گروه ضربت آلفا چیست و چرا در آمریکای لاتین عملیات می‌کند؟

۱۵ ماه پس از آنکه جسد مارتا رایموندو، زنی ۲۲ ساله از گواتمالا، در کنار جاده‌ای در ایالت تگزاس آمریکا پیدا شد، اتفاق کم‌سابقه‌ای رخ داد.

صبح روز ۲ اوت ۲۰۲۲، پلیس و دادستان‌های گواتمالا با حمایت آژانس‌های دولتی آمریکا، ۱۹ نفر را در چندین عملیات غافلگیرانه در نقاط مختلف این کشور آمریکای مرکزی دستگیر کردند، از جمله در منطقه‌ای کوهستانی در نزدیکی مرز مکزیک که با پشتیبانی هلیکوپترها به آنجا رسیدند.

افراد دستگیرشده مظنون به عضویت در یک سازمان «کایوتی» بودند که مهاجران بدون مدرک را از طریق مکزیک به آمریکا منتقل می‌کردند و از هر یک از آنها برای سفر زمینی، حدود ۱۰ هزار دلار دریافت می‌کردند.

در میان آنها، چهار مرد به عنوان اعضای این سازمان جنایی و مسئول مرگ مارتا رایموندو تحت تعقیب آمریکا بودند. آنها مارتا را همراه با دیگر مهاجران بدون مدرک به بیابان‌های تگزاس برده بودند و او آنجا در شرایطی غیرانسانی جان باخته بود.

جسد او کنار یک جاده رها شده بود.

واشنگتن استرداد چهار گواتمالایی به آمریکا در ماه مارس سال گذشته را اتفاقی «تاریخی» توصیف کرد، چون این متهمان اولین موارد استرداد از گواتمالا به اتهام قاچاق منجر به مرگ انسان بودند.

همه آنها در دادگاهی در تگزاس به جرم خود اعتراف کردند و به مجازات‌هایی بین ۱۰ تا ۳۰ سال زندان محکوم شدند. دو نفر دیگر هم در ارتباط با این پرونده دستگیر و محکوم شدند.

در جریان این فرایند، از حمایت دولت گواتمالا برای دستگیری مظنونان تا استرداد و محاکمه آنها، یک گروه ویژه‌ آمریکایی نقش داشت که دولت جو بایدن آن را برای تعقیب شبکه‌های قاچاق غیرقانونی مهاجران در آمریکای مرکزی و مکزیک ایجاد کرده بود.

نام این گروه «نیروی ویژه مشترک آلفا» است و ماموریت جدید آن گسترش فعالیت‌هایش تا مرز کلمبیا و پاناما است، جایی که جریان رو به افزایش مهاجران، از آمریکای جنوبی و از مسیر جنگل دارین به سوی آمریکا می‌رود.

جیم هپبورن، یکی از مدیران این گروه ضربت به بی‌بی‌سی موندو گفت «به این نتیجه رسیده‌ایم که باید این مبارزه را به بخش‌های جنوبی‌تر ببریم».

اما این گروه عملیاتی چیست و تاکنون چه دستاوردهایی داشته است؟

«تعقیب رهبران»

هپبورن توضیح می‌دهد که گروه ضربت آلفا سازمان‌هایی را هدف قرار می‌دهد که در جنوب مرز‌های آمریکا برای قاچاق غیرقانونی مهاجران به این کشور فعالیت می‌کنند.

او می‌گوید: «هدف ما تعقیب رهبران این سازمان‌هاست.»

این گروه در ماه ژوئن ۲۰۲۱ با هدف یکپارچه کردن و هماهنگی تحقیقات و اتهامات وزارت دادگستری و امنیت داخلی آمریکا علیه این باندهای قاچاق انسان تشکیل شد و از دادستان‌های فدرال در جنوب کشور تا ماموران گشت مرزی، پلیس فدرال آمریکا (اف‌بی‌آی) و آژانس مبارزه با مواد مخدر در آن نقش دارند.

علاوه بر این، با همکاری وزارت امور خارجه، از همان ابتدا به دنبال هماهنگی بهتر با دولت های مکزیک، گواتمالا، هندوراس و السالوادور برای از بین بردن شبکه‌های قاچاق مهاجران بودند.

ایان هانا، مدیر دیگر گروه آلفا و مامور وزارت دادگستری آمریکا، می‌گوید تحول جدیدی که با تشکیل این گروه رخ داد این بود که آنها «تحت یک هدف واحد، از دیدگاه سازمانی که می‌تواند مدارک و اطلاعات جمع‌آوری کند و پرونده‌ها را به دادگاه بفرستد» شروع به فعالیت کردند.

دولت آمریکا زمانی این گروه را تشکیل داد که دستگیری خارجی‌ها در مرز مکزیک به بالاترین سطح خود در بیش از یک دهه رسیده بود و مهاجرت غیرقانونی به یکی از مسائل حساس سیاسی در واشنگتن تبدیل شده بود.

بر اساس یک گزارش رسمی که به تازگی منتشر شده، گروه آلفا در سه سال اول فعالیت خود بیش از ۳۰۰ دستگیری داخلی و بین‌المللی با بیش از ۲۴۰ پرونده منجر به محکومیت در آمریکا داشته است.

پرونده‌های متهمان به قاچاق غیرقانونی خارجی‌ها در آمریکا، حدود ۲۵ درصد نسبت به سال ۲۰۲۰ افزایش یافته است.

مدیران گروه آلفا تاکید می‌کنند که این پرونده‌ها عمدتا علیه رهبران سازمان‌های جنایی تشکیل شده، نه مهاجرانی که به صورت غیرقانونی از مرز عبور کرده‌اند.

علاوه بر استرداد چهار گواتمالایی متهم به قتل مارتا رایموندو، پرونده‌های دیگری هم بوده که کار گروه ضربت آلفا را در مرکز توجه قرار داده است.

نمونه دیگر، یک تبعه کشور هندوراس به نام ماریا مندوزا-مندوزا، مشهور به «لا پاترونا» یا «لا گوئرا» بود که در ماه مه ۲۰۲۴ به اتهام قاچاق انسان به ۱۰ سال زندان محکوم شد. او به عنوان رهبر سازمانی که حدود صد مهاجر بدون مدرک، از جمله کودکان بدون همراه را از مرز عبور داده بود، به آمریکا مسترد شد.

آدام ایساکسون، مدیر نظارت دفاعی در «دفتر واشنگتن برای امور آمریکای لاتین»، سازمانی که حقوق بشر را در قاره ترویج می‌کند، می‌گوید: «گروه آلفا تلاشی ارزشمند است. همیشه بهتر است به جای اختصاص منابع برای مسدود کردن راه افرادی که به دنبال امنیت یا زندگی بهتر هستند، به دنبال جنایات سازمان‌یافته‌ای برویم که از مهاجران بهره‌برداری می‌کند.»

با این حال، ایساکسون معتقد است که دستاوردهای گروه ضربت آلفا عمدتا مربوط به «عوامل خرده‌پا» است، نه رهبران بزرگ قاچاق مهاجران.

ایساکسون به بی‌بی‌سی گفت: «آنچه مرا به این باور می‌رساند، عدم دستگیری و پیگرد قانونی مقام‌های دولتی و ماموران امنیتی فاسد، در طول کل مسیر مهاجرت به آمریکا، دست کم از اکوادور تا مکزیک است. عملیات‌های بزرگ قاچاق (انسان) وابسته به روابط با مقام‌های فاسد است.»

معضل «دارین»

گسترش دامنه کار گروه آلفا به کلمبیا و پاناما نشانه‌ اهمیت روزافزونی است که واشنگتن به تنگه دارین می‌دهد، منطقه‌ای که بین این دو کشور آمریکای لاتین واقع شده است.

وقتی رائول مولینو، رئیس‌ جمهور جدید پاناما که وعده جلوگیری از عبور مهاجران بدون مدرک از مسیر دارین را داده بود، روز اول ژوئیه به قدرت رسید، آمریکا اعلام کرد که برای پوشش هزینه بازگرداندن دستگیرشدگان به کشورهای مبدا، با پاناما توافق کرده است.

دارین مدت‌هاست که به گذرگاه مطلوب بسیاری از مهاجران آمریکای جنوبی برای ورود به آمریکای مرکزی و حرکت به سمت ایالات متحده تبدیل شده است. آنها به دلیل خطراتی که در این مسیر وجود دارد، از جنگل‌های خطرناک تا گروه‌های تبهکار، با استخدام راهنما و بلدهای محلی از آن عبور می‌کنند.

ایان هانا، یکی از مدیران گروه آلفا، می‌گوید «در سال‌های اخیر، شاهد جریان عظیمی از مهاجران، از کلمبیا، ونزوئلا و اکوادور در مرز جنوبی آمریکا بوده‌ایم که اکثر آن‌ها از تنگه دارین عبور می‌کنند، اتفاقی جدید و بسیار نگران‌کننده، نه به خاطر افرادی که می‌آیند بلکه به دلیل خطرات مربوط به عبور از این منطقه».

جیم هپبورن، همکار او می‌گوید نیروی مشترک آلفا به دنبال تشکیل نوعی شبکه حمایتی با همکاری دولت‌های کلمبیا و پاناما علیه شبکه‌هایی خواهد بود که از قاچاق مهاجران سود می‌برند، مانند آنچه که قبلا در همکاری با کشورهای مثلث شمالی آمریکای مرکزی و مکزیک به ایجاد شده بود.

او می‌گوید «گروه‌های زیادی در منطقه هستند که از قاچاق انسان بهره‌برداری می‌کنند» و تاکید می‌کند که «گروه خلیج»، یک گروه شبه‌نظامی کلمبیایی که به عنوان یکی از بزرگ‌ترین کارتل‌های مواد مخدر این کشور شناخته می‌شود، نقش بسیار مهمی در این کار دارد.

وزارت امور خارجه آمریکا اخیرا پاداش‌های مختلفی تا سقف ۵ میلیون دلار برای دریافت اطلاعات درباره قاچاق مهاجران توسط این سازمان جنایی کلمبیایی پیشنهاد کرده است.

با این حال کارشناسان نسبت به موفقیت‌هایی که واشنگتن ممکن است در مقابله با چالش جدید خود در تنگه دارین داشته باشد، ابراز تردید می‌کنند.

ایساکسون هشدار می‌دهد: «اگر همان سیستم دستگیری قاچاقچیان خرده‌پا در تنگه دارین هم ادامه پیدا کند، تنها نتایج آن اقدام علیه افرادی خواهد بود که گروه‌های جنایی مشکلی برای جایگزینی آنها ندارند.»

گوادالوپه کوریا-کابررا، استاد علوم سیاسی در دانشگاه جرج میسون آمریکا و کارشناس مسائل مربوط به قاچاق انسان، معتقد است که اعلام گسترش دامنه فعالیت گروه ضربت آلفا به تنگه دارین «بیشتر یک مسئله انتخاباتی به نظر می‌رسد».

کوریا-کابررا به بی‌بی‌سی گفت: «به نظر می‌آید تمام اقداماتی که دولت آمریکا برای از هم پاشیدن شبکه‌های قاچاق انجام داده نتیجه نداشته است و تعداد بیشتری از افراد از کشورهای بیشتری از سراسر جهان در حال عبور از مرز هستند.»

او می‌گوید: «به مهاجران غیرقانونی در آمریکا کار داده می‌شود اما راه‌های قانونی برای مهاجرت کاری غیر ماهر وجود ندارد. سیستم مهاجرتی آمریکا معیوب است و به نظر نمی‌رسد تلاشی برای اصلاح آن وجود داشته باشد».