Japonya’da Abe için devlet töreni yapılmasına itirazlar artıyor

Ilgın Yorulmaz | Tokyo

Japonya eski başbakanı Şinzo Abe için devlet töreni yapılmasına karşı çıkanlar artarken bir protestocu Abe’nin halefi sayılan şimdiki başbakan Fumio Kişida’nın Tokyo’daki resmi konutunun yakınında kendini yakmaya kalktı.

Karşıt gruplar haftaya birleşip tören sırasında törenin yapılacağı mekanın önünde protesto eylemi yapmaya da hazırlanıyor.

Temmuz ayında bir suikast sonucu hayatını kaybeden, Japonya’nın en uzun süre görevde kalan eski başbakanı Şinzo Abe için 27 Eylül’de Nippon Budokan adlı tarihi mekanda yapılması planlanan devlet töreni Japon kamuoyunu ikiye bölmüş durumda.

Liberal görüşlü Mainichi Shimbun’un son yaptığı ankete cevap verenlerin yüzde 53’ü devlet törenine karşı çıkarken olumlu görüş bildirenlerin sayısı yüzde 30’da kaldı. 

Desteğin zayıf olmasının nedenleri arasında törenin anayasaya aykırı olduğu savı ve ekonomik şartların zorluğuna rağmen hükümetin kendi popülerliğini arttırmak için maliyeti 12 milyon doları bulacak bir devlet töreninde ısrarcı olması sayılıyor.   

Anayasaya aykırılık

Kraliçe Elizabeth'in bu hafta içinde ihtişamlı bir törenle defnedilmesinin hemen ardından Japonya’da tören karşıtı uzmanlar benzer bir uygulamanın Şinzo Abe için yapılmasının yasal olmadığını savunuyorlar.

International Christian University (Uluslararası Hristiyan Üniversitesi) Barış Araştırmaları Enstitüsü’nde danışman olan Masaki İna, “Anayasada sadece Japon imparatorlarının devlet töreniyle gömülebileceği yazıyor. Abe ise bir politikacıydı ve politikacılar için böyle bir tören yapılması sadece yasadışı değil ayrıca sakıncalı da” diyor.      

BBC Türkçe’nin sorularını yanıtlayan İna, benzer şekilde okulların Abe’nin törenine topluca katılmak için gizli veya açık teşvik edilmelerinin ve halkın bir politikacı olan Abe için yas tutmaya zorlanmasının anayasa ile korunan özgürlük ve laiklik ilkesiyle çeliştiğini de savunuyor. 

1967’de eski başbakanlardan Şigeru Yoşida için de devlet töreninin düzenlendiğinin hatırlatılması üzerine İna “O zaman da tören yapılması yanlıştı çünkü hükümet sadece kendi popülaritesini arttırmak istiyordu” şeklinde konuştu.

Abe için yapılacak törenin ekonomik boyutları da tartışma konusu.

Tüm dünyadan ve Japonya’dan yaklaşık 6 bin 400 resmi misafirin davet edildiği törenin organizasyonu ve güvenliğin sağlanması için yapılacak harcamaların 12 milyon doları bulması bekleniyor.

Anayasada ordu yasağını değiştirme girişimi

Yaşasaydı bu hafta 68 yaşına basacak olan Abe’yi başbakanlığı sırasında uyguladığı şahin politikalar yüzünden seven kadar eleştiren de çoktu.

En büyük eleştiri, kendi büyükbabası da başbakanlık yapmış olan Abe’nin, Japon Anayasası’nın ülkeye ordu kurmayı yasaklayan 9.cu maddesini değiştirmeye çalışmasıydı.

Kendilerine “Savaş Başlatmayın! 9.cu Maddeyi Kaldırmayın!” adı veren ve 83 değişik sivil toplum örgütünden oluşan bir koalisyon, 27 Eylül günü törenin yapılacağı mekanın önünde protesto yapacak.

Koalisyonun sözcüsü Ken Takada sağlığında Abe’nin politikalarına karşı çıkmaya, karıştığı yolsuzlukları kamuoyuna göstermeye çalıştıklarını ama ülkenin politik arenasında sözünü en fazla geçiren isimlerden olan Abe’nin gücü karşısında yetersiz kaldıklarını itiraf ediyor.     

Bu gruplara göre devlet töreni, bir yerde Abe'nin militarist söyleminden aynı cinslerin evliliğine karşı çıkan duruşuna dek bağlı olduğu muhafazakar milliyetçi düşüncelerin kutsanması anlamına gelecek.

Tören karşıtı gruplar, ilk işe başladığındaki popülerliğinden hayli uzakta bulunan ve şu an onay oranı yüzde 23’e gerilemiş olan Fumio Kişida’nın böyle tartışmalı bir devlet töreninde ısrar ederek hükümetin azalan popülerliğini yeniden yeşertmeye çalıştığını iddia ediyor.

Birleştirme Kilisesi tehlikesi

Bir diğer pürüz de Şinzo Abe’nin sağlığında ona tam destek veren Unification Church'ün (Birleştirme Kilisesi) takınacağı tutum.

Abe suikastinden sonra Kişida’nın yönetimindeki iktidar partisi Liberal Demokrat Parti'nin (LDP) 350’den fazla üyesinin bu tartışmalı dini grupla bir şekilde teması olduğu, özellikle seçim zamanlarında grubun üyelerinin LDP gönüllüleri gibi çalıştığı ortaya çıkmıştı.

Yirmi yılı aşkın bir süredir Birleştirme Kilisesi mağdurlarını mahkemede savunan avukat Masaki Goro, dini grubun Abe’yi bir kahraman ve hatta ölümünden sonra bir mesih şeklinde lanse ettiğinin altını çizip bunun çok tehlikeli olduğunu söylüyor.

Goro, Abe’nin adeta kutsanmasının “istismar edilmeye açık kişileri mağdur, mağdur olup intikam arayanları ise suçluya dönüştürme riski bulunduğunu” söylüyor.  

Japonya’yı sivil itaatsizlik ile bağdaştıramayan yabancı gözlemciler ise saygı duyulan bir politikacı için bir günde yapılıp bitecek bir tören için niçin böyle fırtına koparıldığını anlamakta zorluk çekiyorlar.