شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
بریتانیا، فرانسه و آلمان روند فعالسازی مکانیسم ماشه برای بازگرداندن خودکار تحریمهای بینالمللی علیه ایران را آغاز کردهاند. این سه کشور اروپایی که از امضاکنندگان «برنامه جامع اقدام مشترک» موسوم به برجام هستند، نامهای در این مورد به شورای امنیت سازمان ملل فرستادهاند. عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، میگوید وزرای خارجه سه کشور اروپایی و همچنین مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با او تماس تلفنی گرفته و آمادگی خود را برای یافتن یک راه حل دیپلماتیک طی ۳۰ روز آینده برای جلوگیری از بازگشت قطعنامههای تحریمی شورای امنیت، تاکید کردند.
با عبور ساعت از نیمه شب در تهران و آغاز بامداد جمعه، پوشش زنده ما از آغاز روند فعالشدن مکانیسم ماشه علیه برنامه هسته ای ایران به پایان میرسد.
مشروح این خبر و واکنشها به آن را تا دقایقی دیگر در صفحه نخست وبسایت ما مشاهده خواهید کرد.
از این که آخرین و معتبرترین اخبار ایران و جهان را با وبسایت فارسی بیبیسی دنبال میکنید سپاسگزاریم.
حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت خارجه ایران میگوید این کشور تحریمهای شورای امنیت که در پی فعال شدن مکانیسم ماشه عله برنامه هستهای ایران به اجرا گذاشته خواهد شد را «قبول ندارد».
آقای قنبری روز پنجشنبه در یک گفتگوی تلویزیونی وضعیت کشورش در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه را به قبل و بعد از خروج آمریکا از برجام تشبیه کرد و گفت «مگر خروج آمریکا از برجام چه تاثیری بر صادرات نفت ما گذاشت؟»
تنها ساعاتی پس آغاز روند مکانیسم ماشه توسط سه کشور اروپایی، رسانهها در ایران از ثبت رکورد تاریخی طلا در این کشور خبر میدهند.
شرق روز پنجشنبه از رسیدن بهای طلای ۱۸ عیار به ۸ میلیون و ۴۲۷ هزار تومان برای هر گرم خبر داد و آن را ثبت یک رکورد تاریخی گزارش کرد.
همزمان بهای دلار در ایران روز چهارشنبه به ۱۰۱ هزار تومان رسید.
نماینده ایران در سازمان ملل میگوید با فعال شدن مکانیسم ماشه، اعضای شورای امنیت سازمان ملل در لحظهای تعیینکننده قرار دارند.
نماینده ایران در سازمان ملل ضمن استقبال از پیشنویس قطعنامه روسیه و چین برای تمدید فنی و دیپلماسی برجام، عواقب فعال شدن مکانیسم ماشه را «وخیم» خواند.
در بیانیه نمایندگی ایران آمده: «واکنش سه کشور اروپایی به این پیشنویس در نهایت نشان خواهد داد که آیا آنها واقعاً به دیپلماسی متعهد هستند یا بحران را به پیش میبرند.»
رضا پهلوی، ولیعهد پیشین ایران، در واکنش به فعال شدن مکانیسم ماشه، تصمیم بریتانیا، فرانسه و آلمان را «گامی مهم در پاسخگو کردن رژیم تهران» دانست.
آقای پهلوی در بیانیهای که در شبکه ایکس منتشر کرد نوشت: «این سه کشور اکنون نباید اجازه دهند که رژیم از مسئولیت شانه خالی کند. جمهوری اسلامی تمام تعهدات خود را زیر پا گذاشته، بازرسان را تهدید کرده و بیوقفه به سمت دستیابی به سلاح هستهای پیش میرود.»
او در ادامه تاکید کرد که تحریمها به تنهایی بحران را حل نمیکنند، اما «منابعی را که رژیم برای سرکوب در داخل و ترور در خارج از کشور استفاده میکند، از بین میبرند.»
او دوباره از این سه کشور اروپایی خواست که سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دهند و گفت این اقدام پیام روشنی میفرستد: «جهان آزاد توسط یک رژیم جنایتکار مورد تهدید قرار نخواهد گرفت.»
وزارت خارجه آلمان میگوید تمام تلاش خود را برای دستیابی به یک راه حل دیپلماتیک برای برنامه هستهای ایران انجام داده است.
این وزارتخانه در بیانیهای مشترک با بریتانیا و فرانسه نوشته است: «امروز، عدم پایبندی ایران به برجام آشکار و عمدی است، و مراکز اتمی ایران که باعث ایجاد نگرانی درباره گسترش سلاحهای هستهای شده، خارج از نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار دارند. ایران هیچ توجیه غیرنظامی برای انباشت این حجم از اورانیوم غنیشده را ندارد. آژانس بینالمللی انرژی اتمی از محاسبه میزان اورانیوم غنی شده ایران ناتوان است. بنابراین، برنامه هستهای ایران همچنان تهدیدی آشکار برای صلح و امنیت بینالمللی است.»
یوهان وادفول، وزیر خارجه آلمان، در شبکه ایکس نوشت: «ادامه این مذاکرات به تصمیم ایران بستگی دارد و اینکه دیگر از راهحل دیپلماتیک امتناع نکند.»
سه کشور اروپایی امروز رسماً به شورای امنیت اطلاع دادند که سازوکار اسنپبک یا همان مکانیسم ماشه را فعال میکنند. این همان ابزاری است که در قطعنامه ۲۲۳۱ تعبیه شده بود و اگر در ماه اکتبر پیشرو براساس برجام منقضی میشد، برای همیشه از بین میرفت. بنابراین شاید تا حدودی روشن باشد که چرا اروپا نمیتوانست اجازه دهد این ابزار از دست برود، بدون آنکه ایران به گفته آنها با «پایبندی کامل» به مذاکرات بازگردد.
به عبارتی دیگر به نظر میرسد که برای لندن، پاریس و برلین، هزینه از دست دادن این ابزار بسیار بیشتر میتوانست باشد تا هزینه رویارویی و تنش دیپلماتیک با ایران مشابه آن چه تا کنون در جریان بوده است.
همزمان، روسیه پیشنویس قطعنامهای را برای تعویق مکانیسم ماشه ارائه کرده است، اما تقریبا همه در محافل مطبوعانی و سیاسی بر این نظرند که این پیشنویس پشتوانه کافی ندارد و شانس زیادی برای تصویب نخواهد داشت. تلاش مسکو بیشتر شاید یک مانور سیاسی با در نظر گرفتن منافع ملی خود باشد تا یک مسیر واقعی برای باز گردن گره کور پرونده هستهای ایران.
اروپا بارها تأکید کرده است که هدف نهاییاش دستیابی به یک توافق جامع است: توافقی که بتواند بحران هستهای ایران را بهطور کامل حل کند. اما تا زمانی که چنین توافقی به دست نیاید، دستکم به زعم اروپاییها اسنپبک تنها گزینهای است که نمیتوان از آن صرفنظر کرد.
ایران حالا در صورت بازگشت تحریمها بهای سنگینی خواهد پرداخت: برای برنامهای که دستکم در جنگ ۱۲ روزه در واقع یا از بین رفته و یا آنچنان آسیب دیده که تنها با هزینه هنگفت مالی، زمانی، امنیتی و سیاسی دوباره از زیر آوار بیرون آورده خواهد شد.
پرسش بزرگ همین جا است: آیا ایران میخواهد همچنان این هزینه سنگین را پرداخت کند؟ هزینهای که با وضعیت فعلی روابط قدرت در جهان، و حقیقت جاری روی زمین در خاورمیانه جنگزده، نه در قالب پیشرفت واقعی هستهای، بلکه در شکل انزوای بینالمللی، تحریمهای گسترده و فشار دیپلماتیک، گریبان ایران را بیش از از پیش خواهد فشرد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در واکنش به آغاز روند فعالسازی مکانیسم ماشه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «بازگشت تحریمها پاسخ مستقیمی به ادامه سرپیچی ایران از تعهدات هستهای خود است.»
او یادآوری کرد که ایالات متحده از تصمیم سه کشور اروپایی حمایت میکند و از ایران میخواهد که برای حل مسئله هستهای در «مذاکرات دیپلماتیک جدی» شرکت کند.
تحریمهای آمریکا تقریبا تمام بخشهای کلیدی اقتصاد ایران را هدف قرار داده است: از صادرات نفت و گاز گرفته تا بانکداری، بیمه، کشتیرانی، فلزات، خودروسازی، فناوری، و حتی صنایع غذایی و دارویی.
بانک مرکزی ایران، شرکت ملی نفت، شرکت ملی نفتکش، و دهها نهاد دیگر در فهرست تحریمهای وزارت خزانهداری آمریکا قرار دارند. همچنین بانکهای ایرانی از دسترسی به سیستم پیامرسانی مالی سوئیفت محروم شدهاند.
اما آنچه به محدودیتهای وضعشده از سوی آمریکا ابعاد بینالمللی میدهد، تحریمهای ثانویه است که بر اساس آن شرکتها و نهادهای غیرآمریکایی در صورت همکاری با ایران، از دسترسی به بازار آمریکا محروم میشوند.
این تهدید، با وجود آن که الزام قانونی بینالمللی ندارد، باعث شده بسیاری از شرکتهای اروپایی، آسیایی و حتی منطقهای از بیم مجازات آمریکا از هر گونه داد و ستد با ایران خودداری کنند.
وزارت خارجه ایران با انتشار یک بیانیه ضمن محکوم کردن اقدام بریتانیا، آلمان و فرانسه برای فعال کردن مکانیسم ماشه، آن را غیرقانونی خوانده است.
وزارت خارجه ایران تاکید کرده که این تصمیم «بهشدت روند جاری تعاملات و همکاریهای ایران و آژانس را تضعیف خواهد کرد» و افزوده که این «تشدید تحریکآمیز و غیرضروری» را بی پاسخ نخواهد گذاشت.
کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالملل وزارت خارجه ایران، هم پیش از اعلام تصمیم سه کشور اروپایی گفته بود: «شاخصها و اطلاعات موجود نشان میدهد اروپاییها نه تنها برجام را اجرا نکردهاند، بلکه تحریمهای جدیدی نیز از جمله علیه کشتیرانی و صنعت هوایی ایران وضع کردهاند.»
آقای غریبآبادی افزود: «جمهوری اسلامی ایران نیز اقدام ویژه خود از جمله ارسال نامه یا اخطاریه به شورای امنیت را انجام خواهد داد.»
یک سخنگوی وزارت خارجه بریتانیا گفت فعالسازی مکانیسم ماشه «تصمیمی دشوار» بوده است که به سه دلیل اتخاذ شده است:
«اولا ایران مرتکب نقض فاحش مفاد برجام شده است؛ مثلا کل ذخیره اورانیوم غنی شده ایران که مطابق برجام باید حداکثر ۳۰۰ کیلوگرم با غنای حداکثر ۳/۶۷ درصد باشد در ماه مه سال جاری (حدود ۳ ماه پیش) بیش از ۹۰۰۰ کیلوگرم بوده است. در عین حال ایران هزاران سانتریفیوژ پیشرفته فعال دارد که ۱۰ برابر حد مجاز تعیین شده در برجام است. افزون بر این ایران اجازه نظارت بر فعالیتهای هستهایش را متوقف کرده و برای مثال در سال ۲۰۲۱ اجرای پروتکل الحاقی را متوقف کرده است. همه این موارد که از سال ۲۰۱۹ دیده می شود نقض برجام است.»
«دوما ایران تنها کشور بدون سلاح اتمی است که اورانیوم با غنای بسیار بالا در سطح قابل استفاده برای کاربرد نظامی دارد. ایران بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با خلوص بالا دارد که در حال حاضر معلوم نیست کجاست.»
«دلیل سوم این است که با وجود همه تلاشهای دیپلماتیک برای حل اختلافات در مورد برنامه هستهای ایران، پاسخ کافی از سوی ایران برای رسیدن به توافق شاهد نبودهایم؛ علیرغم فرصتهای مختلفی که بوده است و تمام مذاکرات مختلفی که انجام گرفته، از جمله ۸ دور مذاکرهای که سه کشور اروپایی در سال جاری با تهران داشتند، ایران بسیاری از پیشنهادات را رد کرده است. مثلا پیشنهاد تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ که در ماه مه مطرح کردیم اما ایران شرایط ما برای آن را نپذیرفت. حتی خواستههای بنیادینی همچون همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای دسترسی به تمام سایتها و مواد هستهای در ایران پذیرفته نشده است.»
سخنگوی وزارت خارجه بریتانیا افزود که «حالا مطابق قطعنامه ۲۲۳۱ فرصت ۳۰ روزهای شروع می شود که در آن با ایران و شورای امنیت تعامل خواهیم داشت. در این مدت همچنان امکان تمدید مهلت وجود دارد.»
«ما احساس میکنیم که اقداماتمان قانونی و متناسب است. در عین حال فکر نمیکنیم فرصت برای دیپلماسی پایان یافته است و همچنان به حصول یک توافق از طریق مذاکره پایبند هستیم.»
مکانیسم ماشه یا اسنپبک، یکی از سازوکارهای بحثبرانگیز مندرج در برجام است که در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل در سال ۲۰۱۵ برای اجرای این توافق هم گنجانده شده است. هدف از این سازوکار، ایجاد ابزاری برای بازگرداندن سریع و بدون مانع تحریمهای بینالمللی علیه ایران در صورت نقض تعهدات هستهای از سوی تهران است.
بر اساس این مکانیسم، هر یک از کشورهای باقیمانده در برجام شامل چین، روسیه، فرانسه، بریتانیا، آلمان میتوانند در صورت مشاهده «نقض اساسی» از سوی ایران، موضوع را به شورای امنیت گزارش دهند. آمریکا در سال ۲۰۱۸ از این توافق خارج شد و در عمل از نظر حقوقی قابلیت فعال کردن این سازوکار را از دست داد.
پس از ثبت شکایت، شورای امنیت ۳۰ روز فرصت دارد تا قطعنامهای برای ادامه تعلیق تحریمها تصویب کند. اما اگر چنین قطعنامهای تصویب نشود، تحریمهای پیشین به صورت خودکار بازمیگردند. این بازگشت بدون نیاز به رایگیری جدید و بدون امکان وتو از سوی اعضای دائم خواهد بود.
این تحریمها در واقع با فعال شدن دوباره شش قطعنامه پیشین شورای امنیت بر میگردد: قطعنامههای شماره ۱۶۹۶، ۱۷۳۷، ۱۷۴۷ ، ۱۸۰۳ ، ۱۸۳۵ و ۱۹۲۹ که بین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ در دوره ریاست جمهوری محمود احمدینژاد تصویب شدند.
مکانیسم ماشه به هر یک از اعضای باقیمانده در برجام قدرتی بالقوه و یکجانبه برای بازگرداندن تحریمها میدهد. آمریکا در سال ۲۰۲۰ تلاش کرد این مکانیسم را فعال کند، اما به دلیل خروج رسمیاش از برجام در سال ۲۰۱۸، سایر اعضا این اقدام را فاقد مشروعیت دانستند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، میگوید وزرای خارجه سه کشور اروپایی و همچنین مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با او تماس تلفنی گرفته و آمادگی خود را برای یافتن یک راه حل دیپلماتیک طی ۳۰ روز آینده برای جلوگیری از بازگشت قطعنامههای تحریمی شورای امنیت، تاکید کردند.
به گزارش کانال تلگرامی آقای عراقچی، او ابراز امیدواری کرده که سه کشور اروپایی «با اتخاذ رویکردی مسئولانه و درک واقعیتهای موجود، این حرکت نادرست خود را ظرف روزهای پیش رو به نحو مناسب اصلاح کنند.»
وزارت خارجه فرانسه در بیانیهای ضمن اعلام فعال کردن مکانیسم ماشه گفت «تشدید تنشهای هستهای ایران نباید بیشتر از این ادامه یابد.»
در این بیانیه آمده که این اقدام به معنای «پایان دیپلماسی» نیست و سه کشور اروپایی مصمم هستند از دوره ۳۰ روزه برای گفتگو با ایران استفاده کنند.
این وزارتخانه در پایان بیانیهاش تاکید کرده: «ما همچنان به دیپلماسی متعهد هستیم تا اطمینان حاصل کنیم که ایران هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نمیکند.»
بریتانیا، فرانسه و آلمان روند فعالسازی مکانیسم ماشه برای بازگرداندن خودکار تحریمهای بینالمللی علیه ایران را آغاز کردهاند.
این سه کشور اروپایی که از امضاکنندگان «برنامه جامع اقدام مشترک» موسوم به برجام هستند، با ارسال نامهای به شورای امنیت سازمان ملل روند فعال سازی مکانیسم ماشه را آغاز کردند.
پیشتر گزارش شده بود که این سه کشور روز چهارشنبه مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، را از تصمیم خود مطلع کردهاند.
اقدام این سه امضا کننده برجام برای فعالسازی مکانیسم ماشه دو روز پس از نشستشان با ایران در ژنو صورت میگیرد که بنابر گزارشها نتیجه ملموسی نداشت.
بریتانیا، فرانسه و آلمان پیشتر تا پایان ماه اوت (سه روز دیگر) به ایران مهلت داده بودند که راه حل دیپلماتیکی برای پرونده هستهای خود پیدا کند وگرنه مکانیسم ماشه را فعال خواهند کرد.
این مکانیسم برای بازگشت خودکار تحریمهای بینالمللی در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد گنجانده شده است؛ قطعنامهای که ۱۰ سال پیش به تصویب رسید و کشورهای عضو سازمان ملل متحد را به اجرای مفاد «برنامه جامع اقدام مشترک» موسوم به برجام، متعهد میکند.
سلام بر شما. با پوشش خبری زنده ما از اقدام سه کشور اروپایی بریتانیا، فرانسه و آلمان در آغاز کردن روند فعالسازی مکانیسم ماشه برای بازگرداندن خودکار تحریمهای بینالمللی علیه ایران و واکنشها به آن، همراه باشید.