دو سال آوارگی؛ چشم‌اندازی تیره برای اقلیت روهینگا

حدود سی هزار آواره‌ روهینگا به مناسبت دومین سال تبعید ناخواسته خود در اردوگاه کوتاپلنگ، بزرگترین اردوگاه آواره‌های جهان، در بنگلادش تجمع کردند.

در ماه اوت سال ٢٠١٧ نزدیک به ٧٥٠ هزار نفر از اقلیت مسلمان روهینگا به دلیل افزایش خشونت‌ها علیه خود از ایالت راخین، غرب میانمار، به بنگلادش فرار کردند.

پنج‌شنبه، ٣١ مرداد ٢٠١٧ ، دولت بنگلادش طرح بازگشت داوطلبانه را برای مسلمانان روهینگا آغاز کرد اما حتی یک نفر از آنها هم تصمیم نگرفته است به میانمار برگردد.

دولت میانمار برای ٣٠٠ خانواده روهینگا اتوبوس آماده کرده بود تا داوطلبان را به خانه‌هایشان در میانمار بازگرداند اما هیچکس عازم نشد. طرح بازگشت داوطلبانه دولت بنگلادش تا اینجا شکست خورده است. مسلمانان روهینگا نمی‌خواهند تا زمانی که شهروندی میانمار را نگرفته‌اند، برگردند.

با اینکه مسلمانان روهینگا از چندین نسل پیش ساکن میانمار بوده‌اند اما دولت آنها را شهروند این کشور نمی‌داند و حتی آنها را در سرشماری‌های این کشور به حساب نمی‌آورد برای همین آنها از بسیاری از حقوق شهروندی محرومند. بیشتر آنها با امکانات کم و در فقر زندگی می‌کنند. آواره‌های روهینگا در بنگلادش می‌خواهند میانمار آنها را به طور قانونی شهروند به حساب آورد تا برگردند. اما دولت میانمار اقلیت مسلمان روهینگا را به عنوان مهاجر غیرقانونی بنگلادشی می‌شناسد.

در اوت ٢٠١٧ چه اتفاق افتاد؟

شبه‌نظامیان روهینگا در ٢٥ اوت ٢٠١٧ میلادی، به چندین ایستگاه پلیس در ایالت راخین حمله کردند و چند افسر پلیس را کشتند. بعد از آن ارتش میانمار به بهانه دستگیری شبه‌نظامیان به روستاهای مسلمانان روهینگا حمله کرد. به دنبال آن صدها هزار نفر از مسلمانان روهینگا از ایالت راخین به بنگلادش فرار کردند.

تحقیقات سازمان ملل متحد تایید کرد که ارتش میانمار به همراه تندروهای بودایی روستاهای اقلیت مسلمان روهینگا را آتش زده، غیرنظامیان را کشته و به آنها تجاوز کرده‌اند. روز پنج‌شنبه ٣١ مرداد سال جاری گروه حقیقت‌یاب سازمان ملل متحد که درباره نقض حقوق بشر در میانمار تحقیق می‌کرد گفت سربازان ارتش میانمار در سرکوب مسلمانان روهینگا و با هدف از بین بردن جمعیت آنها از تجاوز گسترده به طور نظام‌مند و برنامه‌ریزی شده استفاده کرده‌ است.

ارتش میانمار اما ادعا می‌کند که اقدامش عملیات "ضدتروریسم" بوده است و غیرنظامیان را هدف قرار نداده. در تحقیقات دولت میانمار در سال ٢٠١٧، ارتش از اتهاماتی که سازمان ملل و اقلیت روهینگا به آن وارد کرده بود، مبرا شد. حدود نیم میلیون نفر از اقلیت مسلمان روهینگا که هنوز در ایالت راخین مانده‌اند، ادعا می‌کنند که سرکوب نظام‌مند آنها، توسط دولت میانمار همچنان ادامه دارد.

چشم‌انداز آواره‌های روهینگا چیست؟

حدود یک میلیون آواره‌ از مسلمانان روهینگا در بنگلادش زندگی می‌کنند، بیشترشان در اردوگاه‌هایی با شرایطی سخت و با کمترین امکانات بهداشتی و رفاهی.

اوایل سال جاری میلادی پس از آنکه تلاش برای رسیدن به توافق میان میانمار و دولت بنگلادش برای بازگشت مسلمانان روهینگا به نتیجه نرسید، دولت بنگلادش اعلام کرد دیگر نمی‌تواند بیش از این پذیرای آواره‌ها باشد.

دولت میانمار پیشنهاد کرده است به اقلیت مسلمان روهینگا آزادی جابجایی در این کشور بدهد به همراه کارت شناسایی ملی اما آنها این پیشنهاد را نپذیرفته‌اند برای اینکه معتقدند پذیرفتن این پیشنهاد یعنی قبول وضعیت‌شان در میانمار به عنوان مهاجر غیرقانونی.

وجود شمار بالای آواره‌ها بار اقتصادی سنگینی بر دوش بنگلادش گذاشته و سیاست‌های داخلی این کشور را تحت تاثیر قرار داده است. اکبر حسین، گزارشگر بی‌بی‌سی در داکا می‌گوید وضعیت قانون و انظباط در اردوگاه‌ها نگران کننده است چرا که شواهد نشان می‌دهد شبه‌نظامیان روهینگا دارند قدرت می‌گیرند و احتمال می‌رود فقر گسترده زمینه را برای شکل‌گیری گروه‌های تندرو اسلامی فراهم کند.

گزارشگر بی‌بی‌سی معتقد است چین می‌تواند برای حل این بحران نقش بزرگی داشته باشد اگر میانمار را ترغیب کند که وضعیتی بهتری برای اقلیت روهینگا در این کشور ایجاد کند.