سریال خدمتکار؛ از خشونت خانگی تا خشونت در خانه دیگران

خدمتکار، مجموعه تلویزیونی ساخت نت‌فلیکس، درباره زندگی زنی به نام الکس است که برای فرار از خشونت خانگی‌ با دختر کوچکش خانه را ترک می‌کند و آواره خیابان‌ها و خانه‌های موقت می‌شود.

او برای تامین حداقل معاش، به تنها کار موجود برای کسی مثل خودش یعنی خدمتکاری مشغول می‌شود و در این مسیر خشونت‌های محیط کار، نظام پرنقص تامین اجتماعی و بازار مسکن را هم تجربه می‌کند.

این سریال که بر اساس کتاب خاطرات استفانی لند است به نام "خدمتکار: کار سخت، پرداخت کم، و اراده مادر برای نجات"، در یک هفته یکی از سه نمایش پربیننده نت‌فلیکس شده است.

کمتر فیلم و سریالی تابحال به داستان واقعی زندگی زنان خدمتکار پرداخته است. در بسیاری از فیلم‌های صنعت سینما، خانه‌های ثروتمندان معجزه‌آسا تمیز است، بدون آنکه دستان خدمتکارانی که سطوح را ساییده و برق انداخته‌اند نشان داده شوند.

اما حالا که صنعت سینما و تلویزیون به این دست‌ها اندکی فرصت نمایان شدن داده است، ببینیم زندگی الکس چقدر سنخ‌نمای زندگی دیگر زنان خدمتکار در دنیاست.

یک. زنان خانه‌داری که زیر ضرب خشونت هستند، بدون داشتن پشتوانه مالی و حمایت نهادهای مدنی بسختی می‌توانند خانه را ترک کنند. آنها حتی بعد از ترک خانه باید به عنوان نیروی "غیرماهر" به کار خانگی برای دیگران مشغول شوند، درست مانند الکس. او نیز دیر متوجه شد که شرایطش مصداق خشونت خانگی است. جایی در فیلم گفته می‌شود که قربانیان خشونت خانگی پیش از آنکه کاملا خانه را ترک کنند به طور متوسط شش تلاش ناموفق دارند.

دو. قانون کار و نظام بیمه از کارگران خانگی حمایت چندانی نمی‌کند. صاحبکاران دلبخواهی حقوق آنها را می‌پردازند. یکی از اولین سرخوردگی‌های الکس پس از خروج خانه، نگرفتن دستمزد کارش بود.

سه. کارگران خانگی مثل الکس در چرخه استثمار و سوء‌استفاده اقتصادی ناچارند به کار خود ادامه دهند، بدون آنکه فرصت توسعه مهارت‌های فردی و پس‌انداز برای رهایی از این چرخه را داشته باشند.

چهار. بسیاری از کارگران خانگی مادران تنهایی هستند که برای تامین زندگی فرزندانشان تقلا می‌کنند اما کار سخت و حقوق کم باعث می‌شود بندرت با فرزندان خود وقت بگذراند. این شرایط سلامت جسمی و روانی فرزندان آنها را نیز تهدید می‌کند و چرخه نابرابری به بهای نابودی زندگی یک نسل دیگر می‌چرخد.

پنج. کارگران خانگی در خانه‌های صاحبکاران خود با انواع تحقیرها و رفتارهای خشونت‌آمیز مواجه می‌شوند. اما ماهیت غیررسمی این کار و نبود مقررات ناظر بر شرایط کار موجب می‌شود که این کارگران در بسیاری موارد سکوت کنند. این خشونت در فرم‌های دیگر تکرار می‌شود، و چشم‌انداز خروج از آن چندان روشن نیست.

میلیون‌ها کارگر خانگی در جهان مشغول به کار هستند. سازمان ملل تخمین زده در کشورهای درحال توسعه ۴ تا ۱۰ و در کشورهای پیشرفته دو درصد نیروی کار کارگر خانگی‌اند که اغلب زن هستند، فرصت‌‌های آموزشی، اجتماعی و اقتصادی نداشته‌اند و بیشتر اقلیت و مهاجرند. ‌