รัสเซีย ยูเครน : ยูเครนจะได้เป็นสมาชิกใหม่ของสหภาพยุโรปหรือไม่ รัสเซียจะมีปฏิกิริยาอย่างไร

ยูเครน กำลังจะได้สถานะผู้สมัครเป็นสมาชิกสหภาพยุโรป (European Union--EU) อย่างเป็นทางการ ซึ่งเป็นขั้นแรกของการเข้าร่วมกลุ่มความร่วมมือที่มีสมาชิก 27 ประเทศนี้

คาดว่า ผู้นำสหภาพยุโรปจะสนับสนุนให้ยูเครนเป็นผู้สมัครเป็นสมาชิกอียูในการประชุมสุดยอดที่จะจัดขึ้น 23-24 มิ.ย. นี้

ประธานาธิบดียูเครน เตือนว่า รัสเซียอาจจะเพิ่มการโจมตีทางทหารเพื่อเป็นการตอบโต้

สหภาพยุโรป คืออะไร

สหภาพยุโรป เป็นสหภาพทางการเมืองและเศรษฐกิจของประเทศในยุโรป 27 ประเทศ ซึ่งก่อตั้งขึ้นหลังจากสงครามโลกครั้งที่ 2

สินค้า บริการ และเงินเคลื่อนย้ายได้อย่างเสรีระหว่างประเทศสมาชิก พลเมืองของสหภาพยุโรปสามารถใช้ชีวิตและทำงานได้ทุกที่ภายในกลุ่มประเทศสมาชิก

สหภาพยุโรปมีสกุลเงินยูโร ซึ่งมีการใช้งานในประชากรมากกว่า 340 ล้านคนของ 19 ประเทศ จากจำนวนประเทศสมาชิก 27 ประเทศ

ประเทศสมาชิกมีการใช้มาตรฐานต่าง ๆ ร่วมกันในหลาย ๆ ด้าน รวมถึง ความปลอดภัยด้านอาหาร การทำการเกษตร และสิทธิการจ้างงาน

สหภาพยุโรปยังมอบเงินให้เปล่าแก่ภูมิภาคที่ยากจนกว่าของยุโรป เพื่อช่วยทำให้เศรษฐกิจในประเทศเหล่านั้นเข้มแข็งขึ้น

ทำไมยูเครนต้องการเข้าร่วม

ประธานาธิบดีโวโลดีมีร์ เซเลนสกี ของยูเครน เริ่มสมัครเป็นสมาชิกสหภาพยุโรป 5 วัน หลังจากที่รัสเซียบุกยูเครนในเดือน ก.พ. 2022

เขาได้ร้องขอให้ยูเครนได้เป็นสมาชิกในทันที แต่กระบวนการนี้อาจต้องใช้เวลานานหลายปี

มีผลประโยชน์ทางการเงินหลายอย่างในการเข้าร่วมเป็นสมาชิกสหภาพยุโรป แต่ ดร.แซ็ก เพคิน จากศูนย์ศึกษานโยบายยุโรป (Centre of European Policy Studies) ในกรุงบรัสเซลส์ ระบุว่า แรงจูงใจหลักของยูเครนไม่ใช่เรื่องเศรษฐกิจ

"การเป็นสมาชิกสหภาพยุโรปจะทำให้ยูเครนเข้มแข็งมากขึ้นในฐานะรัฐในยุโรปที่มีอธิปไตยและเป็นอิสระ" เขากล่าว "ไม่ใช่เพียงแค่การเป็นส่วนหนึ่งของโลกรัสเซีย"

ประเทศต่าง ๆ จะเข้าร่วมสหภาพยุโรปได้อย่างไร

อันดับแรก คณะกรรมาธิการยุโรป (European Commission) ซึ่งเป็นองค์การฝ่ายบริหารของยุโรป จะประเมินว่า ประเทศนั้นเหมาะสมจะสมัครสมาชิกหรือไม่

โดยจะมีการพิจารณาว่า ประเทศนั้น ๆ มีรัฐบาลที่เป็นประชาธิปไตยและมีเสถียรภาพหรือไม่ เคารพสิทธิมนุษยชนหรือไม่ และมีเศรษฐกิจแบบตลาดเสรีหรือไม่

ประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปทุกประเทศต้องเห็นชอบก่อนที่จะมีประเทศใหม่ได้เป็นผู้สมัครสมาชิก

ถ้าประสบความสำเร็จ ประเทศนั้นต้องยอมรับกฎหมายและกฎเกณฑ์ต่าง ๆ ของสหภาพยุโรป กระบวนการนี้ปกติแล้วต้องใช้เวลานานหลายปี

สุดท้าย ประเทศนั้นต้องลงนามในสนธิสัญญาการภาคยานุวัติ (accession treaty) ซึ่งประเทศสหภาพยุโรปอื่น ๆ ต้องให้สัตยาบัน

การเข้าร่วมเป็นสมาชิกสหภาพยุโรปใช้เวลานานแค่ไหน

ชาติที่เพิ่งเข้าร่วมใหม่คือ บัลแกเรีย, โรมาเนีย และโครเอเชีย ใช้เวลาในกระบวนการทั้งหมดระหว่าง 10-12 ปี

แอลเบเนีย, มาซิโดเนียเหนือ, มอนเตเนโกร และเซอร์เบีย เป็นผู้สมัครอย่างเป็นทางการนานหลายปี แต่การสมัครของประเทศเหล่านี้ได้หยุดชะงักไป

ตุรกี ได้เป็นผู้สมัครในปี 1999 อย่างไรก็ตาม การเจรเจาเข้าร่วมเป็นสมาชิกได้หยุดชะงักไป จากข้อกังวลเกี่ยวกับการละเมิดสิทธิมนุษยชนในตุรกี

มอลโดวา เพื่อนบ้านของยูเครน ก็จะได้รับสถานะผู้สมัครสมาชิกในวันเดียวกับยูเครน จอร์เจียก็สมัครเช่นกัน แต่ได้มีการแจ้งจอร์เจียว่า ต้องมีการปฏิรูปอีกหลายอย่างเพิ่มเติม

ยูเครนเหมาะสมในการเข้าร่วมสหภาพยุโรปอย่างไร

ความสัมพันธ์ปัจจุบันของยูเครนกับสหภาพยุโรปเป็นอย่างไร

ตั้งแต่ปี 2017 ยูเครนสามารถทำการค้ากับประเทศต่าง ๆ ในสหภาพยุโรปได้โดยไม่ต้องจ่ายภาษีศุลกากร ภายใต้สิ่งที่เรียกว่า ข้อตกลงสมาคม

ยูเครนได้จ่ายภาษีศุลกากรน้อยลงอยู่แล้ว หลังจากที่เข้าร่วมเขตการค้าเสรีเชิงลึก

และครอบคลุมของสหภาพยุโรปในปี 2016

ส่วนหนึ่งของการเตรียมพร้อมสมัครเป็นสมาชิกสหภาพยุโรป ยูเครนได้แก้ไขกฎหมายและกฎเกณฑ์หลายอย่างของตัวเองเพื่อให้ได้ตามมาตรฐานของสหภาพยุโรป

ยูเครนต้องทำอะไรอีกบ้าง

นางเออร์ซูลา ฟอน เดอร์ เลเยน ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป กล่าวว่า "ได้มีการทำงานอย่างดีแล้ว" แต่ยูเครนต้อง "มีการปฏิรูปที่สำคัญ" เพิ่มเติม

รวมถึงการทำให้หลักนิติธรรมมีความเข้มแข็งมากขึ้น พัฒนาสิทธิมนุษยชน ลดอำนาจของกลุ่มโอลิการ์ก ซึ่งเป็นมหาเศรษฐีที่ใกล้ชิดผู้มีอำนาจทางการเมือง และจัดการกับการทุจริต

"นอกจากนี้ยูเครนยังจำเป็นต้องสร้างเศรษฐกิจแบบตลาดที่เติบโตเต็มที่" แซ็ก เพคิน นักวิจัย กล่าว "ซึ่งเป็นเรื่องที่ยากสำหรับสาธารณรัฐหลังยุคโซเวียต"

ความท้าทายอีกอย่างหนึ่งคือ การสะสางปัญหาระบบศาลของยูเครน ซึ่งถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวาง

การเป็นสมาชิกสหภาพยุโรปช่วยประเทศที่เข้าร่วมใหม่อย่างไรบ้าง

นับตั้งแต่เข้าร่วมเป็นสมาชิกสหภาพยุโรปเมื่อ 15 ปีก่อน รายได้ประชาชาติของโรมาเนียเพิ่มเป็น 3 เท่า ส่วนของบัลแกเรียเพิ่มเป็น 2 เท่า

สหภาพยุโรปได้มอบเงินหลายหมื่นล้านยูโรให้แก่ทั้งสองประเทศผ่านกองทุนการปรับโครงสร้างและการลงทุนของยุโรป (European Structural and Investment Funds) เงินเหล่านี้ช่วยสนับสนุนการพัฒนาทางเศรษฐกิจด้วยการสร้างถนนและท่าเรือแห่งใหม่

ปี 2014-2020 บัลแกเรียได้รับเงิน 1.12 หมื่นล้านยูโร (ประมาณ 4.18 แสนล้านบาท) และโรมาเนียได้รับ 3.5 หมื่นล้านยูโร (ประมาณ 1.3 ล้านล้านบาท)

อย่างไรก็ตาม องค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติ (Transparency International) ระบุว่า เงินเหล่านี้จำนวนมากสูญเสียไปกับการทุจริต

บัลแกเรียยังคงรั้งท้ายในกลุ่มสหภาพยุโรปในแง่ของค่าจ้าง สุขภาพ และการศึกษา แต่โรมาเนียได้พัฒนาขึ้นจากประเทศที่ยากจนที่สุดเป็นอันดับ 2 มาอยู่ที่ยากจนที่สุดเป็นอันดับ 6

ธนาคารโลกระบุว่า มีชาวบัลแกเรียราว 1.5 ล้านคน และชาวโรมาเนียราว 4 ล้านคน ได้ใช้นโยบาย "การเคลื่อนย้ายเสรี" ของสหภาพยุโรปในการเดินทางไปต่างประเทศ ผู้ที่ไม่เห็นด้วยเกรงว่า ภาวะ "สมองไหล" นี้อาจจะสร้างความเสียหายให้กับหลาย ๆ ด้านของทั้ง 2 ประเทศ

รัสเซียมีปฏิกิริยาต่อโอกาสในการเป็นสมาชิกสหภาพยุโรปของยูเครนอย่างไร

แม้ว่าประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ของรัสเซีย วิพากษ์วิจารณ์ความต้องการเข้าร่วมเป็นพันธมิตรทางทหารขององค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ (North Atlantic Treaty Organization—NATO) หรือ นาโต ของยูเครนมาโดยตลอด แต่เขายืนกรานว่า เขาไม่ต่อต้านยูเครนในการเป็นสมาชิกของสภาพยุโรป

อย่างไรก็ตาม นายดมิทรี เปสคอฟ โฆษกของเขา กล่าวว่า รัฐบาลรัสเซียจะให้ "ความสนใจเพิ่มขึ้น" กับการสมัครเป็นสมาชิกนี้ เพราะสหภาพยุโรปกำลังพิจารณาก่อตั้งกองกำลังป้องกันของตัวเอง

"กำลังมีการหารือองค์ประกอบด้านความมั่นคง กลาโหม และการทหาร" นายเปสคอฟ กล่าว "แน่นอนว่า เรากำลังสังเกตการณ์ทุกอย่างนี้อย่างละเอียด"

ประธานาธิบดีเซเลนสกีของยูเครน เตือนว่า รัสเซียอาจจะตอบโต้ท่าทีนี้

"เห็นได้ชัดว่า เราคาดว่า รัสเซียจะดำเนินการที่เป็นปฏิปักษ์เพิ่มมากขึ้น" เขากล่าว "และไม่เพียงแต่ต่อยูเครนเท่านั้น แต่ยังต่อประเทศในยุโรปชาติอื่น ๆ ด้วย"