เลือกตั้งรัสเซีย : 5 เรื่องที่จะช่วยให้เข้าใจศึกเลือกตั้งครั้งสำคัญ 17-19 ก.ย. นี้

รัสเซียกำลังจัดการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและการเลือกตั้งระดับท้องถิ่นระหว่างวันที่ 17 - 19 ก.ย.นี้

ประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน กล่าวว่า นี่คือ "เหตุการณ์สำคัญที่สุดในชีวิตคนในสังคมและประเทศชาติ"

แต่ทำไมการเลือกตั้งครั้งนี้จึงสำคัญนัก

นี่คือ 5 เรื่องที่จะช่วยให้คุณได้เข้าใจเกี่ยวกับการเลือกตั้งครั้งนี้มากขึ้น

1. ใครเลือกใคร

การเลือกตั้งครั้งนี้เป็นการลงคะแนนเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 450 ที่นั่งในรัฐสภารัสเซียที่เรียกว่า "สภาดูมา" (State Duma)

ระบบการปกครองของรัสเซียมีทั้งรัฐสภาและประธานาธิบดี

แต่ผู้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีคือผู้กุมอำนาจอย่างแท้จริงในการชี้ขาดเรื่องการเมืองและเศรษฐกิจเพื่อการพัฒนาประเทศ ส่วนรัฐสภามีหน้าที่สำคัญในการเสนอกฎหมายใหม่

รัสเซียเป็นประเทศสหพันธรัฐที่ประกอบไปด้วย 85 หน่วยการปกครอง (22 สาธารณรัฐ + 9 เขตการปกครอง + 46 มณฑล + 3 นคร + 4 ภาคปกครองตนเอง + 1 มณฑลปกครองตนเอง) โดยสภาท้องถิ่น หรือรัฐสภาท้องถิ่นอย่างที่มีการเรียกกันในบางแห่งนั้น มีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาในระดับภูมิภาคเนื่องจากมีอำนาจในการควบคุมการใช้จ่ายงบประมาณระดับท้องถิ่นซึ่งจะส่งผลโดยตรงต่อชีวิตความเป็นอยู่ประจำวันของผู้คน

ด้วยเหตุนี้ ผู้ที่ได้รับเลือกตั้งให้ดำรงตำแหน่งในสภาท้องถิ่นเหล่านี้จึงมีความสำคัญต่อประชาชนในท้องถิ่นมากกว่า สำหรับครั้งนี้จะมีการเลือกตั้งในระดับท้องถิ่น ไม่ว่าจะเป็นสมาชิกสภาเทศบาล หรือ ส.ส.ท้องถิ่น (39 หน่วยจาก 85 หน่วยการปกครอง) หรือผู้ว่าการท้องถิ่น

รัสเซียใช้ระบบการเลือกตั้งแบบผสม โดยครึ่งหนึ่งของ ส.ส.ในสภาดูมาจะมาจากระบบบัญชีรายชื่อ หรือ "ปาร์ตีลิสต์" และอีกครึ่งมาจากระบบผู้ได้คะแนนสูงสุดจากแต่ละเขต

ในการเลือกตั้งครั้งล่าสุดนี้มีคนรัสเซียลงทะเบียนใช้สิทธิกว่า 108 ล้านคนในประเทศ และอีกกว่า 2 ล้านคนขอใช้สิทธิลงคะแนนในต่างแดน คาดว่าจะมีหน่วยเลือกตั้งในประเทศกว่า 95,000 แห่ง

รัสเซียเป็นประเทศที่มีอาณาเขตกว้างใหญ่ครอบคลุมเขตเวลา 11 เขต และเมื่อหน่วยเลือกตั้งแรกที่ดินแดนคัมชัตคา เขตสหพันธ์ตะวันออกไกล ซึ่งอยู่ทางตะวันออกสุดของรัสเซีย เริ่มเปิดให้ประชาชนไปลงคะแนน ผู้คนในรัสเซียที่อยู่ในเขตทวีปยุโรป (ฝั่งตะวันตก) จำนวนมากยังไม่ได้เข้านอนเลย

2. ทำไมต้องจัดเลือกตั้งถึง 3 วัน

ตามปกติ การเลือกตั้งในรัสเซียมักจัดขึ้นในวันอาทิตย์ โดยใช้เวลาเพียงวันเดียว

ทว่านับแต่ปีที่แล้ว ได้มีการเปลี่ยนแปลงกฎเกณฑ์เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรการควบคุมโรคโควิด-19 แบบเดียวกับเมื่อครั้งลงประชามติแก้ไขรัฐธรรมนูญเมื่อปี 2020 ซึ่งมีการตัดสินใจให้ใช้มาตรการเว้นระยะห่างทางสังคม จึงขยายการเลือกตั้งออกไปเป็น 3 วัน

ทำให้การเลือกตั้งครั้งนี้เริ่มขึ้นในวันศุกร์ที่ 17 ก.ย. และไปสิ้นสุดในวันอาทิตย์ที่ 19 ก.ย.

ในบางพื้นที่ของรัสเซีย ประชาชนจะมีโอกาสลงคะแนนเสียงทางไกลผ่านทางเว็บไซต์คณะกรรมการการเลือกตั้ง

3. ใครลงเลือกตั้งบ้าง

มีพรรคการเมืองกว่า 10 พรรค และผู้สมัครอิสระลงชิงชัยในศึกเลือกตั้งครั้งนี้

อย่างไรก็ตาม การเลือกตั้งครั้งนี้ถือได้ว่ามีผู้สมัครฝ่ายค้านถูกตัดสิทธิลงสมัครรับเลือกตั้งมากที่สุด

ทางการรัสเซียอ้างว่า ผู้สมัครเหล่านี้ถูกตัดสิทธิเพราะกำลังถูกสอบสวนในความผิดอาญา ซึ่งในบรรดาผู้สมัครที่ถูกตัดสิทธินั้นมีทั้งผู้ที่เคยได้รับเลือกตั้งในระดับท้องถิ่นมาแล้ว และผู้ที่ไม่เคยลงสมัครรับเลือกตั้งมาก่อน

ในครั้งนี้ ประธานาธิบดีปูตินไม่ได้ลงสมัครรับเลือกตั้งด้วย เพราะประธานาธิบดีไม่สามารถถูกเลือกเข้าสู่รัฐสภาได้ แต่เขาจะร่วมใช้สิทธิเลือกตั้งด้วย

4. "สมาร์ตโหวตติง" คืออะไร แล้วกูเกิลเกี่ยวอะไรด้วย

ในปี 2018 นายอเล็กเซ นาวาลนี แกนนำฝ่ายค้าน และกลุ่มผู้สนับสนุนของเขาได้คิดค้นเครื่องมือลงคะแนนเสียงอย่างมีกลยุทธ์ที่เรียกว่า "สมาร์ตโหวตติง"(smart voting) หรือการลงคะแนนอัจฉริยะ ซึ่งพวกเขาเชื่อว่าจะช่วยลดโอกาสที่พรรครัฐบาลจะได้ที่นั่งในสภาเพิ่ม แล้วกุมอำนาจเหนียวแน่นยิ่งขึ้น

นายนาวาลนี และกลุ่มผู้สนับสนุน ได้ทำแอปพลิเคชันที่ให้คำแนะนำผู้ใช้สิทธิว่าควรลงคะแนนให้ผู้สมัครคนใดเพื่อป้องกันไม่ให้ผู้สมัครฝ่ายสนับสนุนรัฐบาลชนะการเลือกตั้ง

นายนาวาลนี และทีมงานบอกว่าระบบนี้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่าใช้ได้ผลในการเลือกตั้งระดับท้องถิ่นบางแห่ง แต่คำกล่าวอ้างนี้ถูกโต้แย้งจากพรรคฝ่ายค้านบางพรรค และจากทางการรัสเซีย

ช่วงฤดูร้อนที่ผ่านมาองค์กรทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับนายนาวาลนีได้ถูกสั่งห้ามดำเนินกิจกรรมในรัสเซียหลังจากถูกจัดให้เป็นผู้ก่อการร้ายและเป็นสายลับต่างชาติ

ในช่วงฤดูร้อน บริษัทหนึ่งที่ชื่อ "โวลลินเทรด" (Wollintrade) ซึ่งตั้งอยู่ทางภาคใต้ของรัสเซีย ได้ยื่นจดทะเบียนต่อสำนักงานสิทธิบัตรของรัสเซียภายใต้ชื่อการค้า smart voting ส่งผลให้เวลาที่มีผู้สืบค้นคำว่า smart voting จะปรากฏสินค้าหนังเแกะขึ้นมาอยู่ระยะหนึ่ง

เมื่อวันที่ 6 ก.ย.นี้ องค์กรตรวจสอบสื่อของรัสเซียได้ปิดกั้นเว็บไซต์ smart voting โดยระบุว่าเว็บไซต์ถูกใช้ในการจัดกิจกรรมของ "ผู้ก่อการร้าย" อย่างต่อเนื่อง

นับจากนั้น smart voting ก็ไม่ปรากฏใน "ยานเด็กซ์" (Yandex) โปรแกรมสืบค้นยอดนิยมของรัสเซียอีกต่อไป แต่ยังคงปรากฏในเว็บไซต์กูเกิลในรัสเซีย

มีรายงานว่า หนึ่งวันก่อนการเลือกตั้งจะเริ่มต้นขึ้น ผู้ให้บริการเครือข่ายโทรศัพท์มือถือรายใหญ่ของรัสเซียเริ่มจำกัดการเข้าถึงบริการเก็บข้อมูลในระบบคลาวด์ของกูเกิล หลังจากผู้ช่วยของนายนาวาลนี ซึ่งถูกจำคุกมาตั้งแต่เดือน ม.ค. ได้เผยแพร่รายชื่อผู้สมัคร ส.ส.ที่แนะนำให้ลงคะแนนให้

5. จะทราบผลเลือกตั้งเมื่อใด

ขึ้นอยู่กับแต่ละภูมิภาค

ในบางกรณีอาจทราบผลการเลือกตั้งได้ในวันจันทร์ที่ 20 ก.ย.นี้ แต่บางพื้นที่อาจต้องใช้เวลานับคะแนนนานกว่านั้น

นอกจากนี้ยังมีโอกาสที่การเลือกตั้งท้องถิ่นบางแห่ง ที่เลือกผู้ว่าการแคว้นหรือผู้นำสาธารณรัฐ อาจต้องมีการลงคะแนนแบบตัดเชือกเป็นรอบที่สอง