آیا ترور جان اف کندی به محبوبیت بیتلز در آمریکا کمک کرد؟

در مستند «بیتلز ۶۴» که تاثیر نخستین تور آمریکایی این گروه بر چگونگی تبدیل شدن آنها به ابرستاره‌های موسیقی پاپ را بررسی می‌کند، پل مک‌کارتنی نظرش را درباره دلیل موفقیت سریع گروه مطرح می‌کند.

او می‌گوید: «ما کمی بعد از ترور کندی وارد آمریکا شدیم. شاید این کشور برای خارج شدن از غم و اندوه به چیزی مثل بیتلز نیاز داشت».

پژوهشگران و تاریخ‌نگاران فرهنگی که درباره بیتلز تحقیق کرده‌اند، مدت‌ها است که درباره تاثیر این گروه بر آمریکای در حال سوگواری اشاره می‌کنند.

اما آیا مک‌کارتنی درست می‌گوید؟ آیا محبوبیت معروف‌ترین گروه موسیقی جهان تا حدودی به قتل سی و پنجمین رئیس‌جمهور آمریکا ربط داشت؟ آیا دلیل موفقیت بیتلز در آمریکا، کشته شدن کندی بود؟

«نیروی غیرقابل توقف»

وقتی بیتلز در تاریخ ۷ فوریه ۱۹۶۴ در فرودگاه بین‌المللی جان اف کندی، که به تازگی تغییر نام داده بود، فرود آمدند، تنها ۷۰ روز از ترور این دموکرات ۴۶ ساله می‌گذشت.

کندی در تاریخ ۲۲ نوامبر ۱۹۶۳، در حالی که با کاروانی از خودروها از شهر دالاس تگزاس عبور می‌کرد هدف گلوله قرار گرفت. با مرگ او دورانی از سوگواری در کشورش آغاز شد.

دکتر پاتریک اندلیک، استادیار تاریخ آمریکا در دانشگاه نورثامبریا، می‌گوید این لحظه‌ای بود که کشور را به شدت تکان داد، و این تا حدودی به دلیل شخصیت کندی در فرهنگ عامه است.

او می‌گوید: «کندی به نوعی اولین رئیس‌جمهور تلویزیونی بود، که در آن زمان پدیده نسبتا جدیدی بود. در ابتدای دهه ۶۰، نود درصد خانواده‌های آمریکایی تلویزیون داشتند، بنابراین نحوه استفاده از اخبار و رسانه‌ها کاملا تغییر کرده بود».

به گفته او، رئیس‌جمهور، مانند بیتلز، «جوان، خوش‌چهره، باهوش و پرانرژی بود که این ویژگی‌ها به خوبی در تلویزیون منعکس می‌شد».

این استادیار دانشگاه می‌افزاید: «او تلویزیون را پذیرفت و بسیار با آن سازگار بود. همین موضوع باعث شد شوک و ضربه ناشی از مرگش بیشتر احساس شود. این نخستین ترور یک رئیس‌جمهور در حال خدمت طی ۶۰ سال بود».

البته این تلویزیون بود که به بیتلز کمک کرد تا در سرزمین خودشان نیز به یک پدیده تبدیل شوند.

با تثبیت ترکیب نهایی گروه شامل پل مک‌کارتنی، جان لنون، جورج هریسون و رینگو استار در سال ۱۹۶۲، این گروه چهارنفره از لیورپول در سال ۱۹۶۳ با آلبوم‌های «لطفا مرا خشنود کن» و «با بیتلز» دو بار به رتبه اول دست یافته بودند.

ترکیب این موفقیت با اجرای معروف «رویال ورایتی» در سال ۱۹۶۳، آنها را به یک پدیده ملی تبدیل کرد. جان لنون در این اجرا از «افرادی که در صندلی‌های ارزان‌تر نشسته بودند خواست دست بزنند» و از بقیه خواست فقط «جواهراتشان را به صدا درآورند».

دکتر هالی تسلر، استاد ارشد صنعت موسیقی در دانشگاه لیورپول، می‌گوید: «همین اجرا بود که آن‌ها را یک‌ شبه به ستاره تبدیل کرد. در این مقطع، بیتلز به یک نیروی غیرقابل توقف در بریتانیا تبدیل شده بودند».

ترس از شکست

شور و نشاط جوانانه بیتلز نقش کلیدی در موفقیت آن‌ها داشت و با موج عظیمی از نوجوانان بریتانیایی که شروع به دنبال کردنشان کرده بودند، هم‌سو شد.

به گفته دکتر اندلیک در آمریکا، جان اف کندی جذابیتی مشابه داشت.

او می‌گوید: «کندی جوانی و سرزندگی را به نمایش می‌گذاشت و در نخستین سخنرانی خود پس از پیروزی، از انتقال مشعل به نسل جدیدی از آمریکایی‌ها صحبت کرد. مرگ او این روند را به شکلی شوکه‌کننده قطع کرد. پس از این واقعه بود که کشور شروع کرد به جستجو برای یافتن چیزهای مثبت‌تر، ثبات و اطمینان».

او در ادامه می‌گوید: «فکر می‌کنم وقتی بیتلز از راه رسید، همین احساس را نمایندگی می‌کرد. آنها نیز جوان و پرانرژی بودند، و در فیلم‌های لحظه پیاده‌شدن از هواپیما، سرحال و شوخ به نظر می‌رسیدند. برای ملتی که بر اثر یک تراژدی از هم پاشیده بود، بیتلز فرصتی را نمایان کرد تا دوباره بخندند و از زندگی لذت ببرند».

اما جلب نظر بخشی از جوانان آمریکا و تسخیر بازار ملی موسیقی در این کشور دو مقوله متفاوت هستند.

بسیاری از هنرمندان بریتانیایی تلاش کرده بودند تا مانند همتایان آمریکایی خود که موفق شده بودند جدول فروش موسیقی در بریتانیا را به تسخیر در آوردند، به موفقیت مشابهی در بازار آمریکا دست یابند، اما در این راه شکست خورده بودند.

تا پیش از بیتلز، در آمریکا موفقیت‌های محدودی نصیب گروه‌های بریتانیایی شده بود.

لانی دانگان، ملقب به «پادشاه اسکفل»، دو بار توانست به فهرست ده آهنگ برتر راه یابد، در حالی که کلیف ریچارد، که در آن زمان بزرگ‌ترین خواننده بریتانیا بود، فقط یک بار موفق شد وارد جدول ۴۰ آهنگ برتر آمریکا شود.

اسپنسر لی، نویسنده کتاب‌های متعدد درباره بیتلز، می‌گوید که روند شکست هنرمندان بریتانیایی در ایالات متحده باعث شده بود که کپیتال، یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های ضبط موسیقی در آمریکا، از ترس تکرار نتایج مشابه، حتی از پخش موسیقی بیتلز خودداری کند.

او می‌گوید: «آثار هنرمندان بریتانیایی در آمریکا فروش خوبی نداشت و به نظر می‌رسید که کپیتال به آثار بریتانیایی با بی‌اعتنایی نگاه می‌کرد».

نگرانی کپیتال قابل درک بود. تک‌ آهنگ‌های «از من به تو»، «لطفا مرا خشنود کن» و «او عاشق تو است» همگی در سال ۱۹۶۳ با موفقیت محدود در آمریکا منتشر شده بودند. بنابراین شرکت کپیتال تمایلی به انتشار آهنگ «می‌خواهم دستت را بگیرم» نداشت.

مدیر گروه، برایان اپستین، و شرکت مادر کاپیتول، ای‌ام‌آی، توانستند نظر این شرکت را تغییر دهند و در روز ۲۶ دسامبر ۱۹۶۳، حدود یک ماه پس از ترور کندی، این تک‌آهنگ وارد فروشگاه‌های آمریکا شد.

تاثیر آن فوق‌العاده بود و موفق شد تا هفته اول فوریه به صدر جدول آهنگ‌های آمریکا برسد و این جایگاه را به مدت هفت هفته حفظ کند.

این موفقیت باعث شد که بیش از ۳ هزار هوادار و جمع بزرگی از خبرنگاران هنگام وارد شدن گروه در فرودگاه حضور داشته باشند.

از نظر اسپنسر لی آنچه که پس از ورود بیتلز به آمریکا رخ داد – و نه آنچه که پیش از رسیدن‌شان اتفاق افتاده بود – به موفقیت جهانی آنها منجر شد.

او می‌گوید: «به نظر من افرادی که در فرودگاه برای بیتلز فریاد می‌زدند، جوان بودند و چیز زیادی از سیاست نمی‌دانستند. از نظر من «شوی اد سالیوان» نقطه عطف بود».

«در بهترین حالت، زودگذر»

ساعت هشت عصر روز ۹ فوریه ۱۹۶۴، بیتلز برای نخستین بار در شوی اد سالیوان، که یکی از محبوب‌ترین شوی‌های تلویزیونی در آمریکا بود، حضور پیدا کرد.

گزارش شده که شبکه سی‌بی‌اس پیش از بازدید این گروه، بیش از ۵۰ هزار درخواست برای حضور در استودیوی ۷۰۰ نفره خود دریافت کرده بود، و کسانی که موفق به تهیه بلیت نشده بودند، با هیجان در خانه دور تلویزیون‌های خود جمع شدند.

لی می‌گوید: «بیش از ۷۰ میلیون نفر اولین اجرای آن‌ها را تماشا کردند و آن‌ها فوق‌العاده ظاهر شدند».

به گفته اسپنسر لی یکی از لحظاتی که توانست به خوبی توجه مخاطبان را جلب کند، زمانی بود که دوربین‌ها روی هر یک از اعضای گروه زوم کردند و نام آن‌ها روی صفحه ظاهر می‌شد.

«زیر نام جان لنون نوشته بودند: «ببخشید دخترها، او ازدواج کرده است.» مطمئن نیستم گروه چقدر از این موضوع خوششان آمده باشد».

حدود سه ماه پس از سه اجرای اولیه بیتلز در شوی پربیننده اد سالیوان، این گروه در تاریخ جدول‌های موسیقی آمریکا رکورد زد و به اولین گروهی تبدیل شد که به طور همزمان پنج جایگاه اول را در اختیار داشت.

تب بیتلز اکنون جهانی شده بود و باقی ماجرا بخشی از تاریخ موسیقی است.

از نظر دکتر تسلر، این ایده که آمریکا با مرگ کندی سقوط کرد و با ورود بیتلز دوباره اوج گرفت، بیش از حد ساده‌انگارانه است.

او هم معتقد است که این حضور بیتلز در شوی تلویزیونی اد سالیوان ــ و نه پیامدهای ترور ــ بود که آن‌ها را در مسیر جاودانگی در دنیای پاپ قرار داد.

او می‌گوید: «من واقعا با این نظر مشکل دارم که موفقیت بیتلز در آمریکا مدیون ترور جان اف کندی بوده باشد».

«مدیر آن‌ها، برایان اپستین، پیش از کشته شدن کندی به آمریکا سفر کرده بود و از چند هفته پیش، قرارداد حضور در شوی اد سالیوان را بسته بود. زمانی که گروه سرانجام به آمریکا رسید، هیاهوی زیادی به وجود آمد».

«این احتمال هست که آمریکا به دنبال غلبه بر احساس سردرگمی ناشی از ترور کندی بوده باشد، اما بیتلز به قدری سریع به موضوع اصلی تبدیل شد که ارتباط این گروه با کندی، در بهترین حال بسیار کوتاه مدت و گذرا بوده است».

فیلم مستند «بیتلز ۶۴» اکنون برای تماشا روی پلتفرم نمایش فیلم دیزنی‌پلاس در دسترس است.