چهارمین مناظره شش نامزد مورد تایید شورای نگهبان با موضوع «ایران در جهان امروز» برگزار شد. بحث تحریمها، توافق هستهای «برجام» و فهرست سیاه گروه ویژه اقدام مالی (افایتیاف) موضوعات اصلی مورد بحث بودند. در این مناظره امیرحسین قاضیزاده هاشمی گفت مردم به مرور با صندوقهای رای «قهر» کردهاند. مصطفی پورمحمدی هم گفت رایدهندگان «دلسرد» شدهاند. در مناظرههای پیشین به سیاستهای اقتصادی و همین طور موضوعات اجتماعی، از جمله مسائل زنان، حجاب و دسترسی به اینترنت پرداخته شد.
پوشش زنده ما از مناظره چهارم و کارزار انتخاباتی نامزدهای مورد تایید شورای نگهبان به پایان رسید.
قرار است روز سهشنبه آخرین مناظره زنده تلویزیونی برگزار شود. پوشش زنده این مناظره و دیگر خبرها و تحولات انتخاباتی را از بیبیسی فارسی دنبال کنید.
بیژن زنگنه، وزیر نفت پیشین ایران، با انتشار ویدیویی به سعید جلیلی و او علیرضا زاکانی حمله کرده و صحبتهای آنها درباره پرونده کرسنت را زیر سوال برده است.
آقای زنگنه در این ویدیو آقای زاکانی را «نوچه» سعید جلیلی خواند و گفت آنها «هر وقت جای خلوتی پیدا میکنند» به بحث کرسنت میپردازند.
آقای زنگنه همچنین گفته است که پیشتر سعید جلیلی را به مناظره در این باره دعوت کرده است، دعوتی که به گفته آقای زنگنه بیپاسخ مانده است.
پرونده قدیمی کرسنت به یک قرارداد گازی بیش از ۲۰ سال پیش برمیگردد بین شرکت ملی نفت ایران و یک شرکت اماراتی بود، که به دلیل ابهامهایی در ایران، با وجود آمادگی زیرساختها اجرایش متوقف شد.
ایران برای انجام ندادن تعهداتش به پرداخت غرامتهای سنگینی محکوم شد.
در پایان مناظره روز دوشنبه، تفاوتهای نامزدها درباره سیاست خارجی مطلوبشان روشنتر شد و حالا میتوان با دقت بهتری فهمید که آنها در طیف نظریههای گوناگون موجود در این انتخابات، به کدام قطب نزدیکتر هستند.
در یک سوی این طیف – در واقع در قطب دست راست – نامزدها به طور کلی به ایدههای ضدغربی رهبر و سپاه پاسداران نزدیکتر هستند که «نگاه به شرق» اولویت اصلی سیاست خارجی آنهاست.
اصلیترین نامزد این قطب، سعید جلیلی است که از سال ۱۳۸۷ به عنوان نماینده رهبر در شورای عالی امنیت ملی عضو شد که از نگاه رهبر یک «نهاد بالادستی» است و در تعیین سیاستهای کلی نظام نقشی اساسی دارد.
آقای جلیلی که از همفکران ابراهیم رئیسی محسوب میشد، در انتخابات پیشین به نفع او کنار رفت، اما ظاهرا اعتقاد دارد که حتی دولت او نیز به اندازه کافی ضدغربی نبوده و باید در این زمینه تندتر بود.
علیرضا زاکانی و امیرحسین قاضیزاده هاشمی که در این طیف نزدیک به قطب سمت راست و در کنار سعید جلیلی جای میگیرند، همانند او همفکر ابراهیم رئیسی هستند و در بخش عمده مناظره از سیاست خارجی سه سال گذشته و به ویژه استراتژی «نگاه به شرق» دفاع کردند.
با تفاوتی اندک، محمدباقر قالیباف نیز در گروه همفکران سه نفر نزدیک به قطب سمت راست قرار میگیرد. او در عین حال در تلاش است تا بگوید به اندازه این سه نفر رادیکال نیست تا چه بسا بتواند آرای بیشتری کسب کند.
مصطفی پورمحمدی عملا به یکی از معماهای این انتخابات تبدیل شده است. او اصولگراست، اما در این انتخابات تا اینجا یکی از جدیترین منتقدهای تدروی در سیاستهای حکومت در سه سال گذشته و محدود کردن آزادیهای شهروندان به طور کلی بوده است. پورمحمدی در سیاست خارجی نیز همین روش را پی گرفت و ایدههای کاملا مخالف با امثال جلیلی بیان کرد و بر لزوم حل مساله انزوای بینالمللی و مذاکره با کشورهای غربی تاکید کرد.
مسعود پزشکیان که با انتقادهای تند چهار نامزد محافظهکار روبهرو بود، با ادبیاتی محتاطانه از سیاست خارجی ضدغربی و تهاجمی در منطقه و جهان انتقاد کرد و گفت که اگر به قدرت برسد، تلاش خواهد کرد مساله برجام، تحریم و فهرست سیاه افایتیاف را حل کند.
در این مناظره هیچ کس درباره محدودیتهایی که نهاد ریاستجمهوری در تعیین و اجرای سیاست خارجی دارد، حرفی نزد.
منبع تصویر، Getty Images
در جریان چهارمین مناظره تلویزیونی بین نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری علیرضا زاکانی در پاسخ به انتقاد مسعود پزشکیان از «کسانی که از دیوار سفارت بالا رفتند»، حمایت از چنین اقدامی را تکذیب کرد. آقای زاکانی گفت « آقای پزشکیان... راجع به سفارتخانه بالارفتن دارد میگوید. بنده نه به عمرم کسی را تائید کردم، نه تکذیب کردم، نه.»
این در حالی است که در آذر ۱۳۹۰، آقای زاکانی، حمله به سفارت بریتانیا در تهران را «اقدام خودجوش» نامید که « برآمده از یک خشم مقدس بود».
آقای زاکانی در ادامه گفت: «باید از دانشجویان به دلیل این اعتراضات تشکر کرد.» با این حال او از معترضان خواست مسیری را انتخاب کنند که «شأن نظام اسلامی و چارچوبهای آن شکسته نشود... و شرایط را به سمتی ببرند که حربهای به دست دشمنان انقلاب و کفتارپیر(بریتانیا) نیفتد.»
حمله به سفارت بریتانیا در تهران در روز ۸ آذر ۱۳۹۰ رخ داد.
عدهای که دانشجویان «بسیجی» و «حزباللهی» توصیف شدند، مقابل ساختمان سفارت بریتانیا در خیابان فردوسی و اقامتگاه دیپلماتها در باغ قلهک تهران تجمع کردند. آنها دولت بریتانیا را به دخالت در امور داخلی ایران و اعمال فشار بر جمهوری اسلامی متهم میکردند و خواهان اخراج دیپلماتهای بریتانیایی بودند.
معترضان، با پرتاب سنگ و کوکتل مولوتوف، وارد محوطه سفارتخانه شدند، بخشهایی از ساختمان را تخریب کردند، پرچم بریتانیا را به پایین کشیده و آتش زدند و پرچم ایران را به اهتزاز در آوردند.
همزمان، گروهی دیگر به اقامتگاه دیپلماتیک و مرکز فرهنگی بریتانیا در باغ قلهک حمله کردند و هفت نفر از کارکنان سفارت (شش بریتانیایی و مترجم آنها) را گروگان گرفتند. این افراد پس ازچند ساعت با دخالت نیروهای انتظامی آزاد شدند. در جریان این حمله نیز ساختمان، اموال و داراییهای بریتانیا، از جمله چند تابلو نقاشی گرانقیمت، آسیب دیدند.
خبرگزاریهای نزدیک به حکومت جمهوری اسلامی از حملهکنندگان با نام «دانشجویان دانشگاههای تهران» و «دانشجویان بسیجی» یاد کرده و حملهٔ آنها را خودجوش نامیدند. اما ویلیام هیگ وزیر خارجه وقت بریتانیا در واکنش گفت این حمله با «درجاتی از رضایت در داخل رژیم ایران» انجام شده است.
چهارمین مناظره شش نامزد مورد تایید شورای نگهبان به پایان رسید.
علیرضا زاکانی در نوبت پایانی خود با نشان دادن کلیدی که نماد انتخاباتی حسن روحانی بود به کارنامه دولت او پرداخت و آن را ناتوان در عملی کردن وعدهها خواند.
او دوباره به اعضای فعال در ستاد آقای پزشکیان و همچنین ارجاعات متعدد او به قرآن و نهجالبلاغه هم پرداخت.
آقای زاکانی در سه دقیقه وقت خود به ایرانیان داخل و خارج کشور پرداخت و وعده داد که مبارزه با تبعیض و فساد که خواست عمومی است، برطرف شود. او همچنین با اشاره به اقوام، از «دیوارکشی میان مردم» و مقابل هم قرار دادن ایرانیان و تجزیه و تقابل انتقاد کرد.
او از مردم خواست که حتی اگر به او رای نمیدهند در انتخابات شرکت کنند.
سعید جلیلی در جمعبندی صحبتهایش وعده افزایش گردشگری و همین طور تبدیل شدن ایران به کانون تجاری را داد.
آقای جلیلی گفت ایران میتواند از هند گندم وارد کند و آرد آن را به عراق صادر کند.
او گفت علت مهاجرت دانشآموختگان این است که بازار کار مناسب داخلی برای آنها ایجاد نشده است.
آقای جلیلی گفت: «به مدد اینها میتوانیم هم بازارهای دنیا را بگیریم. با فناوریهای مهم، از جمله هوش مصنوعی، کوانتوم، و بحثهای دیجیتال و بحثهای دیگر.»
سعید جلیلی گفت در دوران دبیری شورای عالی امنیت ملی توانسته بود میان سه قوه حکومتی هماهنگی بالای بیسابقه ایجاد کند.
منبع تصویر، IRIB
مصطفی پورمحمدی در جمعبندی صحبتهایش گفت «با صراحت» میگوید که اولویتش رفع تحریم در خارج و خنثی کردن آن در داخل است.
آقای پورمحمدی گفت ایران سالها است که «در تله تحریمها» گرفتار شده و برجام تلاشی برای رهایی از این تله بوده است.
او برخی نامزدهای دیگر را متهم کرد که «جاده صافکن دشمن» هستند و «خواسته یا ناخواسته، با توهم یا جهل مرکب» باعث گرفتاری بیشتر در تحریم شدند و تحریم را «فرصت» میدانستند.
او گفت باید از «فرصتسوزان و نوکیسهگان» عبور کرد.
آقای پورمحمدی گفت باید جلوی موج مهاجرت «سدی» ایجاد شود و به «بازی موش و گربه فیلتر و فیلترشکن» پایان داده شود.
او گفت زندگی مردم انباشه از یاس و ناامیدی است.
آقای پورمحمدی خطاب به رایدهندگان مردد گفت اگر به این باور رسیدهاند که او نامزد بهتری است به او رای بدهند و به دیگران نیز بگویند.
میکروفون مصطفی پورمحمدی به دلیل پایان وقتش قبل از تمام شدن صحبتش قطع شد.
آقای قاضیزاده در نوبت پایانی مناظره با خواندن متنی گفت که سیاست خارجی جای «خیالپردازی، شاعر مسلکی، توهمزدگی و ایدهآلیسم هپروتی» نیست بلکه عرصه عمل است.
آقای قاضیزاده هاشمی گفت: «هم باید مذاکره کرد و هم اثراتش را از بین برد. با وعده لغو تحریم، هرگز نمیتوانند آن را به سرانجام برسانند و با تعطیلی کل برنامه هستهای ایران هم لغو نشد.»
او ادامه بیش از پنج دقیقه وقت باقیماندهاش دوباره به دفاع از کارنامه رئیسی پرداخت و واردات خودروهایی مانند آئودی، تویوتا و نیسان را نشانه داشتن پشتوانه ارزی ایران دانست.
او در پایان باز هم به مسعود پزشکیان حمله کرد و ستاد او را ستاد انتخاباتی روحانی خواند و اطرافیان او را «معتاد توافق» خواند.
منبع تصویر، IRIB
مسعود پزشکیان در ابتدای جمعبندی خود گفت مناظره چهار نفر مقابل یک نفر جای بحث دارد. او به طعنه به چهار نامزد اصولگرا گفت امیدوار است که آنها تا آخر کار در رقابت بمانند.
آقای پزشکیان وعده داد که موج مهاجرت را متوقف کند و زمینه را برای بازگشت ایرانیان خارج از کشور نیز فراهم بیاورد.
او، که در حال خواندن نوشتهای بود، وعده داد که سیاست خارجی را به ابزاری برای شناساندن فرهنگ ایران به جهان میکند تا مانع «ایرانهراسی و اسلامهراسی» شود.
آقای پزشکییان خواهان عادیسازی روابط با جهانیان شد و نسبت به رونق گردشگری نیز ابراز امیدواری کرد.
او گفت: «من سیاست خارجی را برای ایحاد یک منطقه قوی و تحکیم برادری با کشورهای همسایه میخواهم.»
مسعود پزشکیان در پایان سخنانش گفت جراح قلب است، و تانک یا نقطهزن نیست.
محمدباقر قالیباف در جمعبندی سخنانش گفت: «مشخص شد که ستادی که امروز آقای پزشکیان با آن کار میکنند، همان ستاد آقای روحانی است.»
او گفت روی کار آمدن آقای پزشکیان به معنای «برگشتن به ۱۰ سال قبل» و برگشتن به اختلافات میان مردم، شکاف دولت و ملت و همین طور اختلاف با رهبر خواهد بود.
آقای قالیباف گفت باور دارد که مردم به جای به عقب برگشتن، به کسی رای خواهند داد که ایران را به پیش ببرد.
او گفت: «نمیتوانیم مسیری را طی کنیم که کشور دچار تنش باشد.»
محمدباقر قالیباف سپس به سابقه ۱۲ ساله خود در شهرداری تهران اشاره کرد و گفت هر سه دولت با او مشکل داشتند، اما همچنان به گفته خودش عملکرد موفقی در تهران داشت.
آقای قالیباف گفت: «مدیر قوی یعنی مدیری که پیششرط نداشته باشد.»
منبع تصویر، Getty Images
در جریان چهارمین مناظره تلویزیونی بین نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری، امیرحسین قاضیزاده هاشمی بار دیگر ادعا کرد واردات واکسن کرونا در دوران ریاست جمهوری ابراهیم رئیسی رخ داد.
او در انتقاد از دولت حسن روحانی گفت: «عزیزانی که خودشان دوز اول واکسن فایزرشان را زده بودند مصاحبه کردند گفتند که ما اجازه نمیدهیم مردم ایران موش آزمایشگاهی واکسن خارجی بشوند.»
آقای قاضیزاده هاشمی پیشتر هم در جریان مناظره اول گفته بود: «ما ادعا میکردیم کار با دنیا را بلدیم. ۴ عدد واکسن نمیتوانستیم بیاوریم و مردم را واکسینه بکنیم و تعداد مرگ را کاهش دهیم. شهید رئیسی این کار را کرد.»
این در حالی است که تلاش برای واردات واکسن کرونا به ایران پیش از روی کار آمدن دولت رئیسی آغاز شد. ایران در بهمن ۱۳۹۹، در دوران ریاست جمهوری حسن روحانی، واکسیناسیون کرونا را با استفاده از واکسن اسپوتنیک (Sputnik V) ساخت روسیه آغاز کرد.
آمار گمرک ایران هم نشان میدهد واردات واکسن سینوفارم، ساخت چین، از فروردین ۱۴۰۰، یعنی پیش از آغاز به کار دولت رئیسی شروع شد.
مخالفت علنی با واکسنهای خارجی نیز به طور مشخص از سوی آیتالله علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی مطرح شد.
او در یک سخنرانی زنده تلویزیونی واردات واکسن کرونا از آمریکا و بریتانیا را ممنوع کرد. به دنبال صحبتهای او سخنگوی هلال احمر ایران گفت واردات ۱۵۰ هزار دوز واکسن فایزر، که چند انجمن خیریه به دنبال آن بودند، «منتفی است».
علیرضا زاکانی، دیگر نامزد انتخابات ریاست جمهوری نیز، در دی ماه ۱۳۹۹، خواستار ممنوع شدن واردات واکسن از آمریکا، بریتانیا و فرانسه شده بود.
آقای زاکانی از امضاکنندگان نامهای به حسن روحانی، رئیسجمهوری وقت بود که درباره خطر «بیوتروریسم» از راه تزریق این واکسنها هشدار میداد و از دولت میخواست چنین واکسن هایی را حتی از طریق سازوکار کواکس، نهاد جهانی هماهنگکننده دسترسی کشورهای متقاضی به واکسن کرونا، ویا کشورهای ثالث خریداری نکند.
منبع تصویر، IRIB
علیرضا زاکانی در این بخش از صحبتهایش کلیاتی را در ضرورت وحدت و عدم تفرقه بیان کرد.
آقای زاکانی همچنین گفت کسی در ایران جلوی اجرای برجام را نگرفته است.
او گفت: «ما دنبال اجرای برجامیم. آنها خیانت کردند.»
سعید جلیلی در پاسخ به مصطفی پورمحمدی گفت اولین قطعنامههای شورای امنیت در دوران دبیری علی لاریجانی در شورای عالی امنیت ملی صادر شده بود، نه دوران آقای جلیلی.
او همچنین گفت بارها در دانشگاهها درباره موضوعات مورد بحث پاسخ داده است.
آقای جلیلی انتقاد کرد که در دوران زمامداری جریان اصلاحطلب و اعتدالی تجارت با ترکمنستان از شش میلیارد دلار به ۲۰۰ میلیون دلار کاهش یافت.
او سیاست مداخله نظامی در سوریه را نیز ستایش کرد.
آقای جلیلی گفت علاوه بر دور زدن تحریم، باید آمریکا را از وضع تحریم «پشیمان کنیم».
او گفت برای چنین کاری راههایی وجود دارد. البته راههای مورد نظر خود را روشن نکرد.
مصطفی پورمحمدی در نقد بحث کرسنت گفت: «خوب شد آقای زاکانی حرف خوبی زدند. کسی که متهم است آقای زنگنه است و شما به او اتهام خیانت زدید. او هم میگوید شما مانع از اجرای قرارداد شدید و دهها میلیارد خسارت زدید.»
آقای پورمحمدی گفت: «آیا بد است که ملت ایران بفهمد که جزئیات قرارداد چه بوده و چه خسارتی وارد شده است.»
او درباره توافق هستهای هم گفت: «من که همان موقع نسبت به برجام نقد داشتم.» اما افزود مشکل این بود که ایران تحت تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل بود.
او خطاب به سعید جلیلی گفت: «قطعنامههای سازمان ملل ملت را بیچاره کرده بود. چرا جلوی آن را نگرفتید؟ چرا گذاشتید امضا بشود؟ شما که مسئول بودید. چرا قدرت دانش و قدرت مذاکراتیتان را استفاده نکردید؟»
او گفت تحریمها باعث شد که ایران به «دریوزگی برجام» تن بدهد.
آقای پورمحمدی در پایان صحبتش در این بخش گفت: «هم غزه، هم لبنان، هم عراق... جانم فدای ایران.»
امیرحسین قاضیزاده هاشمی در انتقاد از مسعود پزشکیان گفت او به جای پاسخ به سوالات، خود سوالات جدیدی را مطرح میکند.
آقای پزشکیان در میانه صحبت آقای قاضیزاده با پوزخند گفت: «سوال جواب دادی تو؟»
آقای قاضیزاده در پاسخ گفت بله و سپس از سیاستهای دولت ابراهیم رئیسی دفاع کرد و برای چندمین بار مدعی کمکاری دولت حسن روحانی برای واردات واکسن شد و گفت واکسن کرونا توسط دولت رئیسی وارد شد.
او گفت آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، ابراهیم رئیسی را به عنوان فردی «مصمم» ستایش کرده بود.
مسعود پزشکیان گفت: «مردم سرمایه ما هستند، اما الان با ما مشکل دارند. بروید از اتاق بازرگانی بپرسید که با معطل نگه داشتن برجام و افایتیاف چه بلایی سر تولیدکننده و آنها آمده است.»
آقای پزشکیان درباره اشاره مداوم آقای قالیباف به کریدورهای پروازی گفت: «چقدر در میادین مشترک نفتی و گازی ما داریم ضرر میکنیم. بگویند که برجام را که نپذیرفتند، با وفاق ملی میخواهند چه بکنند؟»
او گفت: «اینها، ترامپ و اسرائیل مخالف برجام بودند. با این اختلافات داخلی، زندگی مردم دارد نابود میشود. دست از این متهم کردنها و دعواها و خائن جلوه دادنها برداریم. قدرت دفاعی و بازدارندگی سپاه و ارتش موجب افتخار ما است اما باید حتما در داخل وفاق ملی داشته باشیم.»
منبع تصویر، IRIB
سعید جلیلی پس از آقای پورمحمدی سخنانش را آغاز کرد و در بدو حرفهایش به انتقادهای تند او واکنش نشان داد و گفت «حاضربودم برنامههایم را به شما بدهم اگر برنامه نداشتید.» آقای پورمحمدی بلافاصله پاسخ داد: «ما برای این پست ۱۰-۱۵ سال زنبیل نگذاشتیم.»
آقای جلیلی گفت: «اتفاقا باید احساس وظیفه میکردید و با برنامه میآمدید.» او سپس به انتقاد آقای پورمحمدی از موضعش درباره سمنها گفت که دانشگاهها را دولت در سایه میداند.
او گفت: «عدهای سیاست خارجی را از بین بردند. باید جواب مردم را بدهند اما هیچکس را هم قبول ندارند. نظر کارشناسی این است که تحریمها برداشته نشد. هشت سال فرصت ارزآوری را از بین بردید.»
آقای جلیلی بدون اشاره به نام آقای زنگنه در واکنش به اعلام درخواست مناظره از سوی آقای پورمحمدی گفت: «جای متهم در دادگاه است، نه تلویزیون. شما باید پاسخ بدهید که چرا بررسی پرونده کرسنت به سرانجام نرسید.»
علیرضا زاکانی با اشاره به فعالیتهای پیشین خود در نقد توافق هستهای ایران گفت در کمیسیون برجام کار کارشناسی کرده و همه آنچه در گزارش آن کمیسیون آمده بود درست از آب در آمد.
آقای زاکانی در پاسخ به آقای پورمحمدی درباره تحزب در ایران گفت «یکی از بزرگترین تشکلهای دانشجویی» را اداره کرده است. اشاره او به سازمان شبهنظامی بسیج دانشجویی است.
او همچنین بار دیگر موضع خود درباره پرونده کرسنت را تکرار کرد و مقامهای وقت در دولت محمد خاتمی را به «خیانت» متهم کرد.
آقای زاکانی در این باره گفت حاضر است با بیژن زنگنه، حسن روحانی یا محمد خاتمی در این باره مناظره کند.
منبع تصویر، Getty Images
در جریان چهارمین مناظره تلویزیونی بین نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری، امیرحسین قاضیزاده هاشمی یکی از علتهای «قهر مردم با صندوق رای» را « اتفاقی که سر بنزین در سال ۹۸» افتاد و «رفتاری که با مردم شد» دانست.
اشاره آقای قاضیزاده هاشمی به سرکوب اعتراضات سراسری در پی بالارفتن ناگهانی قیمت بنزین در آبان سال ۱۳۹۸ بود که صدها کشته به جا گذاشت. او همچنین از قطع اینترنت بینالمللی در جریان این اعتراضات انتقاد کرد.
این در حالی است که دولت ابراهیم رئیسی نیز سیاست مشابهی در برخورد با اعتراضات سال ۱۴۰۱، در پی کشته شدن مهسا (ژینا) امینی در بازداشت گشت ارشاد در پیش گرفت.
صدها نفر در جریان این اعتراضات کشته شده و دهها هزار نفر بازداشت شدند.
نت بلاکس، سازمان نظارت بر ترافیک جهانی اینترنت، در روز ۲۸ شهریور ۱۴۰۱ گزارش داد که اینترنت در بخشهایی از استان کردستان تقریبا به طور کامل قطع شد.
به گفته این سازمان، اینترنت در تهران و دیگر نقاط کشور هم در روز ۲۶ شهریور با اختلالات جدی مواجه بود. همچنین، اینستاگرام و واتساپ از ۳۰ شهریور فیلتر شدند و در پی آن شبکههای اینترنت موبایل قطع شد.
در هفتههای پس از آن نیز دسترسی به اینترنت در مناطق مختلف ایران با اختلال مواجه بود.
