Main content

Rhaglen 1: 1960au-1996

Y berthynas rhwng y sin roc a’r iaith o’r 60au i Cŵl Cymru a grwpiau’n troi i’r Saesneg. The relationship between Welsh pop and the language from the 60s to Cŵl Cymru.

Roedd ‘na gyffro pan gyhoeddwyd bod y Super Furry Animals yn chwarae yn Eisteddfod Genedlaethol 2026 - y tro cynta’ ers 30 mlynedd
Ond nôl yn 1996, ymysg y cynnwrf, roedd ‘na ddadlau.
Ar ôl recordio sawl cân Gymraeg, roedd y Furries newydd ryddhau eu halbym cynta - efo pob trac yn Saesneg.
Ar y Maes yn Llandeilo yn 1996, chwibanu’r caneuon wnaeth prif leisydd y band Gruff Rhys.
Ac mewn gig gyda’r nos fe gafodd y dorf gopi am ddim o’u sengl newydd - (Nid) Hon Yw’r Gân Sy’n Mynd i Achub yr Iaith.
Hwn oedd eu hymateb i’r feirniadaeth arnyn nhw a grwpiau newydd eraill fel Catatonia, oedd hefyd efo'u gwreiddiau yn ddwfn yn y sin Gymraeg - ond hefyd wedi troi i’r Saesneg.
Mewn meysydd eraill roedd Cymry Cymraeg yn gwneud eu marc yn y byd Saesneg - ond heb feirniadaeth debyg.
I ddeall y cefndir a’r hanes, y cerddor Griff Lynch sy'n mynd yn ôl i ddechrau'r sin roc Gymraeg i archwilio’r berthynas gydag adfer yr iaith. Mae'r gyfres hefyd yn gofyn pa effaith gafodd penderfyniad y bandiau ar y sin roc Gymraeg ac ar artistiaid sy’n creu cerddoriaeth heddiw.

28 o ddyddiau ar ôl i wrando

27 o funudau

Darllediad diwethaf

Ddoe 16:00
BBC Radio Cymru

Rhagor o benodau

Nesaf

Rhaglen 2: 1996-heddiw

Gweld holl benodau Y Gân Sy'n Mynd I Achub yr Iaith?

Cerddoriaeth a chwaraewyd

  • Dafydd Iwan

    Mae'n Wlad I Mi

    • Cynnar.
    • Sain.
    • 20.

  • Meic Stevens

    Y Brawd Houdini

    • Disgwyl Rhywbeth Gwell I Ddod CD2.
    • Sain.
    • 1.

  • Brân

    Y Gwylwyr

    • Welsh Rare Beat.
    • SAIN.
    • 2.

  • Geraint Jarman a’r Cynganeddwyr

    Diwrnod I'r Brenin

    • Neb Yn Deilwng 1977 - 1997 Goreuon Cyfrol CD1.
    • SAIN.
    • 18.

  • Tecwyn Ifan

    Y Dref Wen

    • Llwybrau Gwyn: Y Casgliad Llawn CD1.
    • Sain.
    • 1.

  • Bando

    Shampŵ

    • Goreuon Caryl.
    • Sain.
    • 1.

  • Maffia Mr Huws

    Da Ni'm Yn Rhan

    • Goreuon Maffia Mr Huws.
    • Sain.
    • 2.

  • Tynal Tywyll

    Mae'r Telyn Wedi Torri

    • Lle Dwi Isho Bod + ....
    • Crai.
    • 18.

  • Y Cyrff

    Pethau Achlysurol

    • Mae Ddoe Yn Ddoe.
    • ANKST.
    • 19.

  • Jess

    Julia Gitâr

    • Hyfryd I Fod Yn Fyw!.
    • FFLACH.
    • 8.

  • Catatonia

    Gyda Gwên

    • The Crai EPs 1993/94.
    • ANKST.
    • 5.

  • Super Furry Animals

    Blerwytirhwng?

    • Songbook (The Singles, Vol. 1).
    • BMG Rights Management (UK) Ltd.
    • 21.

  • Catatonia

    For Tinkerbell

  • Super Furry Animals

    (Nid) Hon Yw'r Gân Sy'n Mynd I Achub Yr Iaith

    • Mwng.
    • Das Koolies under exclusive license to Domino Recording.
    • 15.

Darllediad

  • Ddoe 16:00
    BBC Radio Cymru