یلدای اعتراضی زنان افغان با وجود محدودیت‌های طالبان

شماری از زنان ساکن افغانستان با وجود محدودیت‌های اعمال شده از سوی طالبان، شب یلدا یا طولانی‌ترین شب سال را جشن گرفته‌اند و ضمن تجلیل از این شب، یلدا را به کارزار اعتراضی بدل کرده‌اند.

در ویدیوهای منتشر شده دیده می‌شود که برخی از زنان در اطراف سفره‌ای نشسته و هر کدام به نوبت علیه محدودیت‌های وضع شده توسط طالبان اعتراض می‌کنند.

حکومت طالبان در جریان سه سا ل گذشته، بسیاری از مراسم‌های سنتی افغانستان از جمله «نوروز و شب یلدا» با این استدلال «غیراسلامی» هستند، ممنوع کرده است.

«جنبش فانوس آزادی زنان افغانستان» ویدیوهای از تجلیل یلدا را از سوی اعضای این جنبش در بخش‌های از افغانستان منتشر کرده و در بیانیه‌ای گفته است: «در این شب که نور و امید بر تاریکی پیروز می‌شوند، ما تعهد می‌کنیم که مبارزه‌مان برای آزادی و عدالت ادامه خواهد داشت. یلدا برای فقط یک جشن نیست؛ بلکه نمادی از مقاومت، همبستگی و امید به آینده‌ای روشن است.»

«جنبش زنان مقتدر افغانستان» نیز با انتشار تصاویری از برگزاری مراسم یلدا از سوی اعضای آن در اسلام آباد پاکستان، خبر داده است و در بیانیه‌ای اعلام کرده است: «طالبان بزرگداشت از آئين‌های فرهنگی و باستانی کشور مانند نوروز و شب یلدا را ممنوع کردند، اما زنان افغانستان استوار و متعهد بر حفظ ارزش های فرهنگی و تمدنی از این آیین نیاکان و فرهنگ جمشید و کورش کبیر پاسداری کرده و تجلیل بعمل می‌آورند.»

اعضای «جنبش زنان پنجره امید» نیز در تهران در گردهمایی، یلدا را با خواندن شعرهای میهنی و بازخوانی آهنگ «نان، کار،آزادی» تجلیل کردند.

امسال زنان در شهرهای کابل، مزار شریف و هرات یلدا را در خانه‌های خود جشن گرفتند و ویدیوهای آن به صورت گسترده در شبکه‌های اجتماعی پخش شد.

تجلیل از شب یلدا یا جشن شب یلدا که در افغانستان به آن شب «چله» یا «چله‌نشینی» هم می‌گویند، در بخش‌های مختلف این کشور سابقه طولانی دارد.

اما با تسلط طالبان بر افغانستان برگزاری این جشن با محدودیت‌هایی روبرو شده و نسبت به سال‌های گذشته از رونق کمتری برخوردار است.

مردم افغانستان نیز در شب‌های یلدا کتاب شعر و اساطیر می‌خوانند و معمولا بزرگان خانواده‌ها در این شب‌ها برای آرامش، رفاه و برآورده شدن اهداف و مرام جوانان، نیایش و دعا می‌خوانند.

مردمی که در افغانستان از شب‌های یلدا استقبال می‌کنند، معمولا تا سپیده‌دم بیدار می‌مانند، شماری قصه می‌گویند و برخی‌ها هم اشعار مولانا جلال الدین محمد بلخی و حافظ شیرازی را در جمع هم می‌خوانند.

در گذشته‎ شاعران در افغانستان در این شب گردهم می‎‌آمدند و سروده‌های تازه‎ خود را بـه خوانش می‎‌گرفتند. پیش از تسلط طالبان بر افغانستان، خانه فرهنگ افغانستان در این شب، مراسم‎ ویژه شب یلدا را با قصه‎‌گویی و شعرخوانی تجلیل می‌کرد.

شب یلدا همانند جشن نوروز، یکی از پرشکوه‌‎ترین جشن‎‌ها و مناسبت‎‌های‌ تاریخی و فرهنگی افغانستان اسـت.

شب یلدا برای خانواده‌هایی که به تازگی میان خود پیوندهای خویشی ایجاد می‌کنند، نیز تجلی ویژه دارد. به ویژه خانواده داماد ضمن تهیه لباس زمستانی برای عروس‌، مقداری ماهی و زولبیا/جلیبی همراه با آجیل/انجیر زمستانی قرار می دهند.

هندوانه هم از میوه‌های‌ ضروری اسـت که در کنار میوه‌های‌ فصل در «خوانچه» نوعروسان چیده می‌شود. گاهی نیز خانواده داماد با تهیه یک یا چند نوع غذا همراه با نوعروسانشان شب چله را بـه شادی می‌گذرانند.