እዚ ውሑድ ዳታ ብምጥቃም፡ ጽሑፍ ጥራይ እተንብቡሉ መርበብ ሓበሬታ ቢቢሲ ትግርኛ እዩ። ምሉእ ኣሳእልን ቪድዮታትን ንምርኣይ ድማ ቀንዲ መርበብ ሓበሬታና ተጠቐሙ።
መድሓኒት ኮሮናቫይረስ ከምዘለዋ እትገልጽ ማዳጋስካር ጥቡቕ ዕጽዋ ኣንቢራ ኣላ። ንኮሮናቫይረስ ዝምልከቱ ሓደሽቲ ሓበሬታታትን ዓለማዊ ዜናታትን ኣብዚ ቀጥታዊ ጸብጻብ ተኸታተሉ።
ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ቁጽሪ ናይቶም ብኮሮናቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ልዕሊ 200,000 ከምዝኾነ ሚንስትሪ ጥዕና 'ታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ሚንተር ጥዕና ዛወሊ ኪዜ ከምዝሓበሮ ብፍላይ ኣርባዕተ ኣውራጃታት እታ ሃገር ኣብ ዝለዓለ ዝርገሐ እቲ ለበዳ ይርከባ።
ብሓፈሻ ኣብታ ሃገር መዓልታዊ ኣሽሓት ሰባት ብኮቪድ-19 ይተሓዙ ከምዘለዉ'ዩ ዝግለጽ።
እታ ሃገር ናብ ዕጽዋ እንተዘይኣትያ ዝሰፍሐ ዝርግሐ ክጽበያ ከምዝኽእል እቲ ሚንተር ጥዕና ኣጠንቂቑ'ሎ።
ደቡብ ኣፍሪቃ ተምሃሮ ናብ ትምህርቲ ክምለሱ ካብ ምግባራ ብተወሳኺ ካልኦት ገደባት'ውን እናፍኰሰት'ያ።
ዩኒቨርሲቲ ኦክስፎርድ ዘማዕበሎ ክታበት ኮቪድ-19 ኣብታ ሃገር ኣብ ሰባት ይፍተን ከምዘሎ ይፍለጥ።
ካብ እንስሳ ናብ ሰባት ዝሓልፉ ሕማማት እናወሰኹ ይመጽእ ኣለዉ። ንእንስሳ ዘገዳም (መሮር) ከምኡ ድማ ንኣከባቢና እንተዘይሓሊናዮም፡ እዞም ሕማማት ዝቕጽሉ ምዃኖም ሕቡራት ሃገራት ኣጠንቂቑ'ሎ።
ከም ኮሮናቫይረስ ዝበሉ ሕማማት ዝውስኽ ዘለዉ፡ ጠለብ ስጋ እንስሳ እናወሰኸ ብምምጽኡን ብሰንኪ ለውጢ ኣየርን ምዃኑን እዩ እቲ ዓለማዊ ውደብ ዝገልጽ።
ካብ እንስሳ ናብ ሰብ ዝሓልፉ ሕማማት፡ ኣብ ዓመት ክልተ ሚልዮን ሰባት ከምዝቐትሉ እቲ ውድብ ዘውጸኦ ጸብጻብ ኣፍሊጡ።
ምሉእ ዜና ንምንባብ - ሕቡራት ሃገራት፡ 'ንእንስሳ መሮር ምብዝባዝ እንተቐጺልናሉ ለበዳታት ክቕጽሉ እዮም'
ኣብ ዋና ከተማ ህንዲ ደልሂ ቁጽሪ ብኮሮናቫይረስ ዝተሓዙ ሰባት መዓልታዊ ይውስኽ ከምዘሎ ተገሊጹ።
ትማሊ ሰኑይ ጥራይ ልዕሊ 1000 ሰባት ስለዝተትሓዙ ቁጽሪ ኣብታ ከተማ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ልዕሊ 100 ሽሕ በጺሑ'ሎ።
ካብቶም ዝተትሓዙ ድማ ሰለስተ ኢድ ካብቲ ሕማም ክሓውዩ ከምዝኸኣሉ ይግለጽ።
ኣመሓደርቲ እታ ከተማ ዝርግሐ እቲ ቫይረስ ንምቁጽጻር ከም ሓደ ኣማራጺ ዝወሰድዎ ስጉምቲ ብስፍሓት ምርመራ ምክያድ'ዩ።
ኣብ ህንዲ ብኮሮናቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ልዕሊ 690 ሽሕ በጺሖም ኣለዉ።
ኣብ ኣሜሪካ ብሰንኪ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ዘጋጠመ ሞት 130,284 ከምዝበጽሐ መረዳእታ ዩኒቨርሲቲ ጆንስ ሆፕኪንስ አመልኪቱ።
እዚ ቁጽሪ ከኣ ካብታ ደድሕሪኣ ብኻልኣይ ደረጃ ተሰሪዓ እትርከብ ብራዚል ብኽልተ ዕጽፊ ዝዛየደ ምዃኑ ተፈሊጡ።
ኣሚሪካ ኣስታት 328 ሚልዮን ብዝሒ ህዝቢ ክህልዋ ከሎ፡ ናይ ብራዚል ከኣ ኣስታት 210 ሚልዮን ይግመት።
ብብዝሒ ዝሞቱ ሰባት ካብ ብራዚል ቀጺላ ዘላ ብሪጣንያ ልዕሊ 44 ሽሕ ሞት አመዝጊባ። ብድሕሪ ብሪጣንያ ዘላ ጣልያን'ውን ኣስታት 35 ሽሕ ሞይቶምዋ።
ልዕሊ 2.9 ሚልዮን በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ዘለውዋ ኣሜሪካ በዚ'ውን ኣብ ዓለም ኣብ ቅድሚት ተሰሪዓ ትርከብ።
ካብ ግዝኣታት ኣሜሪካ እቲ ዝለዓለ መጠን ሞት ዝተመዝገበላ ኒውዮርክ ልዕሊ 32,000 ሰባት ከምዝሞትዋ ይግለጽ።
ፕረዚደንት ብራዚል ጃይር ቦልሶናሮ ኣብ ሰብነቱ ረስኒ ስለዘጋጠሞ መሊሱ ምርመራ ኮቪድ-19 ክገብር ተገዲዱ።
ውጽኢት ምርመርኡ ንሎሚ ሰሉስ ኣብ ዝጽበየሉ ዘሎ እዋን ካብ ዝተፈላለዩ ንጥፈታቱ ተዓቂቡ ከምዘሎ ተፈሊጡ።
እቲ ሕዚ ዝተገበረሉ ምርመራ ንራብዓይ ግዜ ክኸውን ከሎ፡ ቅድሚኡ ኣብ ዝተኻየዱ ምርመራታት ነጻ ከምዝኾነ ተረጋጊጹ ነይሩ።
ፕረዚደንት ቦልሶናሮ ኣብ መጀመርታታት ነቲ ቫይረስ ብምንእኣስ ምስ "ቀሊል ሰዓል" ኣመሳሲሉ ክገልጾ ፈቲኑ ምንባሩ ይግለጽ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ከኣ ሃገሩ ብብዝሒ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙን ዝሞቱን ሰባት ኣብ ዓለም ብኻልኣይ ደረጃ ትስራዕ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ሚንስተር ወጻኢ ጉዳያት እታ ሃገር ምስቲ ፕረዚደንትን ካልኦትን ኣብ ኤምባሲ ኣሜሪካ መዓልቲ ናጽነት ኣሜሪካ እናኽበሩ ዘርእይ ስእሊ ብትዊተር ጠቂዑ ነይሩ።
ኣብቲ ስእሊ ድማ መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን ከይገበሩን ርሕቐቶም ከይዓቀቡን ይረኣዩ።
ኣብ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኤርትራ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ሓፈሻዊ ትምህርቲ: ኣቶ ሙሳ ናይብ: ምስ ተለቪዥን ኤርትራ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕተት:ተማሃሮ 11 ክፍልን ተማሃሮ ተክኒክን ካብ ሰኑይ 6 ሰነ 2020 ጀሚሮም ስሩዕ ትምህርቲ ከምዝጅምሩ'ዩ ሓቢሩ።
ኣቶ ሙሳ ብምስዓብ ኣብ ኤርትራ ስሩዕ ትምህርቲ ካብ መወዳእታ ወርሒ ነሓሰ ከምዝጅመር’ውን ኣብቲ ምስ ተለቪዥን ኤርትራ ብቴሌፎን ዝገበሮ ቃለ መሕተት ገሊጹ።
ምሉእ ዜና ንምንባብ - ኤርትራ 'ካብ ትምህርቲ ምኽፋት ነቲ ተዓጽዩ ዘሎ ሰብ ምኽፋት ክቕድም ነይርዎ'
ማዳጋስካር ዋና ከተማኣ ኣንታናናሪቮ ዘጠቓልል ኣብ ቀንዲ ግዝኣታታ ጥቡቕ አዋጅ ዕጽዋ ኣንቢራ።
እታ ሃገር ነዚ ክትገብር ዝወሰነትሉ ምኽንያት ድማ ልዑል ወሰኽ መልከፍቲ ኮሮናቫይረስ ክረኣይ ብምጅማሩ እዩ።
ካብ ትማሊ ሰኑይ ዝጀመረ ገደብ ምንቅስቓስ ክሳብ 20 ሓምለ ከምዝጸንሕ መንግስቲ ኣፍሊጡ'ሎ።
ካብን ናብን ግዝኣታት ኣብ ዝግበር መገሻን ሰባት አብ ጎደናታት ዝገብርዎ ምንቅስቓስን ብመሰረት እቲ ጥቡቕ ኣዋጅ ክግደብ'ዩ።
"ካብ ሓደ ስድራ ሓደ ሰብ ጥራይ ካብ ወጋሕታ ሰዓት 6፡00 ክሳብ ፋዱስ ሰዓት 12፡00 ናብ ደገ ክወጽእ ይፍቀደሉ" ይብል መግለጺ መንግስቲ ማዳጋስካር።
እዚ ገጽ ዕለታዊ ዝህልዉ ምዕባለታት ብቐጥታ ዝቐርቡሉ እዩ። ስለዝኾነ አብዚ ዕለት ንዝህልዉ ምዕባለታት ካብዚ ንላዕሊ ክትረኸብዎም ትኽእሉ። አብ ናይ ትማሊ ዝነበሩ ድማ ካብዚ ንታሕቲ ከምዘለዉ ክንዘኻኽረኩም ንፈቱ።
ብሩኽ መዓልቲ!
ታንታኒያ ዝበዝሑ ማእኸላት መሕከሚ ሕሙማት ኮሮናቫይረስ ከምዝዓጸወት ተገሊጹ።።
ኣብ ቁጽሪ በቲ ቫይረስ ዝተሓዙ ሰባት ምንካይ ክረኣይ ምኽኣሉ ድማ ምኽንያት ምዕጻው ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ማእኸላት ከምዝኾነ መንግስቲ ሓቢሩ።
ሚንስተር ጥዕና ታንዛኒያ ኡሚ ዋሊሙ፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ብሕቲ (ውልቀ) ትካላት ዝርከብዎም 11 ማእኸላት ጥራይ አገልግሎት ይህቡ ከምዘለዉ ኣፍሊጣ።
እዚኦም ከኣ ኣብታ ሃገር ተዳልዮም ካብ ሞንጎ ዝነበሩ 85 ማእኸላት መጽንሒ ሕሙማት ኮቪድ-19 ከምዝኾኑ ተሓቢሩ'ሎ።
"ኣብ ታንዛኒያ ኮሮናቫይረስ የብቅዕ ብምህላዉ ንፈጣሪ ነመስግን" ኢላ እቲ ሚንስተር ጥዕና።
ካልኣይ ዙር ሓደጋ እቲ ለበዳ ክኽሰት ስለዝኽእል ግን ዜጋታት ክዘናግዑ ከምዘይብሎም ኣጠንቂቓ።
ፕረዚደንት ጋን ናና ኣኩፎ ኣዶ፡ ምስኡ ምትንኻፍ ዝነበሮ ሓደ ውልቀሰብ ኮሮናቫይረስ ምስተረኸቦ'ዩ ን14 መዓልታት ነብሰ ውሸባ ክገብር ዝወሰነ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ከኣ አብቲ ንነብሱ ካብ ካልኦት ሰባት ኣርሒቑ ዝርከበሉ ቦታ ኮይኑ ይሰርሕ ከምዘሎ ተገሊጹ።
እቲ ኮሮናቫይረስ ዝተረኸቦ ውልቀሰብ ግን ካብ ኣባላት ስድርኡ ድዩ ወይስ ካብ ስድርኡ ዝብል ኣይተነጸረን።
ካብታ ሃገር ዝተወሃበ መንግስታዊ መግለጺ ከምዝሕብሮ፡ እቲ ፕረዚደንት ብቐዳም ኣብ ዝተገበረሉ ምርመራ ካብቲ ቫይረስ ነጻ ኮይኑ'ዩ።
ልዕሊ 20 ሽሕ ሰባት በቲ ቫይረስ ዝተትሓዝዋ ጋና፡ ብኮቪድ-19 ኣዝየን ካብ ዝተሃሰያ ሃገራት ትሕቲ ሳህራ ኣፍሪቃ ሓንቲ እያ።
ዛጊድ ድማ 122 ሰባት ሞይቶምዋ።
ምኽትል ሚንስተር ንግድን ኢንደስትርን እታ ሃገር ኮሮናቫይረስ ከምዝተረኸቦ እናፈለጠ ንመምርሒ ነብሰ-ውሸባ ብምጥሓሱ ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ ካብ ስልጣኑ ምውራዱ ይዝከር።
ኣብ ትግራይ፡ ከተማ መቐለ፡ ዓዲ ሓቂ ኣብ ዝበሃል ከባቢ ኣቦን ሰለስተ ደቁን ብኮሮናቫይረስ ከምዝተትሓዙ ብምርመራ ተረጋጊጹ።
እቶም ስድራ፡ ናብ ካልእቲ ሃገር ዘይተጉዓዙ ከምኡ ድማ በቲ ቫይረስ ምስ ዝተትሓዘ ሰብ ዝፍለጥ ርክብ ዘይብሎምን እዮም።
እዚ ድማ፡ ካብ መን ናብ መን ከምዝተመሓላለፈ ዘይፍለጥ ምልባዕ፡ ኣብ'ቲ ሕብረተሰብ ጀሚሩ ከይህሉ ሻቕሎት ፊጢሩ'ሎ።
ምሉእ ዜና ነዚ ሊንክ ብምስዓብ ትረኽብዎ
ብሕማም መንሽሮ (ካንሰር) ዝተትሓዙ ሰባት ንምፍላጥን ንምሕካምን ዝወሃብ አገልግሎት ሕክምና ብሰንኪ ለበዳ ኮቪድ-19 ብምትእጉጓሉ፡ ኣብ ብሪጣንያ ጥራይ ክሳብ 35,000 ተወሳኺ ሞት ሕሙማት መንሽሮ ከጋጥም ይኽእል'ዩ ተባሂሉ።
ሓደ መጽናዕቲ ከምዘመላኸቶ፡ ብሰንኪ እቲ ለበዳ ብዘጋጠመ ምድንጓይ አገልግሎት ሕክምና መንሽሮ ኣብታ ሃገር ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ጥራይ እቲ ዝኸፍአ ኩነታት ከጋጥም ይኽእል'ዩ።
ክሳብ ክልተ ሚልዮን ዝበጽሕ ስሩዕ መስርሕ ምርመራ መንሽሮ ጡብ፣ መዓናጡን ማህጸንን ከይተኻየደ ተሪፉ ክኸውን ከምዝኽእል ይግመት።
ንቕልጡፍን ዝለዓለን ሕክምና ዝተመርሑ ['ሪፈር 'ዝተባሃሉ] ብዙሓት ተሓከምቲ'ውን ምድንጓይ ኣጋጢምዎምን ቆጸሮኦም ተሰሪዙን ኣሎ።
እዚ መረዳእታ ክርከብ ዝኸኣለ ድማ ኣብ ሸሞንተ ሆስፒታላት መጽናዕቲ ዘካየዱ ተመራመርቲ ንቢቢሲ ብዝሃብዎ መግለጺ እዩ።
ሚንስተር ጥዕና ቦሊቪያ ኤዲ ሮካ ብኮሮናቫይረስ ከምዝተትሓዘት ተገሊጹ።
እታ ሚንስተር ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ መዓልታት ጥራይ ኣብ ካቢነ መንግስቲ እታ ሃገር በቲ ቫይረስ ካብ ዝተትሓዙ ሳልሰይቲ ሰብ ኮይና'ላ።
ንሳ ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ጥዕና ከምእትርከብ ተሓቢሩ'ሎ።
"ኣንጻር እቲ ቫይረስ ዝግበር ቃልሲ ብዕቱብ ቀጺሉ'ሎ፤ እታ ሚንስትር ድማ ብቕልጡፍ ሓውያ ናብቲ ሃገራዊ ቃልሲ ንጥዕና ከምእትምለስ ተስፋ አለኒ" ኢላ ግዚያዊት ፕረዚደንት እታ ሃገር ጄኒኔ ኣኔዝ ብትዊተር ኣብ ዘሕለፈቶ መልእኽቲ።
ኣብታ ልዕሊ 11 ሚልዮን ብዝሒ ህዝቢ ዘለዋ ቦሊቪያ ኣስታት 38,000 ሰባት በቲ ቫይረስ ከምዝተትሓዝዋ ይግለጽ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ብብዝሒ ብኮሮናቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ኣሜሪካ ኣብ ቅድሚት ተሰሪዓ ትርከብ። ህንዲ ድማ ናብ ሳልሳይ ደረጃ መጺኣላ።
እዘን ዝስዕባ ሃገራት ከኣ ብሰንኪ እቲ ቫይረስ ዝበዝሐ ሞት ዘመዝገባ ሃገራት እየን።
1.ኣሜሪካ (129,947)
2.ብራዚል (64,867)
3.ብሪጣንያ (44,305)
4.ጣልያን (34,861)
5.ሜክሲኮ (30,869)
ኣብ ኢትዮጵያ ብዝሒ ብኮሮናቫይረስ ከምዝተለኸፉ ዝተረጋገጸ ሰባት 6564 በጺሑ።
ሚኒስትሪ ጥዕና፡ ትማሊ ኣብ ዘውጸኦ መግልጺ፡ ልዕሊ 3000 ምርመራታት ኣካይዱ፡ 178 በቲ ቫይረስ ዝተለኸፉ ሓደሽቲ ሰባት ተረኺቦም እዮም።
ብሰንኪ እዚ ሕማም፡ ተወሰኽቲ 2 ሰባት ድማ ሞይቶም።
በዚ ምኽንያት ከኣ፡ ዛጊት ናይ ዝሞቱ ሰባት ብዝሒ 118 በጺሑ።
ህንዲ ብብዝሒ ኮሮናቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ብደረጃ ዓለም ኣብ 3ይ ተሰሪዓ።
ኣብታ ሃገር ትማሊ ሰንበት ጥራይ ኣስታት 25 ሽሕ ሰባት በቲ ቫይረስ ከምዝተትሓዙ መንግስቲ ኣፍሊጡ።
እዚ ድማ ንቑጽሪ ኣብታ ሃገር ብኮቪድ-19 ዝተትሓዙ ሰባት 697,887 ኣብጺሕዎ'ሎ።
ህንዲ ነታ ብብዝሒ በቲ ቫይረስ ኣብ ሳልሳይ ተሰሪዓ ዝነበረት ሩስያ ብምብላጽ'ያ ኣብ ሳልሳይ ተሰሪዓ ዘላ።