آیا پشتیبانی هند از اسرائیل نشانه تغییر سیاست خارجی هند است؟

در پی حمله حماس به اسرائیل در تاریخ ۷ اکتبر، حمایت صریح نارندرا مودی، نخست وزیر هند از اسرائیل موجب تعجب شماری از رسانه ها و تحلیلگرانی شد که آن را نشانه تغییر سیاست خارجی هند در خاورمیانه تعبیر کردند.

نارندرا مودی، روابط نزدیکی با اسرائیل برقرار کرده و به طور علنی از بنیامین نتانیاهو همتای اسرائیلی خود به عنوان "دوست من" نام می‌برد.

در همین حال در یک سند وزارت امور خارجه هند در ماه مه ۲۰۲۳ آمده است که هند همچنان به حمایت خود از تاسیس "یک کشور متحد فلسطینی که مستقل و پایدار و حاکم بر سرنوشت خود است" ادامه می‌دهد.

در حالی که انتظار محکوم کردن حمله حماس توسط نارندرا مودی، می رفت، آنچه توجه مفسران هندی را جلب کرده سکوت او در باره فلسطینیان غزه از هنگام شروع حملات اسرائیل به نوار غزه است.

هند به طور سنتی موضع متوازنی در برابر اسرائیل و فلسطینیان داشته است.

آقای مودی اولین نخست وزیر هند بود که در ژوئیه ۲۰۱۷ از اسرائیل بازدید کرد و گفت او و نتانیاهو "توافق کردند که برای حمایت از منافع استراتژیک خود اقدامات بیشتری به اتفاق انجام دهند و همچنین برای مقابله با رادیکالیزه شدن و تروریسم فزاینده همکاری کنند".

جالب توجه این بود که نخست وزیر هند بازدید از حکومت خودگردان فلسطینیان را در این سفر منظور نکرده بود، گر چه او همچنین اولین نخست وزیر هند بود که در فوریه ۲۰۱۸ به رام‌الله رفت و در ملاقات با محمود عباس رئیس حکومت خودگردان فلسطینیان "حمایت راسخ و بلاوقفه از آرمان فلسطینی" را اعلام داشت.

آیا اکنون چیزی تغییر کرده؟

آریندام باگچی، سخنگوی وزارت خارجه هند در ۱۲ اکتبر در کنفرانس مطبوعاتی هفتگی خود گفت موضع هند در برابر مناقشه اسرائیل و فلسطینیان تغییر نکرده است.

"هند همواره طرفدار از سرگیری مذاکره مستقیم در جهت تاسیس یک فلسطین حاکم بر سرنوشت خود، مستقل و پایدار بوده-که در داخل مرزهای امن و شناخته شده در کنار هم و در صلح با اسرائیل زندگی می کند."

سخنگوی وزارت خارجه هند از شرح جزئیات در باره سکوت آقای مودی در برابر حمله اسرائیل خودداری کرد و گفت اظهارات نخست وزیر هند احتیاجی به هیچ گونه توضیح ندارد.

آقای مودی از زمان حمله حماس دو بار در ایکس (توییتر سابق) اظهار نظر کرده. در تاریخ ۷ اکتبر او نوشت "از خبر حمله تروریستی به اسرائیل عمیقا شوکه شده" و اضافه کرد "ما دعا می کنیم و به فکر قربانیان بیگناه و خانواده هایشان هستیم. ما در این زمان دشوار با اسرائیل اعلام همبستگی می کنیم."

نخست وزیر هند در تاریخ ۱۰ اکتبر در پُست دیگری در ایکس نوشت "مردم هند در این موقعیت دشوار قاطعانه در کنار اسرائیل ایستاده اند. هند به شدت و صراحت تروریسم را به تمام اَشکال "محکوم می کند.

برخی از تحلیلگران توجه را به عدم اشاره آقای مودی به فلسطینیان جلب کردند. آبهیجیت میترا لای میترا، در ایکس نوشت آقای مودی از قبول موجودیت فلسطین سر باز زده است و اضافه کرد حمایت صریح از اسرائیل و محکوم کردن تروریسم "نه خشونت" بدون درخواست برای خویشتن داری، مبین حمایت هند از آزاد بودن اسرائیل برای هر گونه اقدامی است که به نفعش باشد.

نشریات اردو زبان هند که روی سخنانشان با مسلمانان است نوشته اند حمایت نارندرا مودی، از اسرائیل نشان دهنده یک تغییر مهم در سیاست خاورمیانه است. نشریه اردو تایمز می نویسد: "مودی اعلام کرده که طرفدار اسرائیل است و این مبین تغییر سیاست هند مبنی بر کناره گیری از مسئله اسرائیل و فلسطین است. هند در این باره همیشه بی طرف مانده بود."

تفرقه های سیاسی داخلی

مناقشه اسرائیل-غزه همچنین توجه همگانی را به تفرقه های سیاسی داخل هند جلب کرده. در حالی که آقای مودی از اسرائیل طرفداری کرده و از اظهار نظر در باره فلسطینیان خودداری کرده است، حزب کنگره که مخالف دولت است بدون محکوم کردن حمله حماس، یک بار دیگر حمایت خود از حقوق فلسطینیان را تکرار کرده است.

موضع حزب کنگره نه تنها با انتقاد مخالفانش مواجه شد بلکه بعضی از تحلیلگران مستقل نیز از این که به طور صریح حماس را محکوم نکرده، انتقاد کردند.

رهبران حزب حاکم بهاراتیا جاناتا نیز حزب کنگره را متهم به جانبداری از حماس کردند و راجدیپ سردزای، یک روزنامه نویس برجسته در ایکس نوشت "حزب کنگره که به ارزش های گاندی احترام می گذارد باید عدم خشونت را در صدر اولویت های خود قرار دهد" و حزب کنگره را متهم کرد که «در برابر حملات تروریستی حماس سکوت اختیار کرده است.»