دور چهارم مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط در سایه اختلافات دو طرف بر سر حق ایران برای غنیسازی اورنیوم قرار گرفته است.
مقامهای ایران همواره تاکید کردهاند که غنیسازی در داخل کشور «خط قرمز» است. اما علاوه بر ویتکاف، وزیر خارجه آمریکا هم بهتازگی تاکید کرده که ایران باید غنیسازی را به طور کامل متوقف کند. این موضوع احتمالا از چالشهای اساسی مذاکره با آمریکاست.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا هم اخیرا مدعی شده که تنها کشورهایی در جهان کار غنیسازی اورانیوم را انجام میدهند که به سلاح هستهای دسترسی دارند. هر چند این ادعا صحت ندارد.
جمهوری اسلامی ایران تاکید دارد که برنامه هستهایاش صلحآمیز است و به طرف ساخت بمب هستهای نخواهد رفت. آنچنان که از صحبتهای تازه طرف آمریکایی بر میآید، نگرانی آنها از این است که توافق با ایران، طبق گفته ویتکاف، «تاریخ انقضا» داشته باشد و ایران بتواند هر زمان که اراده کرد غنیسازی محدود ۳/۶۷ درصد ذکر شده در برجام را به بالای ۶۰ درصد برساند.
به گفته مخالفان غنیسازی در ایران، افزایش چشمگیر ذخایر اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد از نظر فنی تنها یک گام تا تولید اورانیوم با سطح غنای تسلیحاتی فاصله دارد.
پافشاری بر اینکه ایران نباید اورانیوم را غنی کند، برخلاف یکی از مواد «پیمان منع گسترش تسلیحات هستهای» یا «انپیتی» است. در ماده سوم از بند سوم این پیمان آمده است که اقدامات ضروری برای جلوگیری از ساخت سلاح هستهای، نباید «مانع توسعه اقتصادی و رشد فناوری» امضاکنندگان این پیمان در حوزه مصارف صلحآمیز شود. در این پیمان همچنین تاکید شده که در اجرای آن نباید بین کشورها «هیچ گونه تبعیضی» برقرار باشد.
در حال حاضر چند کشور عضو انپیتی به شکل گسترده و در مواردی بسیار پیشرفته، برای مصارفی مانند تامین سوخت نیروگاههایشان، اورانیوم غنی میکنند. حتی برخی کشورها مانند آلمان و هلند، بخشی از اورانیوم غنیشدهشان را صادر میکنند و از این راه درآمد هم دارند.
اما هیچ کدام از این کشورها وارد کشمکش جدی با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، «پنهانکاری» و مناقشه جدی با غرب یا مناقشه نظامی با اسرائیل نشدهاند.