21:22 گرينويچ - چهارشنبه 12 ژوئيه 2006 - 21 تیر 1385
احمد زيدآبادی
کارشناس مسائل خاورميانه
عمليات حزب الله لبنان؛ پيچيده شدن بحران خاورميانه
در حالی که بحران ناشی از ربودن سرباز اسرائيلی توسط شبه نظاميان وابسته به حماس در نوار غزه هنوز ادامه دارد، نيروهای حزب الله لبنان با ربودن دو سرباز ديگر اسرائيلی، بحران خاورميانه را وارد مرحله ای بسيار پيچيده و حساس کردند.
در نگاه نخست، اقدام حزبالله لبنان حرکتی در جهت ياری رساندن به دولت حماس محسوب میشود، دولتی که بر اثر حملات بی امان اسرائيل و انزوای بينالمللی در شرايط دشواری قرار گرفته است.
با اين حال، ربودن سربازان اسرائيلی توسط رزمندگان حزبالله، ممکن است دلايلی فراتر از کمک به حماس داشته باشد و به نحوی پای ايران و سوريه را نيز به بحران جاری بکشاند.
جمهوری اسلامی ايران و سوريه به دليل حمايت رسمیشان از حزبالله لبنان، معمولا دو کشوری هستند که از سوی اسرائيل و متحدانش به عنوان مسئول عمليات حزبالله در جنوب لبنان شناخته میشوند.
در حالی که علائم بن بست در روند تعامل ايران با اتحاديه اروپا بر سر برنامه هستهای اين کشور آشکار شده است، اقدام حزبالله در به اسارت گرفتن دو سرباز اسرائيلی، ممکن است جمهوری اسلامی را در معرض اتهام دخالت مستقيم در اين ماجرا قرار دهد، بويژه اينکه عمليات حزبالله همزمان با ديدار علی لاريجانی دبير شورای عالی امنيت ملی ايران از دمشق صورت گرفته است.
سوريه نيز در معرض اتهامی مشابه قرار دارد.
پس از عمليات نيروهای حماس در نوار غزه، جنگنده های اسرائيلی بر فراز کاخ تابستانی بشار اسد رئيس جمهور سوريه در شهر ساحلی لاذقيه به پرواز درآمدند و ديوار صوتی را شکستند.
در عين حال، برخی از رهبران اسرائيل با اشاره به حضور رهبران تبعيدی حماس در دمشق، دولت اسد را مسئول ربودن سرباز اسراييلی در نوار غزه دانستند و تلويحا تهديد به تلافی کردند.
با اين سابقه، سوريه ممکن است در معرض اتهام تحريک حزب الله به ربودن دو سرباز اسرائيلی، برای انتقامجويی از تجاوز جنگنده های اسراييلی به فضای خود قرار گيرد.
بر اين اساس، آيا احتمال دارد که اقدام حزب الله منجر به رويارويی اسرائيل با ايران و سوريه شود؟
به نظر نمیرسد که اسرائيل در شرايط حاضر امکان برخورد مستقيم با ايران و سوريه را داشته باشد و احتمالا ترجيح میدهد که اعمال فشار عليه اين دو کشور را به متحدان غربی خود واگذار کند، هر چند که در صورت وخيم تر شدن اوضاع امکان وارد کردن يک ضربه محدود نظامی از سوی اسرائيل عليه سوريه کاملا منتفی نيست.
اولمرت: "پاسخ بسيار بسيار بسيار دردناک"
از اظهارات اهود اولمرت نخست وزير اسرائيل چنين بر میآيد که دولت وی قصد دارد خاک لبنان را هدف اصلی تهاجم خود قرار دهد.
اولمرت عمليات حزبالله را «اقدام جنگی» دانسته و با فراخواندن نيروهای ذخيره ارتش، وعده پاسخی «بسيار بسيار بسيار دردناک» به حزبالله داده است.
با اين وصف، چنانچه حزبالله بیدرنگ دو سرباز اسرائيلی را آزاد نکند که احتمال آن بسيار ضعيف است، وقوع جنگی سخت در جنوب لبنان دور از انتظار نخواهد بود.
در واقع دولت اولمرت، که خود را از دو سو با گروه های اسلامگرا روبرو ديده است، در درجه اول قصد دارد با وارد کردن هزينهای سنگين به حزبالله، از ادامه ربودن سربازان اسراييلی جلو گيری کند و در درجه بعد، اگر شرايط بين المللی و منطقهای اجازه داد، دولت لبنان را برای خلع سلاح حزبالله و استقرار ارتش لبنان در جنوب اين کشور، تحت فشار بگذارد.
دولت فؤاد سينيوره نخست وزير لبنان از مدتها پيش و بر اساس قطعنامه ۱۵۵۹ شورای امنيت سازمان ملل، مايل به خلع سلاح حزبالله است، ولی تا کنون از قدرت کافی برای اين اقدام برخوردار نبوده است.
بحران جاری، ممکن است شرايط را برای دولت سينيوره در جهت تضعيف حزبالله و خلع سلاح آن فراهم کند، ضمن آنکه میتواند باعث تقويت بيش از پيش حزبالله و تضعيف موقعيت دولت سينيوره شود.
در واقع همه چيز به اقدامات جنگی اسرائيل و واکنش اکثريت لبنانیها به آن بستگی دارد. بدين ترتيب، شايد دورهای ديگر از کاميابیهای حزبالله فرا رسيده باشد، و شايد هم به عکس، «لحظه حقيقت» برای اين گروه فرا رسيده باشد.