چرا مصر در گشودن گذرگاه رفح به روی غزه مردد است؟

مصر مدت‌هاست که در درگیری نه فقط میان اسرائیل و فلسطینیان بلکه میان خود جناح‌های اصلی فلسطینی نقش میانجی را ایفا کرده است.

مصر اولین کشور عرب بود که در سال ۱۹۷۸- پس از چندین جنگ با اسرائیل صلح کرد.

حالا تمرکز روی تسلط مصر بر یکی از دو مسیر زمینی است که از نوار غزه خارج می‌شود - یعنی گذرگاه رفح.

هزاران فلسطینی در جانب غزه این مرز منتظرند و از آن سو در طرف مصر، صدها کامیون حامل کمک‌هایی که به شدت به آنها نیاز است صف کشیده‌اند. کاروان‌های امدادی بسياری نیز به سوی مرز روانه هستند.

اما هنوز هیچ توافقی بر سر باز کردن این گذرگاه که خود نیز بنا به گزارش‌ها چندین بار هدف حمله اسرائیل در چند روز گذشته واقع شده، انجام نشده است.

سامح شکری وزیر خارجه مصر به بی‌بی‌سی گفت که از جانب مصر، «گذرگاه رفح در سمت ما رسماً گشوده است» ولی «بمباران‌های هوایی» را باعث «مسدود ماندن» گذرگاه و ناامن بودن آن برای عبور کامیون‌ها به سوی غزه دانست.

اما قاهره سال‌هاست که عبور و مرور از گذرگاه رفح را تحت محدویت‌های شدید قرار داده است - تا جایی که بسیاری از فلسطینی‌ها حتی مصر را متهم به تقویت حصر غزه از سوی اسرائیل کردند که از زمانی که حماس در سال ۲۰۰۷ به قدرت کامل رسید، پا بر جا بوده است.

این محدودیت‌ها بیشتر به خاطر نگرانی‌های امنیتی در شمال صحرای سینا بوده است که مقامات مصری مدت‌ها در آن منطقه درگیر نبردهای مهلکی با جهادی‌های وابسته به القاعده بوده‌اند.

اما تردید ظاهری مصر برای گشودن این گذرگاه بدون شرایط و تضمین‌های مشخص، ممکن است بیشتر به خاطر تلاش برای پرهیز از خروج عظیم و دسته‌جمعی فلسطینیان از غزه باشد.

مارتین گریفیث، رئیس بخش کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل می‌گوید که مقامات مصری از هجوم گسترده مردم غزه می‌هراسند - که در این صورت برای مدتی نامحدود مسئولیت آن‌ها به گردن مصری‌ها خواهد افتاد.

علاوه بر این،‌ مصر نمی‌خواهد در ماجرایی نقشی ایفا کند که منجر به جابجایی و اسکان مجدد دایمی صدها هزار فلسطینی از غزه شود.

به نظر می‌رسد که مصر آماده است به خارجی‌ها و فلسطینی‌هایی که تابعیت دوگانه دارند اجازه خروج بدهد، ولی می‌خواهد این امر موکول به اجازه ورود کمک‌های بشردوستانه به داخل غزه باشد.

مانع دیگر ماجرا این است که به نظر می‌رسد اسرائیل دقیقاً خلاف این ماجرا را می‌خواهد - و مایل است فلسطینی‌های بیشتری نسبت به آن تعدادی که مصر حاضر به پذیرش‌شان هست خارج شوند و در عین حال می‌خواهد میزان کمک‌های ورودی به غزه را محدود کند.

آقای شکری در بیان موضع مصر به بی‌بی‌سی گفت: «مسئله انداختن مسئولیت به گردن مصر نیست - پای حفظ امنیت و رفاه مردم غزه در سرزمین خودشان در میان است.»

او همچنین گفت که دولت اسرائیل هنوز موضعی نگرفته است که اجازه گشایش گذرگاه را بدهد.

تلاش‌های دیپلماتیک برای حل این بن‌بست شدت گرفته است و در عین حال سازمان‌های کمک‌رسانی هشدار می‌دهند که وضعیت در غزه در آستانه رسیدن به یک فاجعه انسانی است.