مذاکره مدیران ارشد زن سازمان ملل با طالبان؛ «مردم در حال یخ زدن هستند، فرصت روبه‌اتمام است»

در کشوری که زنان از تحصیل در دبیرستان و دانشگاه محروم هستند، و در بسیاری از جاها اجازه کار ندارند، ممکن است بزرگ‌ترین عملیات کمک‌رسانی در جهان هم نتواند برای کسانی که به شدت نیازمند امداد هستند، کاری بکند. 

این وضع در ظالمانه‌ترین وقت سال در دل زمستان، در حالی جریان دارد که قحطی و سرمازدگی در خانه‌ها را می‌کوبد. 

در میانه یک بحران روبه‌وخامت، بلندپایه‌ترین هیأت سازمان سازمان ملل که از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱ به افغانستان رفته، وارد کابل شده است. 

دبیرکل سازمان ملل، معاون خود امینه محمد و  بالاترین زن در سلسله‌مراتب سازمان ملل را با یک گروه به کابل فرستاده که در جمع آنان سیما بحوث، رئیس اجرایی اداره امور زنان سازمان ملل متحد هم هست. 

آنها وظیفه دارند با رهبران ارشد طالبان در بالاترین سطح ممکن در مورد لغو محدودیت‌ها از جمله ممنوعیت جدید برای امدادگران زن صحبت کنند؛ اقدامی که به نظر می‌رسد عملیات فوری بشردوستانه برای حفظ جان افراد در زمستان را دچار مشکل جدی خواهد کرد.

رامز اکبروف، هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل در افغانستان در بیانیه‌ای بر این نکته بدیهی تاکید کرده است که «مردم در حال یخ زدن هستند و فرصت ما رو به اتمام است».

«ما اکنون باید سرپناه بسازیم اما در این جامعه محافظه‌کار، اگر امدادگر زن نداشته باشیم که با زنان در خانواده صحبت کنند، نمی‌توانیم کاری انجام بدهیم.»

نه تنها سازمان ملل یک هیأت بلندپایه فرستاده است، بلکه رئیس این هیأت زنی است که ده‌ها سال تجربه دارد.

یکی از مسئولان کمک‌رسانی که معمولاً در جلسات تطبیق خواسته‌‌های دولت طالبان با معیارهای بین‌المللی حقوق بشری حضور دارد، می‌گوید: «اگر زنان در اتاق مذاکرات حضور داشته باشند، بیشتر احتمال دارد که صحبت‌های ناراحت‌ کننده درباره زنان پیش بیاید.»

معمولاً این انتقاد وجود دارد که بیشتر وقت‌ها برای مذاکره با طالبان هیأت‌های مردانه می‌فرستند که این دیدگاه‌ محافظه‌کارانه طالبان به جهان اطراف خود را تقویت می‌کند. 

شورای امنیت سازمان ملل متحد به عنوان بالاترین شورا در جهان، اخیرا با اتفاق نظری که کم‌تر پیش می‌آید، «از بین رفتن تدریجی و فزاینده احترام به حقوق بشر و آزادی‌های اساسی» را محکوم کرد. 

امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه، اولین مقام طالبان بود که با هیات مهمان سازمان ملل در کابل دیدار کرد. 

سخنگوی او در شبکه‌های اجتماعی گفت سرپرست وزارت خارجه دیدارش را با ابراز امیدواری شروع کرد که این هیأت «تصویر واقعی افغانستان را به جهانیان نشان دهد».

او همچنین این استدلال طالبان را تکرار کرد که به رسمیت نشناختن بین‌المللی حاکمیت آنها، همراه با تحریم، مانع می‌شود که بتوانند حکومتی موثر داشته باشند. 

در سراسر افغانستان دمای هوا به منفی ۱۷ درجه سانتی‌گراد می‌رسد و این دما حتی در نقاط کوهستانی کم‌تر هم است.

برق نیست یا نامنظم است و میلیون‌ها خانواده تقلا می‌کنند شب را به صبح برسانند. زندگی در یکی از فقیرترین کشورهای جهان همیشه سخت بوده است اما نه تا این حد دشوار.

موسسات امدادرسانی که مجبورند با فرمان جدید طالبان برای ممنوعیت کار زنان امدادرسان دست و پنجه نرم کنند، تاکید فوری‌شان این است که «ما نمی‌توانید بدون مشارکت نیمی از جمعیت جامعه در افغانستان کمک‌های بشردوستانه انجام دهیم».

برخی از موسسات امدادی به طور موقت فعالیت خود را به حالت تعلیق درآورده‌اند. این حکم، آخرین فرمان از مجموعه قوانینی است که در ماه‌های اخیر زنان را از حضور در دانشگاه، حضور در پارک‌های عمومی یا حتی رفتن به باشگاه‌های ورزشی ویژه زنان منع می‌‌کند.

رهبران طالبان اعتقاد دارند اول باید شرایط جامعه مطابق با تفسیر آنها از قوانین شریعت اسلامی و سنت‌های محافظه‌کارانه افغانستان شود. 

درباره آخرین ممنوعیت طالبان اقداماتی در دست انجام است.

در داخل نظام طالبان بعضی از مقام‌ها متوجه بار سنگین این قوانین جدید هستند.

وزارت صحت (بهداشت) اکنون تصریح کرده که زنان می‌توانند در بخش صحی که حضور پزشکان و پرستاران زن کاملاً ضروری است، کار کنند. این باعث از سرگیری برخی از برنامه‌های حیاتی سلامت شده است. 

صندوق نجات کودکان در افغانستان این هفته در بیانیه‌ای اعلام کرد: «در حالی که بیشتر برنامه‌های ما در حالت تعلیق باقی مانده است، برخی از فعالیت‌ها، مانند بهداشت، تغذیه و برخی از خدمات آموزشی را از سر می‌‌گیریم. خدماتی که در مورد آنها از مقام‌های مربوط تضمین روشن و قابل اتکا دریافت کرده‌ایم که کارمندان زن ما می‌توانند بدون هیچ مانعی به خدماتشان ادامه دهند.»

سمیرا سیدرحمان، از مسئولان کمیته بین‌المللی نجات در کابل، بر ضرورت و نیاز به کار زنان افغان در همه جا، از تحقیقات خانه به خانه گرفته تا کارهای اداری، تاکید کرد. 

او به بی‌بی‌سی گفت: «ما یک رویکرد عملگرایانه در پیش گرفته‌ایم و بخش به بخش با مقام‌های طالبان کار می‌کنیم.»

موضوع فقط نگرانی‌های جهان بیرون نیست. در ولایات یکی پس از دیگری سران قبایل و علمای دینی از رهبران طالبان می‌خواهند که دبیرستان‌های دخترانه را باز و فرصت بیشتری برای کار زنان فراهم کنند. 

در سفری که تابستان گذشته به ارتفاعات مرکزی و دورافتاده غور داشتیم، از کشاورزان و خانواده‌های آنها شنیدیم که چگونه مداخله به موقع برنامه جهانی غذای سازمان ملل متحد در زمستان گذشته برخی ولسوالی‌ها را از آستانه قحطی نجات داد. 

یکی از کشاورزان با تاسف می‌گفت «احساس می‌کنیم جهان اکنون ما را فراموش کرده است». او این جملات را در حالی می‌گفت که ساقه‌‌های خشک شده گندم را با خشم تکان می‌داد؛ ساقه‌هایی که نشانه‌ای دردناک از سال‌ها خشکسالی و اثرش بر عمیق‌تر کردن سختی‌هاست.

این هیأت بلندپایه سازمان ملل متحد ماموریت خود را ابتدا با بازدید از همسایگان افغانستان و همچنین اعضای سازمان کنفرانس اسلامی آغاز کرد تا بر موضع سازمان ملل تاکید کند که محورش «اهمیت صحبت کردن جامعه بین‌المللی با یک صدا و رویکردی واحد» است. 

سفر هیأت سازمان ملل متحد در این مقطع زمانی سیگنال مهمی برای بسیاری از افغان‌ها و متحدان آنهاست که احساس می‌کنند بیشتر جهان کشوری را به فراموشی سپرده که زمانی پول نقد و انرژی و تعهد زیادی صرف آن کرده است.

یان اگلاند، دبیرکل شورای پناهندگان ناروی/نروژ گفته است «کشورهای عضو ناتو که سال ۲۰۲۱ از درها با عجله خارج شدند، کجا هستند؟»

او هفته گذشته در جریان سفر خود به افغانستان در پیامی در توییتر با کنار گذاشتن هرگونه احتیاط و ظرافت در اظهارنظر درباره خروج آمریکا از افغانستان و نقشش در تسلط طالبان، نوشت: «رسیدگی به ۴۰ میلیون افغان را فقط به ما گذاشتید.»