วิเคราะห์: แอนดี เบอร์แนม คือนายกฯ สหราชอาณาจักรคนที่ 5 ในรอบ 4 ปี แต่เขาจะฝ่าวงจรผู้นำอายุสั้นได้หรือไม่ ?

เมื่อถึงช่วงเวลาอาหารกลางวันตามเวลาท้องถิ่นของสหราชอาณาจักร แอนดี เบอร์แนม จะกลายเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 5 ภายในรอบ 4 ปี

คงไม่มีประโยคไหนที่จะสรุปสถานการณ์การเมืองอังกฤษตอนนี้ได้สั้นและตรงจุดไปมากกว่านี้แล้ว

ช่วงฤดูร้อนของปี 2022 บอริส จอห์นสัน กำลังจะพ้นจากตำแหน่ง แต่ยังคงอยู่ที่บ้านเลขที่ 10 นับจากนั้นเป็นต้นมา การเมืองอังกฤษผ่านผู้นำทั้ง ลิซ ทรัสส์, ริชี ซูแน็ก และเซอร์ เคียร์ สตาร์เมอร์

ทั้งหมดนี้ ทำให้ไม่น่าแปลกใจเลยที่มีรายงานว่า แอนดี เบอร์แนม จะกล่าวในภายหลังว่า เขา "ตระหนักเป็นอย่างยิ่ง" ถึงการเปลี่ยนแปลงผู้นำระดับสูงที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่านี้

บรรดานักวิจารณ์ของเขา ทั้งภายในพรรคแรงงานและนอกพรรค อาจจะยิ้มที่มุมปากเมื่อได้ยินคำพูดดังกล่าว เพราะพวกเขาคงโต้แย้งว่า จริง ๆ แล้วเขาเองก็พยายามผลักดันให้ช่วงเวลานี้มาถึงมานานแล้ว

ในช่วงทศวรรษ 2020 หลังวิกฤตโควิดและหลังเหตุการณ์เบร็กซิท ท่ามกลางความรู้สึกของผู้คนจำนวนมากที่สั่งสมมาอย่างยาวนานว่าชีวิตกำลังยากลำบากขึ้นเรื่อย ๆ บรรยากาศของคนในชาติเต็มไปด้วยความรู้สึกไม่อดทนรอคอย และฐานเสียงทางการเมืองก็กำลังแตกแยกกระจัดกระจาย

ผลที่ตามมาในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา คือรัฐบาลที่อยู่ในอำนาจมักไม่ได้รับความนิยม

นี่คือฉากหลังของการก้าวเข้าสู่ถนนดาวนิงของเบอร์แนม เช่นเดียวกับที่เคยเป็นฉากหลังให้กับเซอร์ เคียร์ สตาร์เมอร์ เมื่อ 746 วันก่อน ในวันที่มีแสงแดดสดใสของเดือน ก.ค. เมื่อเพียงสองปีก่อนหน้า

แนวโน้มของรัฐบาลที่มักไม่ได้รับความนิยมคือ สิ่งที่เบอร์แนมกำลังพยายามฝืนและเปลี่ยนแปลง

เขามุ่งมั่นที่จะเริ่มต้นการทำงานอย่างเต็มกำลังตั้งแต่วันแรกที่เข้ารับตำแหน่ง และหากเป็นไปได้ เขาต้องการรักษารูปแบบการเป็นผู้นำแบบที่เขาเคยใช้ในฐานะนายกเทศมนตรีเมืองเกรทเตอร์แมนเชสเตอร์ไว้

กฎระเบียบของสภาผู้แทนราษฏร (House of Commons) รวมถึงการเข้าเฝ้าฯ สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 และภารกิจอื่น ๆ น่าจะทำให้เขาต้องสวมสูทบ่อยขึ้นกว่าช่วงหลายปีที่ผ่านมา

ทว่าธรรมเนียมปฏิบัติทางการเมืองบางอย่างอาจถูกยกเลิกด้วยความตั้งใจ ตัวอย่างเช่น มีรายงานว่าการกล่าวสุนทรพจน์ครั้งแรกในฐานะนายกรัฐมนตรีของเขา ซึ่งจะมีขึ้นบริเวณด้านนอกบ้านเลขที่ 10 ถนนดาวนิง ในวันจันทร์นี้ เขาอาจเลือกที่อาจจะไม่ใช้แท่นโพเดียม

นอกจากนี้ ยังมีรายงานว่าเขาสนใจจัดเวทีถาม-ตอบกับประชาชนทั่วประเทศ ซึ่งพันธมิตรคนหนึ่งของเขาเรียกว่า "ช่วงเวลาคำถามของประชาชน" (People's Question Time)

ก่อนที่ช่วงเวลาสำคัญของเบอร์แนมจะมาถึง จะต้องเป็นการอำลาตำแหน่งของเซอร์ เคียร์เสียก่อน

หลังจากใช้เวลาช่วงสุดสัปดาห์สุดท้ายในตำแหน่งที่เชกเกอร์ส (Chequers) บ้านพักตากอากาศประจำตำแหน่งนายกรัฐมนตรีในเขตบัคกิงแฮมเชอร์ เซอร์ เคียร์ จะกล่าวถ้อยแถลงสั้น ๆ พร้อมแท่นโพเดียม ก่อนเดินทางเข้าเฝ้าฯ พระมหากษัตริย์เพื่อกราบบังคมทูลลาออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี

หลายฝ่ายคาดว่าเขาจะต้องการเน้นย้ำสิ่งที่เขามองว่าเป็นผลงานของรัฐบาล ทั้งในประเทศและบนเวทีโลก ทีมงานของเขาพูดถึงความสำเร็จเหล่านี้ด้วยความภาคภูมิใจเป็นพิเศษ ไม่ว่าจะเป็นการลดจำนวนผู้อพยพและลดรายชื่อผู้รอรับบริการของระบบสาธารณสุขในอังกฤษ การช่วยให้เด็กหลุดพ้นจากความยากจน และการนำมาตรการห้ามใช้โซเชียลมีเดียสำหรับเด็กวัยรุ่นมาใช้

คาดว่าจะมีเจ้าหน้าที่และผู้สนับสนุนจำนวนหนึ่งมารวมตัวกันเพื่อส่งเขาออกจากตำแหน่ง และแน่นอนว่าจะมีบางส่วนที่เป็นกลุ่มคนเดียวกับผู้สนับสนุนของนายกรัฐมนตรีคนใหม่ แต่ก็เป็นไปตามที่คาดว่าจะมีบางคนมาร่วมงานที่ไม่ได้สนับสนุนทั้งสองฝ่าย

ช่วงบ่ายและค่ำจะมีข่าวเกี่ยวกับการแต่งตั้งบุคคลเข้าสู่คณะรัฐมนตรี โดยบีบีซีทราบมาว่าจะมีรัฐมนตรีคนหนึ่งที่จะรับผิดชอบประเด็นด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) โดยเฉพาะ

ทุกสายตาจะจับจ้องไปที่ว่าใครจะได้รับตำแหน่งสำคัญต่าง ๆ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง รัฐมนตรีมหาดไทย และรัฐมนตรีต่างประเทศ

หากลองยกชื่อสำคัญ ๆ มาสัก 5 คน ได้แก่ ชาบานา มาห์มูด, เวส สตรีททิง, เอ็ด มิลิแบนด์, แองเจลา เรย์เนอร์, ลูซี พาวเวลล์ ทุกฝ่ายต่างก็จับจ้องว่าพวกเขาจะได้รับตำแหน่งใด และการแต่งตั้งเหล่านี้สะท้อนอะไรเกี่ยวกับแนวทางการบริหารประเทศของเบอร์แนม อีกไม่นานเราก็จะได้รู้กัน

เราจะเริ่มเห็นภาพด้วยว่า อะไรคือสิ่งที่นายกรัฐมนตรีคนใหม่ให้ความสำคัญเป็นอันดับแรก ทั้งเรื่องค่าครองชีพและค่าพลังงาน รวมถึงวิธีการทำงานของรัฐบาลชุดใหม่ แล้วคณะทำงาน ณ บ้านเลขที่ 10 จะถูกขยายให้แข็งแกร่งขึ้นมากน้อยแค่ไหน และสำนักงานบ้านเลขที่ 10 จากทิศเหนือ ของเบอร์แนมในแมนเชสเตอร์ จะมีอิทธิพลมากเพียงใด

สิ่งที่จะเกิดขึ้นในอีกไม่กี่ชั่วโมงข้างหน้านี้ อาจไม่ใช่เรื่องใหม่อีกต่อไป เมื่อพิจารณาจากการเปลี่ยนนายกรัฐมนตรีที่เกิดขึ้นบ่อยครั้งในช่วงที่ผ่านมา แต่ก็ไม่ได้ทำให้เหตุการณ์นี้มีความสำคัญน้อยลง แม้ว่ามันจะเกิดขึ้นถี่ขึ้นก็ตาม

สิ่งที่เราจะได้เห็นและเรียนรู้ในอีกไม่กี่ชั่วโมงข้างหน้า จะส่งผลอย่างมากต่อรูปแบบการบริหารประเทศสหราชอาณาจักรในอีกหลายสัปดาห์ หลายเดือน และหลายปีต่อจากนี้