سوگواری برای قاسم سلیمانی؛ شکاف در بین کاربران شبکه‌های اجتماعی

با انتشار خبر کشته شدن قاسم سلیمانی در عراق بحث رواج "سندروم استکهلم" بین کاربران ایرانی در توییتر و اینستاگرام براه افتاده است. سندروم استکهلم چیست؟ و چرا گروهی از کاربران شبکه‌های اجتماعی گروه دیگر را به کنایه متهم به ابتلا به "سندروم استکهلم" می‌کنند؟

بحث بر سر سوگواری برای قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس، میان کسانی است که در کل از حکومت جمهوری اسلامی ایران دفاع نمی‌کنند . گروهی از این کاربران با انتشار عکس و نوشته برای مرگ او عزاداری مجازی کردند. در حالی که برخی دیگر از کاربران - که آنها هم حامی سیاست‌های جمهوری اسلامی نیستند اما چندان در چارچوب "فعالان توییتری برانداز" هم قرار نمی‌گیرند- با شنیدن خبر کشته شدن قاسم سلیمانی پیشتر شادمانی شان را در شبکه های اجتماعی مطرح کرده بودند. همین عزاداری و ابراز شادمانی مجازی باعث اختلاف نظر شد تا جایی که این کاربران به همدیگر تاختند، همدیگر را "بلاک" و "آنفالو"کردند و به یکدیگر گفتند "رفتارت عجیب" است.

کم کم دلیل این " رفتار عجیب" را کاربران به "سندروم استکهلم" نسبت دادند.

ماجرای سندروم استکهلم به ماه اوت سال ۱۹۷۴ در سوئد بر می‌گردد. یعنی زمانی که چهار کارمند بانک توسط دو سارق در جریان سرقت از بانک، در مرکز استکهلم به گروکان گرفته شدند. در جریان این ماجرا تدریجا رابطه عاطفی عمیقی بین گروگانان و سارقان ایجاد شد، پدیده ای روانی که بعدها سندروم استکهلم نام گرفت.

این گروه از کاربران عقیده دارند، بین آن دسته از کاربران که حکومتی هم نیستند و حکومت ایران، رابطه عاطفی مانند گروگانگیر و گروگان ایجاد شده، تا جایی که حالا برای قاسم سلیمانی عزاداری می کنند. آنها حکومت ایران و قاسم سلیمانی را نماد ظلم گروگانگیر و مردم را به گروگان تشبیه کردند. بسیاری از آنها در استوری اینستاگرامشان اعتراضشان را با اشاره به آنچه در آبان 98 در ایران اتفاق افتاد نوشتند و به آنهایی که برای آقای سلیمانی پست سوگواری گذاشته بودند نوشتند آنزمان که مردم در خیابان کشته شدند چرا سکوت کردید؟

البته نظرهای انتقادی به این موضع هم وجود دارد:

از طرف دیگر برخی هم می گویند "سندروم استکهلم" را باید به کاربرانی نسبت داد که از آمریکا به خاطر کشتن قاسم سلیمانی تشکر کرده اند. در حقیقت آمریکاست که ملت ایران را سالهاست به گروگان گرفته و او گروگانگیر واقعی است. و این رابطه عاطفی بین این دست از کاربران و آمریکا برای آنها قابل درک نبود.

در کنار همه این بحث ها موضوع آزادی بیان به سبک آمریکایی و اینستاگرامی هم مطرح شد. عده ای به پاک کردن پست های مربوط به قاسم سلیمانی و مسدود شدن برخی از صفحات در اینستاگرام انتقاد کردند. فیسبوک دکه مالک اینستا‌گرام است در توضیح این اقدام به بی‌بی‌سی فارسی گفت که حذف برخی از پست‌های اینستاگرام کاربران در واکنش به کشته‌شدن قاسم سلیمانی "رعایت قوانین تحریم آمریکا علیه ایران" است؛ که شامل قرار گرفتن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و فرماندهان آن هم در فهرست تحریمی‌ها هم می‌‎شود.