หญิงไทยผู้สร้างประวัติศาสตร์คว้าแชมป์ "มาสเตอร์เชฟยูเค" กับความฝันพา "อาหารเหนือ" สู่ระดับโลก

8 สัปดาห์ที่เข้มข้น ในรายการแข่งขันทำอาหารระดับโลก จากความเครียดและแรงกดดัน แปรเปลี่ยนเป็นหยาดน้ำตาแห่งความปลื้มปิติ เมื่อผู้ดำเนินรายการประกาศว่า

“มาสเตอร์เชฟ (ยูเค) ปี 2023 ได้แก่... จริยา”

หญิงไทยวัย 40 ปี อุทานออกมาอย่างไม่เชื่อในสิ่งที่ได้ยิน ก่อนจะร้องไห้ออกมาอย่างกลั้นไม่อยู่ ท่ามกลางเสียงแสดงความยินดีจากผู้เข้าแข่งขันอีก 2 คน ที่ขับเคี่ยวกันอย่างดุเดือดเมื่อไม่ถึงชั่วโมงก่อนหน้านั้น

“พอประกาศชื่อว่าเป็นดิฉัน น้ำตามันก็ไหลออกมา หัวใจตกไปที่ตาตุ่ม” จริยา ขัตติยศ ผู้ชนะเลิศมาสเตอร์เชฟยูเคปี 2023 และคนไทยคนแรกที่คว้าแชมป์ได้ ให้สัมภาษณ์พิเศษกับบีบีซีไทย จากบ้านของเธอในเมืองเบซิงสโต๊ค เทศมณฑลแฮมป์เชอร์ ของสหราชอาณาจักร

เซ็ตอาหารที่นำมาสู่ชัยชนะของเธอในสัปดาห์แข่งขันสุดท้าย เริ่มจาก ขนมเบื้องไส้เยลลีมะพร้าว กุ้งลายเสือชุบแป้งทอด และสลัดส้มโอ ที่ เกร็ก วอลเลส หนึ่งในผู้ดำเนินรายการ ชิมแล้วถึงกับอุทานว่า “ยอดเยี่ยม เป็นอาหารจานเล็กที่พิถีพิถัน แต่อัดแน่นด้วยรสชาติที่โดดเด่น”

และเมื่ออาหารจานหลักมาถึง นั่นคือ ขันโตก อาหารจากภาคเหนือของไทย ที่ยกระดับให้พรีเมียมด้วย สเต็กเนื้อวากิวราดซอสฮังเล เนื้อแกะบดผัดมะเขือเทศรสเผ็ดและกะปิ สลัดขนุนกับหอยเชลล์ ทานเคียงกับข้าวเหนียว และข้าวเกรียบหอยเชลล์ จอห์น โทโรด ผู้ดำเนินรายการอีกคนหนึ่งถึงกับเอ่ยปากว่า “ผมทานมันได้ทั้งวันเลย”

จริยา ให้สัมภาษณ์กับบีบีซีวัน (BBC One) ว่า “ถ้าคุณมีความฝัน แล้วทำงานหนักและไม่ยอมแพ้ คุณจะทำความฝันนั้นสำเร็จ” ซึ่งเป็นคำสอนจากคุณตา ผู้บ่มเพาะความรักในการทำอาหารให้เธอตั้งแต่อายุยังน้อย

“ฉันจึงทำเต็มที่ สู้เกิน 200% มีเท่าไหร่ทุ่มหมดหน้าตัก” เธอบอกกับบีบีซีไทย

และนี่คือบทสัมภาษณ์พิเศษ คนไทยคนแรกในประวัติศาสตร์ที่ชนะเลิศมาสเตอร์เชฟยูเค กับความฝันต่อไปที่อยากเปิดร้าน “อาหารเหนือ” แห่งแรกนอกราชอาณาจักรไทย ที่คว้าดาวมิชลินมาได้สำเร็จ เพื่อประกาศให้โลกรู้ว่า อาหารไทยไม่ได้มีแต่อาหารภาคกลาง และสตรีทฟู้ดเท่านั้น

เกิด กทม. โตเชียงใหม่ ใช้ชีวิตในยูเค

จริยา เป็นคนกรุงเทพฯ โดยกำเนิด แต่ไปเติบโตอยู่ที่ จ.เชียงใหม่ เธอยอมรับว่า ฐานะครอบครัวไม่ได้ร่ำรวยนัก ทางบ้านจึงปลูกแปลงผักไว้หลังบ้าน จะทำอาหารแต่ละครั้ง ก็ตั้งเตาไฟนอกบ้าน ล้อมวงกันทำอาหารอร่อย ๆ ด้วยวัตถุดิบในครัวเรือน ดังนั้นเมื่อพูดถึงอาหาร จริยาก็มักหวนคิดถึงความทรงจำที่เป็นสุข

“ตอนเป็นเด็ก ชอบทำอาหารมาก” เธอกล่าวผ่านการสัมภาษณ์ทางไกลผ่านซูม “มักเล่นขายของ เล่นเปิดร้านอาหาร เติบโตมาในห้องครัวตลอด”

คุณตามีอิทธิพลต่อความรักในการทำอาหารของเธอมากที่สุด เพราะมักพา ด.ญ.จริยา ไปตลาดทุกเช้า เพื่อจับจ่ายซื้อของ นำมาทำอาหารที่บ้าน เธอจำได้ว่าตอนอายุเพียง 4-5 ขวบ ก็ทอดไข่เจียวเป็นแล้ว โดยยืนบนเก้าอี้เล็ก เพื่อให้เอื้อมถึงกระทะ

ด้วยความที่ชีวิตวัยเด็กถึงวัยรุ่น เธอใช้ชีวิตอยู่ที่ภาคเหนือเป็นหลัก เธอจึงชื่นชอบอาหารเหนือเป็นพิเศษ โดยเฉพาะข้าวซอย เพราะ “ครบรส เผ็ด เปรี้ยว หวาน มัน เค็ม” แล้วยังมีรสสัมผัสจาก “เส้นก๋วยเตี๋ยวนุ่ม ๆ และเส้นก๋วยเตี๋ยวกรอบ ๆ สมุนไพรสด ผักชีโรยหน้า อร่อยมาก”

ด้วยเหตุนี้ อาหารจานสำคัญที่เธอรังสรรค์ในเวทีมาสเตอร์เชฟยูเค ในรอบ “น็อคเอาท์” (Knock Out) จึงเป็นอาหารที่เธอหลงรัก คือ ข้าวซอย แต่เสิร์ฟในรูปลักษณ์ที่ทันสมัย คือซุปข้าวซอยในกาน้ำชา บะหมี่ทำมือ และประดับด้วยขนมดอกจอก เป็นเมนูซึ่งพาเธอผ่านเข้ารอบได้สำเร็จ

เส้นทางจากเด็กเกิดเมืองกรุง เติบโตเมืองเหนือ สู่ชีวิตในสหราชอาณาจักร เริ่มจากเมื่อ 20 ปีก่อน สมัยที่เธอศึกษาต่ออยู่ในประเทศญี่ปุ่น แล้วพบรักกับ อดัม คู่หมั้นที่อยู่ด้วยกันมา 18 ปี จนถึงปัจจุบัน

ช่วงนั้น คุณตาที่รักของเธอเสียชีวิต ทำให้จริยาต้องการเริ่มทำสิ่งใหม่ ๆ จึงตัดสินใจย้ายมาอาศัยอยู่ที่สหราชอาณาจักรพร้อมกับคนรัก ตั้งแต่ช่วงอายุ 20 กว่าปีเท่านั้น

จากมาสเตอร์ด้านกาแฟ สู่ มาสเตอร์เชฟ

ชีวิตในสหราชอาณาจักรช่วงแรกนั้น จริยาใช้เวลา 7 ปีก้าวจากพนักงานร้านกาแฟแฟรนไชส์ชื่อดัง เลื่อนตำแหน่งขึ้นเป็นผู้จัดการเขต แล้วออกมาตั้งบริษัทคั่วกาแฟของตนเอง การันตีคุณภาพด้วยตำแหน่ง “นักคั่วมืออาชีพ” ผู้ชนะรางวัล “มาสเตอร์ คอฟฟีโรสเตอร์” (Master Coffee Roaster) มาครอง

แม้จะยึดอาชีพคั่วกาแฟ แต่จริยาไม่ได้ทอดทิ้งความรักในอาหาร เพราะฝึกปรือการทำอาหารด้วยตนเอง ผ่านการชมยูทิวบ์มาตลอด

เธอชื่นชอบรายการแข่งขันทำอาหารต่าง ๆ โดยเฉพาะมาสเตอร์เชฟยูเค ที่ติดตามมา 15 ปีติดต่อกัน และเมื่อมีรายการ “มาสเตอร์เชฟ ไทยแลนด์” เธอก็รับชมย้อนหลังผ่านทางยูทิวบ์ด้วย ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา

เมื่อฝึกปรือจนพิจารณาว่า ตนเองมีฝีมือในการทำอาหารมากพอ จริยา รวบรวมความกล้า ตัดสินใจสมัครเข้าแข่งขันในรายการมาสเตอร์เชฟยูเค “เพื่อดูว่าฉันจะไปได้ไกลแค่ไหน” และส่วนตัว “เป็นคนชอบแข่งขันอยู่แล้ว”

และเมื่อทราบว่า เธอเป็นหนึ่งในผู้ได้รับเลือกให้เข้าแข่งขันประจำปี 2023 “มันเหมือนฝันที่เป็นจริง เพราะฉันรักรายการนี้ มันเหนือจริงมาก ที่ได้ทำอาหารในห้องครัวมาสเตอร์เชฟ”

นับแต่นั้น ตลอด 8 สัปดาห์แห่งการแข่งขัน หญิงไทยวัย 40 ปีเผชิญกับความท้าทายมากมาย ประชันกับคู่แข่งมากฝีมือ ต้องทำอาหารหลากหลายรูปแบบ ตั้งแต่ของคาวจนถึงขนมหวาน ได้ไปทำงานในร้านระดับมิชลินสตาร์ที่นครอิสตันบูลของตุรกี และจัดเซ็ต เชฟเทเบิล (Chef Table) แรกของตัวเอง

แต่เมื่อได้โจทย์อาหารที่เหมาะสม เธอไม่พลาดที่จะรังสรรค์อาหารเหนือ ให้กรรมการได้ลิ้มลอง

หนึ่งในอาหารจานที่สร้างความฮือฮาอย่างมาก คือขนมจีนน้ำเงี้ยว ที่เมื่อผู้ชมและกรรมการเห็นเธอใส่พริกลงไปถึง 30 เม็ด ถึงกับตะโกนว่า “เอาจริงหรือนี่” แต่ความเผ็ดจัดจ้านนั้น ก็ช่วยให้เธอเข้ารอบมาได้เช่นเคย

“อยากแสดงให้โลกเห็นอาหารเหนือ เพราะอร่อยมาก แต่คนไม่ค่อยรู้จักกัน” ผู้ชนะมาสเตอร์เชฟยูเค 2023 กล่าว

จริยาอธิบายต่อว่า จากประสบการณ์การใช้ชีวิต 20 ปีในสหราชอาณาจักร เธอพบว่า ร้านอาหารไทยส่วนใหญ่ มักจะเสิร์ฟอาหารจากภาคกลางของไทย อาทิ ผัดไทย และต้มยำกุ้ง เพราะรู้จักแพร่หลายอยู่แล้ว

ศักยภาพอาหารไทยในเวทีแข่งขันระดับโลก

ย้อนไปเมื่อปี 2561 นพ.นวมินทร์ ปิ่นปฐมรัฐ หรือ “หมอบอส” ถือเป็นคนไทยคนแรกที่ผ่านเข้าไปแข่งขันในเวทีมาสเตอร์เชฟยูเค

หมอบอส จบการศึกษาปริญญาตรี จากคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ หลังทำหน้าที่แพทย์ผู้สอนได้ระยะหนึ่ง ก็ชิงทุนมาเรียนต่อที่สหราชอาณาจักร ทั้งในระดับปริญญาโทที่อิมพีเรียล คอลเลจ ลอนดอน และปริญญาเอกที่คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด

ระหว่างการศึกษาต่อ เขาได้สมัครเข้าแข่งขันมาสเตอร์เชฟยูเค ตามคำ “ยุ” จากเพื่อน โดยชิงชัยไปถึงรอบ 3 คนสุดท้าย (รอบไฟนอล) แต่พลาดตำแหน่งแชมป์ไปอย่างน่าเสียดาย ดังนั้น เมื่อได้เห็นจริยาคว้าแชมป์สำเร็จ เขาจึงบอกกับบีบีซีไทยว่า “รู้สึกดีใจครับ ภูมิใจจริง ๆ”

หมอบอสบอกกับบีบีซีไทยว่า ติดตามผลงานของ จริยา ตั้งแต่เข้ารอบ 4 คนสุดท้าย และเชื่อว่า มีโอกาสมากที่เธอจะเข้าไปถึงรอบตัดเชือก และร่วมลุ้นไปกับเธอด้วย

ในฐานะคนไทยคนแรกที่ “เปิดประตู” สู่การเข้าแข่งมาสเตอร์เชฟยูเค เขาเชื่อมั่นในศักยภาพอาหารไทยในรายการอาหารระดับโลก เพราะอาหารไทย “มีจุดยืนดีอยู่แล้ว” และยิ่งจริยาใช้อาหารเหนือในการแข่งขัน “ยิ่งทำให้คนเข้าใจอาหารไทยในมุมมองหลายอย่างมากขึ้น... ยกระดับอาหารไทยไปอีกระดับหนึ่ง” หมอบอสระบุ

หมอบอส เดินทางกลับไทยมาหลายปีแล้ว และยังเป็น “แพทย์ที่เข้าครัว” อยู่ เพราะนอกเหนือจากงานด้านวัคซีนทางการแพทย์ เขายังเปิดร้านอาหาร "Realm" ที่แปลว่า “อาณาจักร” ที่อำเภอหาดใหญ่ ในจังหวัดบ้านเกิดอย่างสงขลาด้วย ถือเป็นการต่อยอดความสำเร็จในเวทีมาสเตอร์เชฟ และประสบการณ์การทำงานที่ร้านอาหารหลายแห่งในช่วง 1 ปีที่ทำงานในเมืองออกซ์ฟอร์ด

แล้วยิ่ง จริยา คว้าแชมป์มาได้ ก็จะตามมาด้วยการเดินสายออกรายการโทรทัศน์ต่าง ๆ ทำให้อาหารไทยเป็นที่รู้จักมากขึ้นไปอีก หมอบอสจึงมองว่า ขึ้นอยู่กับจริยาแล้วว่า เธอจะใช้ “พาวเวอร์และพันธะ (ในฐานะแชมป์) สร้างอิทธิพลอย่างไรให้ได้มากที่สุดต่อตัวเธอ และต่อตัวอาหารไทยด้วย”

ความฝันเปิด “ร้านอาหารเหนือ” ดีกรีมิชลินสตาร์

บีบีซีไทยถามหญิงไทยผู้คว้าตำแหน่ง “มาสเตอร์เชฟยูเค 2023” ว่าเป้าหมายต่อไปของเธอคืออะไร จริยาตอบโดยพลันว่า “อยากเปิดร้านอาหารของตัวเอง ร้านอาหารที่เสิร์ฟอาหารเหนือ แต่ยกระดับให้เป็นอาหารเหนือสมัยใหม่”

แต่ยิ่งกว่าการเปิดร้านอาหาร คือการทำให้ร้านอาหารเหนือของเธอได้รับดาวมิชลินให้ได้ในสักวัน เพื่อทำให้ “คนเหนือภูมิใจ” เพราะชัยชนะของเธอพิสูจน์แล้วว่า อาหารเหนือคู่ควรกับตำแหน่งมาสเตอร์เชฟในสหราชอาณาจักร

“ฉันคิดว่าถึงเวลาแล้ว ที่ผู้คนจะรู้จักอาหารเหนือ อาหารใต้ อาหารอีสาน” เธอกล่าว “ไทยมีอาหารที่หลากหลาย และถึงเวลาแล้วที่โลกจะรู้จักอาหารเหล่านี้”

ท้ายสุด บีบีซีไทยถามว่า แล้วเราจะยกระดับอาหารไทย รวมถึงอาหารเหนือได้อย่างไร

จริยาตอบว่าต้องเริ่มจาก อย่าเปลี่ยนรสชาติเพื่อเอาใจชาวต่างชาติ ต้องเสิร์ฟอาหารไทยในรสชาติที่ควรจะเป็น ส่วนการยกระดับนั้น จะเป็นในส่วนของการจัดจาน สร้างสรรค์วิธีการเสิร์ฟให้ทันสมัย และพิถีพิถันกับวัตถุดิบต่าง ๆ

“ไม่มีประโยชน์ที่จะทานน้ำพริก ที่ไม่เผ็ด ฉันคิดว่าเราควรคงรสชาติอาหารไทยให้เหมือนต้นตำรับที่สุด” เธอทิ้งท้าย