ایران صدها زندانی افغان را به مقامات طالبان تحویل داده است

وزارت خارجه طالبان اعلام کرد که دولت ایران امروز ۱۸۹ افغان زندانی دیگر را آزاد کرده و در مرز افغانستان به مسئولان حکومت طالبان سپرده است.

روز گذشته (دوشنبه، ۱۵ حوت/اسفند) نیز اعلام شد که ۲۶۸ زندانی افغان از زندان‌های ایران به افغانستان بازگردانده شدند.

وزارت خارجه طالبان آن را «اقدام مثبت در راستای تعمیق و تقویت روابط و همکاری» میان کابل و تهران خوانده است.

ضیا احمد تکل، معاون سخنگوی وزارت خارجه طالبان با اعلام این خبر، هرچند نوشته است رهایی و انتقال این زندانیان «در نتیجه مذاکرات و توافق» میان مقام‌های ایرانی و طالبان انجام شده است.

وزارت خارجه طالبان تاکید کرده که این توافق چند روز پیش در تهران با هیأتی بلندپایه به ریاست دادستان کل حکومت طالبان و با حضور نمایندگان اداره کل امور خارجه و زندان‌ها منعقد شده است.

اخیرا، دادستان کل طالبان برای گفتگو در مورد زندانیان افغان در ایران به تهران سفر کرده بود.

در مراسم تحویل‌دهی این افراد روز گذشته در گذرگاه مرزی اسلام قعله- دوغارون در هرات فضل محمد حقانی، سرپرست تازه طالبان در سفارت افغانستان در تهران و مقام‌های محلی طالبان و ایرانی حضور داشتند.

«انتقال زندانیان براساس موافقتنامه ۱۳۸۵ صورت می‌گیرد»

اما خبرگزاری ایسنا در ایران به نقل از مسئولان آن کشور جزئیاتی درباره بازگرداندن زندانیان افغان منتشر کرده و به نقل از سید کمال عبداللهی، قائم مقام کمیته انتقال زندانیان وزارت دادگستری ایران در مرز دوغارون اسلام قلعه نوشته است که این روند به موافقتنامه‌ای میان افغانستان و ایران در سال ۱۳۸۵ برمی‌گردد. او گفته تا پیش از بازگشت طالبان به قدرت انتقال زندانیان در ۸ مرحله انجام شده بود.

او افزوده است که در مرحله نهم که مربوط به دوره جدید طالبان می‌شود، تعدادی از زندانیان متقاضی انتقال به کشور خود بود «که از میان این تعداد ۱۷۲۱ نفر شرایط این انتقال را داشتند و ۹۰۰ نفر اخیرا مشمول عفو رهبری قرار گرفتند و الباقی که ۱۲۰۰ زندانی هستند به مرور منتقل می شوند... این زندانیان از استان خراسان رضوی، جنوبی، تهران، سمنان، گلستان، اصفهان، هرمزگان، فارس، یزد، بلوچستان و کرمان بوده‌اند.»

تحویل بسته‌های ریال به طالبان

طالبان اعلام کردند که در مراسم امروز کارمندان اداره عمومی زندان‌ها و رئیس امور خارجه طالبان در هرات و برخی مسئولان دیگر طالبان حضور داشته‌اند. در عکس‌هایی که طالبان منتشر کردند، عکسی هم از بسته‌های پول ایران نیز روی میز دیده می‌شود که جزئیاتی در مورد آن ارائه نشده است.

مسئولان در رسانه‌های ایرانی اما گفته این پول‌ها «حاصل درامد زندانیان افغانستانی در زندان بوده که تحت مدیریت بنیاد تعاون به حرفه آموزی مشغول هستند و در هنگام انتقال زندانیان به زندانهای کشور خود در مرز توسط نماینده بنیاد تحویل مقامات آن کشور گردید تا در زندان هرات به زندانیان تحویل گردد. که مبلغ کل پس انداز زندانیان در زندان مرکزی مشهد مقدس، ۷۱ میلیون تومان بود.»

مشخص نشده است که زندانیان تحویل داده شده به طالبان به زندان‌هایی در افغانستان منتقل خواهند شد یا هم آزاد خواهند شد.

اما از آقای عبداللهی در گزارش ایسنا نقل قول شده که گفته است: «براساس توافق انجام شده بین ایران و افغانستان، زندانیان حبس خود را در کشور مقصد ادامه خواهند داد و طرف افغانستانی متعهد شده که بر اساس احکام صادره در ایران، زندانیان در افغانستان ادامه حبس خود را انجام دهند.»

این مسئول دولت ایران همچنین از منتقل شدن شماری از زندانیان ایرانی از افغانستان به ایران نیز سخن گفته است: «تعداد اندکی از زندانیان ایرانی در افغانستان داریم که این زندانیان هم قرار است به زودی به ایران منتقل شوند.»

عسکر جلالیان، رئیس کمیته انتقال محکومان وزارت دادگستری ایران نیز در گفتگو با خبرگزاری ایسنا درباره اتهام این زندانیان گفته است: «جرایم‌شان سیاسی نیست و انتسابی هم به طالبان نداشته‌اند و جرم این زندانیان عمدتا مربوط به مواد مخدر بوده است که جنبه عمومی مجازات را می گذراندند.»

بنا به گزارش‌ها هزاران شهروند افغانستان در زندان‌های ایران به سر می‌برند و برخی به اعدام نیز محکوم شده‌اند اما آمار دقیق آن اعلام نشده است.

آقای جلالیان گفته است: «در کمیته انتقال محکومان دقت می شود که زندانی متقاضی انتقال، شاکی خصوصی نداشته باشد، بدهی مالی و حکم اعدام یا قصاص نداشته باشد، محکوم سیاسی و یا امنیتی نباشد و در ایران مرتکب جرم شده باشد.»

دولت ایران از آغاز بازگشت طالبان و قدرت تعامل نزدیکی با حکومت طالبان دارد و اخیراً سفارت افغانستان در تهران را به کاردار طالبان تحویل داد که منجر شد بسیاری از دیپلمات‌های پیشین این سفارت کار خود را ترک کنند.