Zifahamu faida na hasara za manowari za nyuklia

Serikali ya Australia imetia saini makubaliano ya kihistoria ya ulinzi na Uingereza na Marekani, ambapo chini ya meli za manowari zilizo na nguvu ya nyuklia zitaandaliwa.

Manowari hizi zitatumika kwa ulinzi na ufuatiliaji wa maeneo ya pwani ya Australia na maji yake.

Na mwanzo wa 'zama zaAtomiki', kazi ya utafiti kuhusu nguvu za nyuklia ilianza miaka ya 1940.

Tangu wakati huo, ni nchi sita tu zilizo na nguvu za manowari za nyuklia. Nchi hizi ni China, Ufaransa, India, Urusi, Uingereza na Marekani.

Katika hali kama hiyo, swali linaweza kuulizwa kuwa ni nini kuna matumizi ya nguvu ya nyuklia katika 'manowari ya nyuklia' na inamaanisha nini?

Nishati yenye nguvu

Jambo la kwanza tunalopaswa kuelewa ni kwamba manowari iliyo na nguvu ya nyuklia haimaanishi kuwa ni silaha ya nyuklia. Zinaonekana kama manowari za kawaida. Lakini tofauti kuu ni nguvu ambayo zinatumia.

Katika siku za mwanzo za utafiti juu ya nishati ya nyuklia, wanasayansi walikuwa wameelewa kwamba kiwango kikubwa cha nishati iliyotolewa na kutenganishwa kwa atomi inaweza kutumika kutengeneza umeme.

Mitambo ya nyuklia iliyowekwa katika mitambo ya umeme kote ulimwenguni imekuwa ikizalisha umeme na kuwasha nyumba na viwanda kwa miaka 70 iliyopita.

Vivyo hivyo, mtambo wa nyuklia umewekwa ndani ya manowari ya nyuklia na ndio chanzo cha nishati yake. Kiini cha kila atomu kinaundwa na protoni na nyutroni. Kiasi kikubwa cha nishati hutolewa katika mchakato wa kutenganishwa kwa atomi. Urani hutumiwa kama mafuta katika manowari zenye nguvu za nyuklia.

Faida na hasara za nishati ya nyuklia

Faida kubwa ya nyambizi zinazotumiwa na nyuklia ni kwamba hazihitaji kujazwa mafuta. Manowari ya nyuklia inapowekwa kufanya kazi, kuna kiasi cha urani kama mafuta ndani yake ambayo inaweza kuendelea kufanya kazi kwa miaka 30 ijayo.

Manowari za nyuklia zinaweza kufanya kazi haraka kwa muda mrefu kuliko manowari za kawaida zinazotumia dizeli.

Ina jambo moja maalum zaidi. Tofauti na injini za kawaida, manowari hii haiitaji hewa.

Hii inamaanisha kuwa manowari ya nyuklia inaweza kukaa ndani ya maji ya kina kirefu kwa miezi.

Inaweza kwenda safari ndefu maeneo ya mbali kwenye kazi za ujasusi.

Lakini pia hasara ni kuwa gharama yake ni kubwa sana.

Inagharimu mabilioni ya dola kuandaa manowari ya nyuklia na inaweza kufanywa tu na watu wenye ujuzi na ujuzi wa sayansi ya nyuklia.

Vyuo vikuu vya Australia na wakala wa serikali huendesha programu za mafunzo juu ya mada zinazohusiana na sayansi ya nyuklia.

Australia inaaminika kuwa inaweza kukidhi mahitaji yanayoongezeka ya wafanyakazi waliofunzwa katika suala hili.

Mbali na hayo, pia itapata faida ya uzoefu wake kwa sababu ya makubaliano na Uingereza na Marekani. Ingawa bado haijulikani ni wapi mafuta ya manowari za nyuklia ambazo zitajengwa kwa Australia yatatoka, lakini Australia tayari ina akiba ya urani.

Haina uwezo wa urutubishaji ili waweze kubadilishwa kuwa mafuta ya nyuklia, lakini teknolojia hii inaweza kununuliwa kutoka nchi nyingine.

Makubaliano hayo hayamaanishi kuwa Australia itapeleka silaha zake za Nyuklia kwenye maji yake. Ikiwa itafanya hivyo, itahitaji kurutubisha madini ya Urani kwa kiwango cha asilimia 90.

Lakini manowari za nyuklia hazihitaji aina hiyo ya mafuta.

Australia imesaini mikataba kadhaa inayozuia kuenea kwa silaha za nyuklia na haiwezi kutengeneza silaha za nyuklia. Faida kubwa ya manowari ya nyuklia ni kwamba inaweza kutekeleza dhamira yake kupitia ujasusi. Yenyewe inaweza kulenga shabaha yake bila kubainika.