مسلمانانی که معتقدند سخت‌کوشی راه رسیدن به بهشت ​​است

خورشید در امباکه کادیور، دهکده‌ای در مرکز سنگال، غروب می‌کند و هم‌زمان صدای نیایش مسلمانان دهکده که لباس‌های تکه‌دوزی شده محلی به تن دارند، فضا را پر کرده است.

پیروان فرقه بای فال، دور هم در مقابل مسجد، دایره‌ای شکل داده‌اند و با هم می‌خوانند و حرکت می‌کنند. صدای بلند آنها به‌ هم‌ پیوسته، بالا و پایین می‌رود. شعله‌های آتشی کوچک در پس‌زمینه سوسو می‌زند و سایه این رقصندگان و لباس‌های رنگین آنها را روی زمین پخش می‌کند.

موهای بافته‌شده آنها، با رقصشان تکان می‌خورد و صورت‌هایشان در خلسه مراسم مقدسی که در حال اجرای آن هستند، عرق کرده و می‌درخشد. این مراسم «سام فال» نام دارد، مراسمی که هم جشن است و نیایش خداوند.

شرکت‌کنندگان در این مراسم اغلب در هنگام خواندن مناجات که گاهی ممکن است تا دو ساعت طول بکشد، در حالت خلسه به نظر می‌رسند. این مراسم دو بار در هفته برگزار می‌شود.

بای فال زیرشاخه‌ای از طریقت مریدیه در سنگال است و شبیه هیچ‌ یک از گروه‌های مسلمان دیگر نیست.

این شاخه تنها درصد کمی از جمعیت ۱۷ میلیونی سنگال را تشکیل می‌دهد. اکثر جمعیت این کشور که در غرب آفریقا قرار دارد، مسلمان هستند.

پیروان این شاخه از اسلام، با ظاهر بسیار متفاوت خود به چشم می‌آیند و روش‌های نیایش غیرمتعارف آنها ازنظر عده‌ای با هنجارهای مورد قبول اسلام فاصله دارد.

برای پیروان بای فال ایمان داشتن، مانند اکثر مسلمانان، از طریق نمازهای پنج‌گانه روزانه یا روزه‌داری در ماه رمضان ابراز نمی‌شود، بلکه از طریق سخت‌کوشی و خدمت به جامعه تجلی پیدا می‌کند. از دید آنها بهشت فقط یک مقصد نیست بلکه پاداشی است برای آنان که زحمت‌ کشیده‌اند.

آنها اغلب از طرف مسلمانان دیگر با سوء برداشت روبرو هستند. همچنین تصورات اشتباهی درباره آنها در غرب به وجود آمده است. این تصور که آنها مشروبات الکلی می‌نوشند و ماری‌جوانا مصرف می‌کنند. این رفتارها با اصول اخلاقی فرقه آنها ناسازگار است.

مام سامبا، رهبر گروه بای فال در دهکده امباکه کادیور به بی‌بی‌سی می‌گوید: «فلسفه گروه بای فال بر کار کردن متمرکز است. این نوع عارفانه‌ای از کار است. کار کردنی که خود تبدیل به نیایش و پرستش خداوند می‌شود.»

در نظر آنها هر کاری، چه شخم زدن مزرعه زیر آفتاب سوزان، چه ساختن مدرسه و یا تولید ابزار و کالاها، در عمق خود دارای اهمیت معنوی است. کار کردن صرفا یک وظیفه نیست بلکه رفتاری است مانند مراقبه، نوعی نیایش و پرستش در حال حرکت.

پیروان این فرقه باور دارند اولین بار، در دهکده امباکه کادیور بود که ابراهیما فال، بنیان‌گذار این گروه، شیخ احمدو بامبا را ملاقات کرد. شیخ احمدو در قرن نوزدهم طریقت مریدیه را تاسیس کرد که انشعابی از تصوف بود. این شاخه از اسلام در سنگال نقش تاثیرگذاری دارد.

گفته می‌شود که ابراهیما فال خود را تمام و کمال وقف خدمت به بامبا کرده بود تا جایی که حتی نیازهای خود مانند خوردن، روزه گرفتن، نماز خواندن و مراقبت از خود را فراموش می‌کرد.

پیروان او نقل می‌کنند که با گذشت زمان لباس‌های او کهنه و پر از وصله شده بود که نشان‌دهنده فداکاری بی‌چشم‌داشت او بود. سنت لباس‌های وصله‌شده پیروان بای فال ریشه در همین فلسفه دارد.

پیروان فال هم همان شیوه وفاداری را ادامه می‌دهند که او به رهبر مذهبی خود داشت. این نوع وفاداری، در باور آنها مفهومی است که به آن «اندیگوئل» میگویند. بسیاری از پیروان بای فال، این کلمه را به نام فرزندان خود اضافه می‌کنند.

اخلاق کاری فال در قلب دهکده امباکه کادیور بازتاب داشته است. کارگاهی در این دهکده تبدیل به مرکزی شده که همکاری و خلاقیت در آن می‌جوشد و در آن لباس‌های تکه‌دوزی شده زیبا دوخته می‌شود.

زنان در سکوت و تمرکز تمام کار می‌کنند. آنها تکه‌های پارچه را در ظرف‌های پر از رنگ‌های مختلف فرومی‌برند. پارچه با هر بار فرو بردن در رنگ، لایه‌ای از رنگ‌های شاد و روشن را به خود جذب می‌کند و در نهایت تبدیل به پارچه‌ای بارنگ‌هایی چشمگیر می‌شود.

مردان هم با همین دقت عمل و با ظرافت تمام از پارچه‌های رنگ‌شده لباس‌هایی می‌دوزند که هم راحت است و هم نشان‌دهنده باور و هویت خاص بای فال.

در فضای این کارگاه‌ها و در حالی‌ که لباس‌ها شکل می‌گیرند، می‌توان موجی از اراده و هدفمندی را در فضا حس کرد. ساخت این لباس‌ها ترکیبی از ظرافت هنرمندانه و کار پرتلاش می‌طلبد که می‌توان آن را در شیوه‌ای که خود را وقف کار کرده‌اند، مشاهده کرد. وقتی لباس‌ها آماده می‌شوند، در بازارهای سراسر سنگال پخش می‌شوند و با این کار هم به بقای کار آنها کمک می‌شود و هم فلسفه جامعه آنها به مناطق دوردست می‌رسد.

پدر آقای سامبا که به تازگی فوت کرده است، یکی از شیخ‌های مورد احترام بای فال بود. در سنگال به رهبران مذهبی مورد احترام «مارابوت» (مراد) گفته می‌شود. آقای سامبا می‌گوید: «سبک لباس بای فال، منحصر به فرد است.»

او توضیح می‌دهد: «این لباس‌های تکه‌دوزی شده نمادی است از جهانی بودن. شما می‌توانید مسلمان باشید اما هنوز فرهنگ بومی خود را حفظ کنید. اما همه نمی‌توانند این را درک کنند. ما می‌گوییم اگر نمی‌توانید انتقاد را قبول کنید، نمی‌توانید پیشرفت کنید.»

درحالی‌ که دیگر مسلمانان در ماه رمضان، از طلوع تا غروب خورشید روزه هستند، این پیروان بای فال هستند که خود را وقف آماده کردن غذا و افطار برای آخر روز در مسجدها می‌کنند.

این وقف کردن خود در کار، تنها محدود به کارهای یدی نمی‌شود.

پیروان بای فال، چندین تعاونی، کسب‌وکار اجتماعی و چند سازمان غیردولتی تاسیس کرده‌اند که هدف آنها تقویت توسعه اقتصادی پایدار در مناطق روستایی سنگال است. برای آنها کار کردن صرفا برای ادامه بقا نیست بلکه یکی از راه‌های بروز معنویت است.

آقای سامبا می‌گوید: «ما مدارس، مراکز بهداشتی و شرکت‌های تعاونی برای ایجاد کار داریم. در فلسفه زندگی ما همه‌ چیز باید با احترام، عشق و توجه به طبیعت انجام شود. اکولوژی در مرکز فعالیت‌های ما در زمینه توسعه پایدار قرار دارد.»

اما این گروه به دلیل رفتارهایی مانند تکدی‌گری در خیابان‌ها مورد انتقاد قرار گرفته است.

درخواست پول مخالف باورهای بای فال نیست و به‌ طور سنتی به این قصد انجام می‌شود که نذورات دریافت‌شده به رهبر گروه داده می‌شود و او این مبالغ را خرج اموری می‌کند که به نفع جامعه باشد.

شیخ سن، معاون سابق دانشگاه آلیون دیوپ در شهر بامبی و کارشناس طریقت مریدیه است. او به بی‌بی‌سی می‌گوید: «ما پیروان واقعی بای فال را داریم و همین‌ طور کسانی که بای فال تقلبی و دروغین هستند.»

در شهرهای بزرگی مانند داکار که پایتخت کشور است، حضور بای فال‌های تقلبی فراگیر شده است.

آقای سن می‌گوید: «آنها شبیه ما لباس می‌پوشند و در خیابان‌ها گدایی می‌کنند اما آنچه را جمع می‌کنند در جامعه توزیع نمی‌کنند. این مسئله‌ای جدی‌ است و به شهرت ما آسیب می‌رساند.»

تاکید پیروان بای فال بر سخت‌کوشی و کمک به جامعه توانسته فراتر از مرزهای سنگال برود.

کیتون سایر اسکنلون، جوان آمریکایی است که بعد از دیداری که در سال ۲۰۱۹ با جمعیت بای فال داشت، به این گروه پیوست. حالا او با نام سنگالی فاطمه بتولی باه شناخته می‌شود..

او درباره اولین برخورد خود با یک مارابوت (مراد) که زندگی‌اش را دگرگون کرد،

به بی‌بی‌سی گفت: «وقتی او را دیدم انگار از بدنش نور ساطع می‌شد. قلبم حقیقت را دریافت. این واقعا لحظه عمیقی بود که در آن به بیداری روحانی رسیدم.»

خانم باه حالا در میان جمعیت بای فال زندگی و در پروژه‌های آنها همکاری می‌کند و اخلاق و روش آنها را در پیش‌گرفته است. او یکی از جمعیت کوچک اما رو به رشد پیروان بین‌المللی بای فال است که منش و اعتقادات این طریقت را در پیش‌ گرفته‌اند.

طریقت بای فال نقشی حیاتی‌ در جامعه سنگال بازی می‌کند. مشارکت آنها در طیف گسترده‌ای از فعالیت‌های کشاورزی برای اقتصاد کشور اهمیت زیادی دارد.

آنها هر سال با اهدای پول، احشام و محصولات کشاورزی خود با رهبر مذهبی، که به نام خلیفه یا مراد اعظم شناخته می‌شود، پیمان می‌بندند و با این کار وفاداری خود را نشان می‌دهند.

پیروان بای فال در طوبی، به‌ عنوان نگهبانان غیررسمی مسجد اعظم عمل می‌کنند، به ویژه در رویدادهای بزرگ مانند زیارت سالانه مجال که صدها هزار نفر برای شرکت در آن به این شهر می‌آیند.

آنها در این دوران مراقب هستند که زائران لباس مناسب بپوشند، در اطراف محل زیارت مواد مخدر مصرف و فروخته نشود و خلیفه مورد بی‌احترامی قرار نگیرد.

آقای سن می‌گوید: «پیروان بای فال همیشه ضامن امنیت شهر و خلیفه بوده‌اند. هیچ‌کس جرات نمی‌کند در حضور بای فال رفتاری نامناسب انجام دهد.»

هرچند عده‌ای با بای فال مخالف هستند اما تاثیر آنها بر فضای فرهنگی و مذهبی سنگال در حال گسترش است. با وجود این، آنها در ایجاد تعادل بین سنت‌های خود با جهان مدرن دچار چالش‌هایی هستند.

محدودیت منابع، به مانعی برای اجرای برنامه‌های بلندپروازانه آنها تبدیل شده است.

اما آنها چشم‌انداز روشنی برای آینده دارند و به دنبال توسعه‌ای پایدار هستند که ریشه در ایمان و خدمت به جامعه دارد. این برنامه‌ها می‌تواند به بخشی از جمعیت بزرگ جوانان بیکار در سنگال که به دنبال راهی برای گذران زندگی هستند، کمک کند.

بسیاری از مهاجرانی که خطر گذر از دریا را به جان می‌خرند تا به اروپا برسند، اهل سنگال هستند.

آقای سامبا می‌گوید: «ما می‌خواهیم بیش از این کارکنیم. می‌خواهیم اشتغال بیشتری ایجاد کنیم چون جوانان ما در سنگال به آن نیاز دارند. ما نیاز به همکاری‌ دولت و سازمان‌های بین‌المللی داریم. این امید ما برای آینده است.»

برای آنها، سخت‌کوشی پاسخی است به نیازهای اقتصادی جامعه و همین طور نیازهای معنوی آن.