El Niño w 2027 r. może być 'najsilniejszym, jakie pamiętają ludzie'

Narodowy serwis meteorologiczny Wielkiej Brytanii (Met Office) ostrzega, że zjawisko El Niño rozwijające się nad Oceanem Spokojnym może być najsilniejszym, jakie pamiętają ludzie.

Potężne naturalne zjawiska klimatyczne powodują podwyższenie globalnych temperatur i mogą zwiększać ryzyko wystąpienia ekstremalnych zjawisk pogodowych.

Met Office ostrzega, że biorąc pod uwagę skutki wywołanej przez człowieka zmiany klimatu, „bardzo prawdopodobne” jest, że rok 2027 będzie najcieplejszym rokiem w historii pomiarów na świecie.

Coraz więcej danych wskazuje na to, że El Niño już oddziałuje na pogodę w różnych częściach świata. W Indiach odnotowano słabsze niż zwykle opady monsunowe, a na Atlantyku mniejszą aktywność huraganów.

„Musimy jasno powiedzieć, że mamy do czynienia z bezprecedensowym zjawiskiem," stwierdził prof. Adam Scaife, szef działu prognoz długoterminowych w brytyjskim Met Office.

„Nigdy nie widziałem tak intensywnego sygnału El Niño w naszych prognozach”.

Nie ma jednoznacznych dowodów na to, że zmiana klimatu nasila El Niño, ale jego skutki pogodowe są bardziej ekstremalne w ocieplającym się świecie.

Czym jest El Niño?

El Niño to naturalnie występujące zjawisko pogodowe, które pojawia się średnio co dwa do siedmiu lat i zwykle utrzymuje się przez około rok.

Pasaty, które zwykle wieją nad Oceanem Spokojnym ze wschodu na zachód, mogą słabnąć lub nawet zmieniać kierunek, co pozwala ciepłym wodom przemieszczać się na wschód.

Ciepło uwalniane jest z oceanu do atmosfery, co powoduje wzrost temperatury na świecie i zmianę wzorców opadów.

Naukowcy ogłaszają wystąpienie El Niño, gdy temperatura powierzchni oceanu w kluczowym obszarze Pacyfiku jest o co najmniej 0,5°C wyższa od średniej.

Aktualne pomiary pokazują, że temperatura jest o ponad 2°C wyższa od normy.

Według najnowszych prognoz Met Office temperatura powierzchni oceanu w tym regionie może jeszcze w tym roku przekroczyć średnią o ponad 3°C, gdy El Niño osiągnie swoje maksimum.

Byłoby to bezprecedensowe zjawisko w historii pomiarów prowadzonych od 1950 r. i prawdopodobnie najsilniejsze El Niño od XIX wieku.

Bardzo wysokie temperatury w głębszych warstwach oceanu – miejscami nawet o około 8°C wyższe od normy na głębokości 100 metrów – mogą dodatkowo wzmocnić El Niño. Stanowią bowiem swoisty rezerwuar ciepłej wody, który zasila i podtrzymuje to zjawisko.

„Przed nami jeszcze wiele miesięcy, w trakcie których to zjawisko będzie się rozwijać. To jeden z powodów, dla których jesteśmy coraz bardziej przekonani, że będzie to rekordowe El Niño," powiedział dr Zeke Hausfather, klimatolog z amerykańskiej organizacji badawczej Berkeley Earth.

Część instytucji zajmujących się klimatem prognozuje jeszcze silniejsze El Niño niż Met Office. Według ich szacunków temperatury mogą sięgnąć nawet 4°C powyżej średniej.

Gdyby tak się stało, „nie jest wykluczone, że będzie to najsilniejsze zjawisko El Niño od 500, a nawet 1000 lat," powiedział Hausfather, choć nie da się tego stwierdzić z całą pewnością w tak odległej przeszłości.

Czy zmiany klimatyczne powodują pogorszenie El Niño?

Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) twierdzi, że „nie ma dowodów na to, że zmiana klimatu zwiększa częstotliwość lub intensywność zjawisk El Niño”.

Jednakże jest to obszar ciągłych badań i debat wśród naukowców.

W raporcie Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) z 2021 r. stwierdzono, że intensywność zjawiska El Niño wzrosła od 1950 r. w porównaniu z okresem trwającym od około 1400 r.

Najsilniejsze zjawiska El Niño zdarzają się również częściej.

Historyczne dane pokazują jednak, że siła El Niño znacznie się zmieniała na przestrzeni tysiącleci. Dlatego trudno jednoznacznie powiązać jego obecne nasilenie ze zmianą klimatu.

Nie ulega natomiast wątpliwości, że El Niño występuje dziś w cieplejszym klimacie, co sprawia, że jego skutki pogodowe są bardziej ekstremalne.

Wpływ na pogodę na świecie

Każde El Niño przebiega nieco inaczej, dlatego jego wpływ na pogodę może się różnić. Coraz więcej wskazuje jednak na to, że skutki tego zjawiska są już odczuwalne.

Przykładowo, w latach występowania El Niño monsun południowo-zachodni przynosi zwykle mniej opadów w Azji Południowej. Jak dotąd w 2026 roku opady są tam wyraźnie poniżej normy.

Zmiany w układzie wiatrów nad Karaibami i tropikalną częścią Atlantyku mogą z kolei ograniczać aktywność huraganów. Do tej pory w tym sezonie odnotowano zaledwie trzy nazwane burze tropikalne.

W regionach położonych w pobliżu tropikalnej części Pacyfiku wpływ El Niño może być szczególnie silny. Zjawisko zwiększa ryzyko susz i pożarów buszu w Australii, a także powodzi w Peru, Ekwadorze i południowych stanach USA.

Rok 2027 'bardzo prawdopodobnie' będzie najcieplejszym w historii pomiarów

Podczas zjawiska El Niño znaczna ilość ciepła uwalniana jest z oceanu do atmosfery.

Według dr Nicka Dunstone'a, klimatologa z Met Office, może to doprowadzić do „wzrostu średniej temperatury globalnej, szczególnie w roku kalendarzowym następującym po zimowym szczycie El Niño”.

„W związku z tym istnieje duże prawdopodobieństwo, że rok 2027 pokona rok 2024 i stanie się najcieplejszym rokiem w historii pomiarów”.

Na początku tego miesiąca Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa ostrzegła, że El Niño może zagrozić dziesiątkom milionów ludzi żyjących w krajach dotkniętych kryzysem żywnościowym.

Tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu użyto narzędzi AI, w ramach projektu pilotażowego.

Edycja: Nicole Frydrych