından tümüyle iptal edildiğini duyurdu. Perşembe günü düzenledikleri basın toplantısıyla karara tepki gösteren meslek örgütleri, Basın İlan Kurumu'nun muhalif basına yönelik "iktidarın sopası" haline geldiğini kaydetti.

BİK'in Eylül 2019’da aldığı resmi ilan ve reklam durdurma kararı sebebiyle gazeteye 3 yıldır ilan verilmiyordu.

Evrensel gazetesi Pazartesi günü, BİK Genel Müdürlüğü tarafından gazeteye iletilen tebligatta, iptal kararına gerekçe olarak okurların bayilerden birden fazla gazete satın alması, kurum abonelikleri ve kayıt defterlerinin düzenli tutulmadığı iddiasının yer aldığını yazdı.

BİK’in iptal kararında, 19 Temmuz’da bayi ve 20 Temmuz’da idari denetim yapıldığı belirtilerek, ilan hakkı için gerekli olan 4 bin satış bandının BİK’in ilan yönetmeliğinin ilgili maddesini ihlal ederek aştığına hükmedildiği ifade edildi.

BİK’in ilan yönetmeliğinin ilgili maddesi, “son nokta tali bayilerdeki satışların makul ve kabul edilebilir gerekçelerle birden fazla yapılan satışlar istisna olmak üzere fiilen ve birer birer yapılmış olması asıldır” hükmünü içeriyor.

Kararda, bayi denetimlerinde, “Emek Partisinin 13 farklı il ve ilçe örgütlerinde 650 adet”, “3 farklı belediyede 85 adet olmak üzere” ve başka bazı bayilerden de toplu satış yapıldığı belirtiliyor.

BİK kararında ayrıca Evrensel'in günlük satış ve iade bilgilerinin de denetimde bulunulan süre içerisinde düzenli şekilde elektronik kayıt defterine işlenmediği ifade edildi.

14 ve 16 Eylül 2019 tarihlerinde de bayi denetimi yaptığını söyleyen BİK, Evrensel'in “dört bin adetlik asgari fiili satış şartını yerine getirmediğini” ileri sürerek resmi ilan ve reklam yayımlama hakkını iptal etti.

Basın meslek örgütleri: Basın İlan Kurumu iktidarın sopası haline geldi

Basın meslek örgütleri, Basın İlan Kurumu’nun uygulamasına tepki gösterdi.

Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC), Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS), Türkiye Yazarlar Sendikası (TYS), DİSK Basın İş Sendikası temsilcileri düzenledikleri basın toplantısında, uygulamayı “haksız ve hukuksuz” olarak nitelendirdi, Basın İlan Kurumu’nun “iktidarın sopası” olarak kullanıldığı kaydedildi.

TGC Genel Sekreteri Sibel Güneş şöyle konuştu:

“Basın özgürlüğü Anayasamız gereğince resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini kapsamaktadır. Ancak özerk olması gereken Basın İlan Kurumu bugüne kadar verdiği resmi ilan kesme cezalarıyla basın özgürlüğüne iktidar adına düzenli olarak müdahale etmiştir. 

“Basın İlan Kurumu’nun sadece 2020 yılında 803 resmî ilan cezası verdi. Basın İlan Kurumu ise Evrensel Gazetesi’nin resmi ilan ve reklam yayınlama hakkının sona erdirmiştir. Bu karar başta Anayasamıza, Basın Kanunu’muza aykırıdır.”

"BİK’in iktidar lehine resmi ilan sopasıyla, kitle iletişim araçlarının ekonomik yollarla seslerinin kısılmaya çalışması hukuka ve kanuna aykırıdır. Seçime giderken haberin serbest dolaşımıyla, gazetecilerin ve yurttaşların habere erişiminin önündeki engeller kaldırılmalıdır. Biz meslek örgütleri olarak Evrensel Gazetesi ile dayanışma içindeyiz. Halkın habere erişimini engelleyecek her adıma karşı mücadelemiz sürecek.”

DİSK Basın İş Sendikası Genel Başkan Faruk Eren ise, “Basın İlan Kurumu iktidarın bir aparatı durumunda, iktidara biat etmemiş her yayın organının ekonomik olarak ve yasa dışı biçimde susturmaya çalışıyor. Cezalandırmaya çalışıyor. Sadece bunu yapmıyor. İktidarın propaganda aygıtı haline gelmiş yayın organlarını fonluyor aynı zamanda” dedi.

Eren sözlerini şöyle sürdürdü:

“Şimdiye kadar gazeteciler nasıl susmadıysa, her türlü baskıya rağmen haber yapmaya devam ettilerse, haberleri kamuya, halka ulaştırmaya devam ettilerse bundan sonra da devam edecekler. Biz de basın ve ifade özgürlüğü alanını genişletmek için mücadelemize devam edeceğiz.”

AYM'den 'hak ihlali' kararı

BİK Evrensel, BirGün, Cumhuriyet ve Sözcü gazetelerine, bazı haber ve köşe yazılarını gerekçe göstererek belirli sürelerle resmi ilan yayınlamama cezası uygulamıştı.

Anayasa Mahkemesi Mart 2022'de, bu gazetelerin BİK'in ilan kesme cezalarına dair yaptıkları bireysel başvuruları toplu olarak değerlendirmiş ve ihlal kararı vermişti.

AYM'nin 10 Ağustos'ta açıkladığı karar gerekçesinde, basın ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin kararın oy çokluğuyla alındığı belirtilerek, BİK kararlarının “düzenleme amacından öteye giderek artık kimi basın mensupları açısından caydırıcı etki yaratabilecek bir cezalandırma aracına dönüştüğü ve bu durumun sistematik bir soruna neden olduğu” vurgulandı.

Evrensel gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Fatih Polat, ilan hakkının iptali kararını "siyasi susturma operasyonu" olarak değerlendirdi ve karara itiraz edeceklerini söyledi.

DİSK'e bağlı Basın-İş sendikası da sosyal medyadan karara tepki gösterdi ve BİK'in "basına yönelik ekonomik denetim aracı" olduğunu savundu ve "Herkesi haber alma hakkına sonuna kadar sahip çıkmaya ve iktidarın ekonomik cenderesine karşı dayanışmaya çağırıyoruz" diye yazdı.