راستی آزمایی؛ ادعای نامزدهای انتخابات در زمینه سیاست خارجی

اگرچه سیاست خارجی بخش بسیار کوچکی از دو مناظره اخیر انتخابات ریاست جمهوری را به خود اختصاص داد، اما در همین اشاره‌های گذرا، بخشی از اطلاعات درست در ارتباط با تحولات بین‌المللی، به ادعاها و گزاره‌هایی نادرست درآمیختند.

بخشی از این ادعاها در دسته اطلاعات غلط جای میگیرند و بخشی دیگر نیز نتیجه‌گیری‌ها و تفسیرهایی هستند که نه تنها مستنداتی برای اثباتشان وجود ندارد، بلکه برعکس با تکیه بر اطلاعات صحیح می‌توان آنها را به چالش کشید.

در این مطلب، هر دو نوع این دست اطلاعات که در مناظره ارائه شدند، راستی‌آزمایی می‌شوند.

همتی: شما (اشاره به سعید جلیلی)، تصویب پیوستن به FATF را معطل کردید

این یکی از نخستین اظهارنظرهای مرتبط با سیاست خارجی در مناظره نخست بود. این گفته آقای همتی درست است. سعید جلیلی از اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام و از مخالفان لوایح FATF است. این لوایح که از سوی دولت حسن روحانی به مجلس ارائه شدند، در سال ۱۳۹۷ به تصویب مجلس رسید. اما شورای نگهبان، سه لایحه از چهار لایحه را رد کرد.

در مجمع تشخیص مصلحت نظام، یکی دیگر از این لوایح در همان سال ۹۷ تصویب شد. اما دو لایحه از آن زمان در دست بررسی است و هنوز سرنوشت آنها روشن نیست.

جلیلی: ایران ۳۹ توصیه از ۴۱ توصیه FATF را اجرا کرد

این اظهارنظر آقای جلیلی درست است. دو لایحه دولت که در نهایت به تصویب رسیدند، هر دو به اصلاحات قوانین مرتبط با پولشویی و مبارزه با تروریسم اختصاص داشتند و دولت ایران می‌گوید که با این تغییرات، توصیه‌های FATF عملی شده‌اند.

اما دو توصیه باقی مانده این نهاد، پیوستن کشورها به کنوانسیون‌های سازمان ملل برای مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم است که به دلیل مخالفت مجمع تشخیص هنوز رخ نداده است.

جلیلی: بسیاری کشورهای دنیا، همینقدر هم به توصیه‌های FATF عمل نمیکنند

این گزاره غلط است. در حال حاضر تنها کشورهای ایران و کره شمالی در فهرست سیاه FATF قرار دارند.

این نهاد از جمله سازمان‌های بین‌المللی تحت نظر سازمان ملل نیست و برای اعمال نظراتش، ابزارهای کافی ندارد. به همین دلیل از کشورها می‌خواهد که به کنوانسیون‌های پالرمو (مبارزه با پولشویی) و CFT (مقابله با تامین مالی تروریسم) بپیوندند تا امکان نظارت قانونی بر عملکرد مالی دولت‌ها ممکن شود. هر دوی این کنوانسیون‌ها در چارچوب سازمان ملل هستند.

در حال حاضر همه کشورهای جهان به جز ایران، سودان جنوبی، سومالی، بوتان، جمهوری دموکراتیک کنگو، جزایر سلیمان، پاپوآ گینه نو و تووالو به کنوانسیون پالمرو پیوسته‌اند.

در ارتبط با کنوانسیون مقابله با تامین مالی تروریسم (CFT)، همه دنیا به جز ایران، سودان جنوبی، اریتره، چاد، بروندی و تووالو به آن پیوسته‌اند.

همتی: در مقابل جریانی قرار دارم که می‌گوید برویم کاخ سفید را حسینیه کنیم

اشاره آقای همتی به ابراهیم رئیسی، سعید جلیلی، علیرضا زاکانی، امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی و محسن رضایی است. از این جمع، سعید جلیلی به این اظهارنظر واکنش نشان داد و خارج از مناظره، «حسینیه کردن کاخ سفید» را یک «صحبت موحش (وحشت آفرین)» توصیف کرد.

سپس آقای همتی در مناظره دوم گفت: «مگر شما بر ترک این آقایان سوار نشده و بر سر آنها بوسه نزده‌اید؟»

اشاره آقای همتی به سعید جلیلی بود که تصویری از او با سعید قاسمی سوار بر موتورسیکلت منتشر شد.

جمله «کاخ سفید را حسینیه می‌کنیم» یک گزاره تبلیغاتی است که توسط حزب‌اللهی‌های تندرو استفاده می‌شود و مشخصا حسن عباسی در سخنرانی‌اش به زبان آورده.

سعید قاسمی از سپاهی‌های قرارگاه عمار است که به اظهارات ضد غربی، ضد دموکراسی و ضد اصلاح‌طلبان شهره است. او طرفدار اسلامگرایان مسلح است و سابقه مبارزه مسلحانه مخفی خارج از مرزهای ایران و حتی همکاری با سازمان القاعده در جنگ‌های بوسنی دارد.

او از دوستان نزدیک حسن عباسی است و سعید جلیلی نیز بارها با او ملاقات کرده است. ضمن اینکه حسن عباسی که جملاتی جنجالی از این دست می‌گوید نیز از حامیان سعید جلیلی در انتخابات قبلی بود.

همتی: (خطاب به جلیلی و رئیسی) چه کسانی به سفارت عربستان حمله کردند؟

آقای همتی با طرح این پرسش، رقبای اصولگرایش را به حمایت از مهاجمان سفارت عربستان متهم کرد. این اتهام در دوره پیش نیز از سوی اسحاق جهانگیری بیان شده بود.

حسن کردمیهن که گفته میشد دستور حمله را به هوادارانش داده، در دوره قبل از فعالین ستاد انتخاباتی محمدباقر قالیباف بود. تصاویر بسیاری نیز از برخی حمله‌کنندگان با ابراهیم رئیسی و سعید جلیلی وجود دارند.

ضمن اینکه صفرعلی براتلو که در زمان حمله معاون امنیتی استاندار تهران بود و به دلیل عملکرد پرسش‌برانگیزش در جریان حمله از سمتش برکنار شد، در این دوره از انتخابات، رئیس ستاد ابراهیم رئیسی در تهران است.

جلیلی: بایدن در سند استراتژی امنیت آمریکا ایران وارد عرصه جدیدی از بازی شده که صحنه جدیدی را ایجاد می‌‌کند

آقای جلیلی این جملات را به عنوان تایید قدرت نظامی ایران از سوی رییس‌جمهور آمریکا بیان کرد و نتیجه گرفت که دولت حسن روحانی از این امتیاز در عرصه بین‌المللی بهره نبرده است.

سند مورد اشاره آقای جلیلی متنی است که بیشتر اهمیت تبلیغاتی دارد و با نام «راهنمای موقت استراتژی امنیت ملی» توسط دولت جو بایدن منتشر شد تا جزییات بیشتری از چگونگی تعامل دولت آمریکا با جهان روشن شود.

در این سند جملاتی شبیه به آنچه آقای جلیلی نقل کرد از این قرار است: «بازیگران منطقه‌ای مانند ایران و کره شمالی به تلاش‌هایشان برای به دست آوردن تکنولوژی‌ها و توانایی‌هایی که قواعد بازی را تغییر دهند، ادامه می‌دهند.»

در این بخش، ایران و کره شمالی تهدیدهایی توصیف شده‌اند که دولت جو بایدن همچنان با آنها مقابله خواهد کرد. برخلاف آنچه آقای جلیلی در مناظره بیان کرد، در سند تاییدی بر ورود ایران به «عرصه جدیدی از بازی» نیست و تایید نشده که تا چه اندازه در تلاش‌هایش موفق بوده.

ضمن اینکه جملاتی که آمده در واقع اشاره‌ای است به تلاش‌های ایران در توسعه برنامه هسته‌ای و موشکی. نتایجی که آقای جلیلی از این جملات گرفت، ارتباطی منطقی به آنچه در سند آمده ندارد.

رئیسی: با دیپلماسی اقتصادی سهم ایران در بازارهای منطقه را چند برابر میکنم

مساله صادرات ایران به منطقه و «بازار ۵۰۰ میلیون نفری» در این مناظره چندین بار مطرح شد. علاوه بر آقای رئیسی، نامزدهای دیگر مانند جلیلی، قاضی‌زاده هاشمی و رضایی نیز انتقادهای مشابهی را از دولت کنونی مطرح کردند و وعده‌ دادند که وقتی به قدرت برسند،

حضور ایران در بازارهای منطقه به شکل قابل‌ملاحظه‌ای افزایش می‌یابد. تحریم‌های آمریکا، عدم ارتباط سیستم مالی ایران با نظام مالی جهان و همچنین حضور ایران در فهرست سیاه FATF، تنها چند نمونه از موانعی هستند که برای عملی شدن چنین وعده‌ای وجود دارد.

تمامی نامزدهایی که وعده افزایش صادرات ایران را دادند، هم با پیوستن ایران با FATF مخالفند و هم به اشکال مختلف مخالفت خود را با برجام بیان کرده‌اند.