ولیعهد ژاپن؛ نسیم تازه‌ای برای نهاد سلطنت؟

هنگامی که شاهزاده ناروهیتو، ولیعهد ژاپن آخرین هفته‌های دانشجویی‌اش در دانشگاه آکسفورد را می‌گذراند، به دیدن دوباره جاهایی رفت که که مورد علاقه‌اش بود.

او می‌دانست چنانچه یک بار دیگر به بریتانیا بازگردد قادر نخواهد بود مانند زمانی که دانشجو بوده، آزادانه در شهر بگردد.

او در یادداشت‌هایش نوشت: "شهر عوض نخواهد شد ولی چیزی که عوض خواهد شد موقعیت من در زندگی است. وقتی درباره چنین چیزهایی فکر می‌کردم، ناراحتی عجیبی احساس می‌کردم و آرزو می‌کردم زمان متوقف شود."

حالا متجاوز از سی سال بعد، او با تحول دیگری روبروست. آکیهیتو، امپراتور ژاپن که ۸۳ سال دارد می‌خواهد از سلطنت کناره گیری کند و پسرش جای او را بگیرد. پارلمان ژاپن قوانین ویژه‌ای را که اجازه این کار را می‌دهد تصویب کرده و انتظار می‌رود تصمیم امپراتور آکیهیتو، در اواخر سال ۲۰۱۸ عملی شود.

شاهزاده ناروهیتو، که ۵۷ ساله است گفته مسیری مشابه راه پدر و مادرش را خواهد پیمود و می‌خواهد "به ملتش نزدیک باشد".

اما ولیعهد ژاپن از وزیدن "نسیم تازه‌ای" به نظام پادشاهی صحبت کرده.

نظامی که با چالش‌های زیادی از جمله تغییرات جانشینی، کمبود پرسنل و ناراحتی روحی شاهزاده ماساکو، همسر ولیعهد ژاپن مواجه است.

"تمام عمر از تو مواظبت خواهم کرد"

وقتی شاهزاده ناروهیتو در دانشگاه آکسفورد دانشجو بود در یکی ازیادداشت‌های وزارت خارجه بریتانیا برای مشاوران مارگارت تاچر نخست وزیر وقت، شاهزاده ناروهیتو "یک مرد جوان باشخصیت، اگر چه کمی خجالتی" توصیف شده بود.

زمان کوتاهی پس از بازگشتش به ژاپن در سال ۱۹۸۶ بود که برای اولین بار همسر آینده‌اش را ملاقات کرد.

ماساکو اوادا، که به چندین زبان به خوبی صحبت می‌کند، فارغ التحصیل دانشگاه هاروارد بود و مشکل‌ترین امتحانات برای احراز پست یک دیپلمات بلندپایه را به تازگی با موفقیت گذرانده بود.

دوره آشنایی آنها مدتی طول کشید و دلیل تأخیر در ازدواجشان تا حدی به دلیل نگرانی‌های خانم اوادا، از زندگی در محیط بی‌نهایت محافظه کار سلطنتی بود. اما در سال ۱۹۹۳ پیشنهاد ازدواج شاهزاده ناروهیتو را پذیرفت.

بعدها ماساکو اوادا، به خبرنگاران گفت پس از این که ولیعهد ژاپن به او گفت: "ممکن است نگرانی‌ها و ترس‌هایی برای پیوستن به خانواده سلطنتی داشته باشی ولی من تمام عمرم از تو محافظت می‌کنم" پیشنهاد ازدواجش را قبول کرد.

پس از ازدواج، پیش‌بینی‌ها درباره این که وارث ذکور چه زمانی متولد خواهد شد، شروع شد. در ژاپن زن‌ها نمی‌توانند وارث تاج و تخت شوند و هیچ یک از خواهر و برادران ولیعهد، فرزند پسر نداشتند. به همین دلیل در صورت عدم وجود یک فرزند ذکور، تغییر قوانین لازم می‌شد.

حتما زوج سلطنتی متوجه این فشارها بودند. در سال ۱۹۹۴ شاهزاده ناروهیتو از قیل و قال و سر و صدای زیاد در این باره این مسئله جزئی که به گفته او ممکن بود تولد فرزندش را به تاخیر بیاندازد، انتقاد کرد.

در سال ۲۰۰۱، شاهزاده خانم آیکو، دختر این زوج سلطنتی متولد شد ولی مسأله جانشینی را حل نکرد. کمی بعد بود که شاهزاده ماساکو در میان اظهار نظرها در ارتباط با سلامتش دیگر در انظار عمومی دیده نشد.

در سال ۲۰۰۴ در یک کنفرانس مطبوعاتی این موضوع علنی شد. ولیعهد ژاپن به خبرنگاران گفت همسرش در تلاش برای وفق دادن خود با زندگی در کاخ "خودش را کاملا خسته کرده". او در سخنانی که به طور غیرمعمول تند بود، مقامات کاخ سلطنتی را متهم به اقداماتی در مخالفت با شخصیت و حرفه همسرش کرد.

کاخ سلطنتی متعاقبا اعلام کرد که شاهزاده ماساکو از عارضه‌ای که ناشی از تلاش جهت تطابق با شرایط زندگی در کاخ، ناشی می‌شود رنج می‌برد. برداشت عموم از این خبر مبتلا شدن شاهزاده ماساکو به افسردگی بود.

مدت ۱۰ سال او اغلب اوقات در انزوا به سر می‌برد.

در سال ۲۰۰۶ که شاهزاده هیساهیتو، برادر کوچک‌تر ولیعهد صاحب پسر شد، بحران جانشینی کاهش یافت و در سال‌های اخیر شاهزاده ماساکو بیشتر در ملأ عام دیده می‌شود.

در سال ۲۰۱۴ پس از ۱۱ سال او در اولین ضیافت رسمی شرکت کرد و یک سال بعد برای یک دیدار رسمی به تونگا رفت. ولی در سال ۲۰۱۶ ولیعهد ژاپن گفت سلامت همسرش "هنوز بالا و پایین دارد."

پرفسور کنت روف، کارشناس نهاد سلطنتی ژاپن در دانشگاه پورتلند، می‌گوید: "شدت مراقبتی که ولیعهد ژاپن از ماساکو می‌کند بعضی از زنها را عمیقا تحت تاثیر قرار داده- می‌شود گفت که او به قولی که داده بود وفادار مانده. ولی راست‌های افراطی به این موضوع اهمیتی نمی‌دهند و محافظت او از همسرش را به دلیل احساسات ناشی از ضعفش می‌دانند."

ولیعهد ژاپن به موسیقی علاقه زیادی دارد و ویولا می‌نوازد. او همچنین به موضوع حمل و نقل در قرون وسطی علاقه دارد. در دانشگاه آکسفورد حمل و نقل آبی در روخانه تیمز را مطالعه می‌کرد و از آن موقع به بعد در باره علاقه‌اش به رودخانه، صحبت کرده.

شاهزاده ناروهیتو، بعد از تولد دخترش نشان داد که علاقه زیادی به ایفای نقش یک پدر دارد. از لحاظ بین‌المللی به موضوعات مرتبط با اداره آب توجه دارد و در چندین کنفرانس بین‌المللی در این باره سخنرانی کرده.

او به سیاست هم علاقه نشان می‌دهد گرچه طبق قانون اساسی، خانواده سلطنتی ژاپن باید فراتر از سیاست باقی بمانند.

در فوریه سال ۲۰۱۵، در حالی که دنیا خود را برای هفتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم آماده می‌کرد شاهزاده ناروهیتو گفت: "مهم است که با فروتنی به گذشته نگاه کرد و با تجربیات فاجعه جنگ به طور صحیح برخورد کرد".

عده‌ای سخنان او را هشداری به سیاستمداران ملی‌گرا علیه تجدید نظر در تاریخ تعبیر کردند.

همین گروه است که بزرگ‌ترین سد راه انجام اصلاحات در نهاد سلطنتی محسوب می‌شود. علاوه بر مشکل جانشینی، از آنجا که زنان خاندان سلطنتی باید پس از ازدواج از کاخ سلطنتی بیرون بروند، خانواده سلطنتی ژاپن در حال کوچک‌تر شدن است.

پرفسور کالین جونز، استاد دانشگاه دوشیشا، می‌گوید بعید به نظر می‌رسد که امپراتور جدید بتواند نقشی در این راستا داشته باشد: "هدف اصلی نظام کنونی این است که مانع استفاده سیاسی از امپراتور شود و نگذارد پادشاه دست به اقدامات سیاسی بزند."

اما ناروهیتو به عنوان امپراتور مشغله زیادی خواهد داشت. گر چه مقام او تشریفاتی است، علاوه بر حضور در رویدادهای فرهنگی و مرتبط باعامه مردم، قانون اساسی ایفای نقش‌هایی را هم به عهده او گذاشته.

پرفسور جونز می‌افزاید: "چیزی که باید دنبال کرد تعامل بین امپراتور و برادر کوچک‌ترش است که ممکن است با چیزی که مردم به آن عادت کرده‌اند فرق داشته باشد.

خواندن خاطرات شاهزاده ناروهیتو درباره دوره دانشجویی‌اش در دانشگاه آکسفورد، تصویر فرد شاد و کنجکاوی را به دست می‌دهد که پذیرای تجربیات جدید است. چیزی که در سال‌های آینده به سود او تمام خواهد شد.

ایساکو توکورو، استاد تاریخ ژاپن در دانشگاه سانگیو در کیوتو می‌گوید ناروهیتو برای آینده کاملا آمادگی دارد.

"ولیعهد از همان روزی که متولد شد در حال تعلیم دیدن برای امپراتور شدن بوده. فکر می‌کنم (برای او) بسیار مهم است که این نقش را بازی کند و با نیازهای زمان در حد امکان کنار بیاید."