Iran yashutumiwa kwa njama za mitandao ya kijamii dhidi ya Israel

Kitengo kinachodhaniwa kuwa cha habari potofu cha Iran kiliendesha mtandao wa kina kwenye Facebook ukilenga Wayahudi wazalendo na wenye dini zaidi nchini Israel katika jaribio la kuzua migawanyiko na kuzua mivutano kati ya Wapalestina, kwa mujibu wa utafiti ulioshirikishwa BBC.

Kampeni ya madai ya kuingiliwa na mataifa ya kigeni iliendeshwa katika mitandao mingi ya kijamii ikijifanya kama kikundi cha habari cha Kiyahudi cha Ki-Orthodox kinachounga mkono vikundi vya mrengo wa kulia vilivyokithiri.

Lengo lake lilikuwa kusaidia kuchochea "vita vya kidini" kwa kuzidisha "woga, chuki na machafuko", kwa mujibu wa shirika la habari la Israel la FakeReporter, ambalo lilifichua asili ya kundi hilo linaloshukiwa kuwa la Iran.

Ni ishara ya hivi punde ya kuongezeka kwa uwanja wa vita wa habari potofu kwenye mitandao ya kijamii na programu za kutuma ujumbe nchini Israeli. Mtandao huo ulianza kutumika baada ya mwaka jana kupamba moto katika ghasia za kidini nchini humo.

Katika tukio moja mtandao huo ulirusha tena video ya makabiliano kati ya mbunge wa mrengo mkali wa kulia akiwa amebeba bunduki na mhudumu wa maegesho ya magari kutoka Palestina na kusema maelezo: "Ni bahati hakumpiga kichwani. ."

Facebook na Twitter zilizima kurasa za kikundi na wasifu unaohusishwa baada ya kufikiwa na FakeReporter. Mtandao unasalia amilifu kwenye kituo cha ujumbe cha Telegram.

Facebook inasema akaunti hizo zilikuwa sehemu ya majaribio ya kutokea tena baada ya kufuta "operesheni ndogo ya ushawishi wa Iran" mwezi Machi mwaka jana. Kampuni hiyo inaona makundi yenye makao yake nchini Iran kuwa ya kudumu na yenye rasilimali nyingi katika kujaribu kutumia mitandao ya kijamii.

BBC iliingia kwenye kurasa za wasimamizi wa vikundi hivyo, na kuuliza mahali walipo na kwa nini walitumia maudhui yaliyonakiliwa lakini hawakujibu.

Ubalozi wa Iran mjini London haukujibu lolote kuhusu suala hilo.

'Fasaha katika siasa za Israel'

Kikundi cha "Aduk" - au "chenye msimamo mkali wa kidini" - kiliundwa kama kifupi cha Kiebrania cha "Muungano wa kidini wa kweli kwa jamii ya kidini". Ilisambaza makala na machapisho yanayounga mkono wanasiasa wa siasa kali za mrengo wa kulia, ilihimiza maandamano na ikakuza hisia za chuki dhidi ya serikali na chuki dhidi ya Waarabu.

"Tunaona mtandao huu ukiinuka kufuatia matukio ya mwezi Mei, wakati Israel ilikuwa katika mojawapo ya masuala yaliyovuta kabisa katika historia yake katika mahusiano kati ya raia wa Kiyahudi na Waarabu," anasema mtendaji mkuu wa FakeReporter Achiya Schatz.

Chanzo cha usalama cha Israel kilisema maelezo mafupi ya mtandaoni yalikuwa na sifa sawa na shughuli za Iran ambazo zilifanyika hapo awali kwenye majukwaa.

Mtandao huo ulienda kwa urefu ili uonekane wa kweli, na kuunda ukurasa wa duka la kuoka mikate katika mji wa Israeli wa Waorthodoksi, na katika kesi nyingine kuiba utambulisho wa mtandaoni wa Myahudi mwenye dini zaidi kutoka Urusi ambaye alikufa miaka minne iliyopita. Aliposikia habari hizo za uwongo dadake aliambia BBC kwamba mitandao ya kijamii inapaswa kufungwa (soma hadithi yake hapa chini).

"Ni jambo ambalo hatujaona hapo awali, na kuunda hadithi kama hiyo," anasema Bw Schatz.

"Ni jambo lingine la wasiwasi kwa sababu mitandao hii inazidi kuendelezwa, kuona inaungana na watu wenye itikadi kali na makundi yenye vurugu... wanafahamu sana siasa za Israel," anaongeza.

Kundi hilo lilimuunga mkono mara kwa mara mbunge wa Israel mwenye msimamo mkali, Itamar Ben Gvir, mfuasi wa vuguvugu lililoharamishwa na la kibaguzi lililotaka Waarabu wafukuzwe kutoka Israel.

Machapisho mengine ya mtandao unaoshukiwa kuwa na makao yake nchini Iran na wasimamizi wake ni pamoja na:

• Kutoa wito mara kwa mara wa kuhudhuria maandamano ya kuipinga serikali nchini Israel, hasa yale yaliyoandaliwa na mrengo wa kulia.

• Wito uliotumwa tena na Bw Ben Gvir kwa "mauaji yaliyolengwa" ya "wachochezi" wa Waarabu wa Israeli katika miji ambayo ilishuhudia kuzuka kwa ghasia za kidini mwezi Mei mwaka jana.

• Kurusha picha zinazoashiria kuwa muungano wa Israel ulikuwa unadhibitiwa na Waislamu kutokana na kujumuishwa kwa chama cha Kiislamu serikalini.

• Kuhimiza zaidi hisia za chuki dhidi ya polisi miongoni mwa jumuiya ya Wayahudi ya Israeli ya Kiorthodox, ambao wengi wao hawana imani na utekelezaji wa sheria na serikali.

Baadhi ya vijana Waisraeli ambao ni Waorthodox wanaweza kuwa katika hatari zaidi ya kuingiliwa na mataifa ya kigeni kutokana na "kusoma kidigitali" , anapendekeza Tehilla Shwartz Altshuler wa Taasisi ya Demokrasia ya Israel, ambaye anasema wengi zaidi sasa wanapitia mtandao kwa mara ya kwanza.

"Jumuiya hii ni ya kihafidhina sana na haina uzoefu wa miaka 70 ya TV," anasema. "Kinyongo chochote dhidi ya jamii ya Israeli, au itikadi kali za mrengo wa kulia, au chuki dhidi ya Waarabu, chuki dhidi ya Uislamu [inaweza kutumiwa]. Jamii ya aina hii haijajiandaa kukabiliana na habari za uwongo au udanganyifu wa kidigitali."

Mtandao wa "Aduk" ulitumia mbinu iliyotawanyika kujaribu kupata mvuto. Kurasa kwenye baadhi ya mifumo hazitumiki na machapisho mengi yalipata maoni machache. Hata hivyo, ukurasa wa Facebook wa "Aduk" msimamizi "Ariel Levi" ulikuwa na karibu wafuasi 3,000.

Mtindo huu wa uingiliaji kati wa kigeni umeonekana katika nchi nyingine, anasema Simin Kargar, mtu ambaye si mkazi katika Maabara ya Utafiti wa Uchunguzi wa Kidigitali ya Baraza la Atlantiki. Anapendekeza Iran inafaidika kutoka kwa wapinzani wake kutazama kampeni za upotoshaji wenyewe.

"Tangu uchaguzi wa rais nchini Marekani tumeona mbinu za Kiirani zikizidi kuwa tofauti, sehemu ya kitabu cha michezo pana na ngumu zaidi... Wanaona kuwa wanatambuliwa na kuogopwa," anasema.

Vita vya kivuli

Erez Kreimer, mkuu wa zamani wa kitengo cha cyber katika wakala wa usalama wa ndani wa Shin Bet wa Israeli, anaelezea mtandao wa "Aduk" kama "usio na taaluma lakini wenye ufanisi", akiongeza kuwa Iran inaiona Israel kama "lengo kuu katika juhudi zake za kimtandao".

Kesi hiyo ni ya hivi karibuni zaidi katika mfululizo mpana wa madai ya kuingilia kati nchini Israel.

Mwezi uliopita, mashirika ya usalama yalikamata watu kadhaa na serikali ilionya kuhusu majaribio ya Iran kuwarubuni Waisraeli wa kawaida katika ujasusi . Tangu mwishoni mwa mwaka wa 2020, takribani kesi tano zimebainika kuwa watu wanaoshukiwa kuwa Wairani waliingilia programu za kutuma ujumbe ili kujipenyeza na kuchochea maandamano dhidi ya serikali nchini Israel.

Bi Kargar katika Baraza la Atlantiki anahusisha majaribio na vita vya kivuli vya Mashariki ya Kati, akiashiria mauaji ya mwanasayansi mkuu wa nyuklia wa Iran na milipuko ya ajabu katika vituo vyake vya nyuklia. Wengi wamezihusisha na Israel, lakini haijawahi kukiri kuhusika.

"Kwa Iran, njia ya kurejea Israel ni kufanya kampeni hizi za uasi zaidi au mashambulizi ya mtandaoni ili kuonyesha kwamba hawakai kimya na pia wanafanya mambo kupunguza tishio," anasema.

Tehilla Shwartz Altshuler wa Taasisi ya Demokrasia ya Israeli anaelezea hii kama njia ya bei nafuu ya uingiliaji kati wa kigeni. "Inagharimu zaidi kutuma makombora kwenda Lebanon kuliko bytes za kidigitali [kwa Israeli]," anasema.

Wakati huo huo, watafiti wa FakeReporter wanatoa wito kwa ufuatiliaji wa nguvu zaidi na majukwaa ya mitandao ya kijamii.

Bw Schatz anasema: "Tunapaswa kuelewa kwamba ikiwa nchi na mitandao ya kijamii, teknolojia kubwa, hazitapiga hatua na kuongeza usalama na kutetea haki za watumiaji mtandaoni, tutashuhudia kupenya zaidi kwa siasa na kutoaminiana kati ya watu. ."

Kampuni mama ya Facebook, Meta, inasema hatua zake dhidi ya madai ya uingiliaji wa kigeni wa Iran "zimepunguza kampeni hii kila mara na kusaidia kuwazuia kujenga upya watazamaji wao kwenye jukwaa letu".

"Kwa kuzingatia hali ya uhasama ya nafasi hii na kujua kuwa watendaji hawa wabaya watajaribu kurudi kila wakati, tutakaa macho na kuchukua hatua inapohitajika."

Msemaji wa Twitter anasema: "Akaunti zilizorejelewa zilisimamishwa kabisa kwa kukiuka sera za ujukwaa letu''.

Telegram haikutoa maoni kuhusu suala hilo.