منچستر سیتی قهرمان جام جهانی باشگاه‌ها شد؛ حالا چه می‌شود؟

منچستر سیتی با پیروزی چهار بر صفر مقابل فلومیننزه قهرمان جام جهانی باشگاه‌ها شد اما در حاشیه این مسابقات که امسال بیستمین دوره‌اش در عربستان سعودی با همان شکل همیشگی با حضور شش قهرمان قاره‌ای به علاوه قهرمان لیگ کشور میزبان برگزار شد، فیفا از شکل جدید این مسابقات هم رونمایی کرد.

از سال ۲۰۲۵ قرار است جام جهانی باشگاه‌های فیفا با حضور ۳۲ تیم در هشت گروه چهار تیمی برگزار شود. از هر گروه دو تیم به مرحله یک‌هشتم نهایی راه پیدا می‌کنند و مرحله حذفی را آغاز می‌کنند. بر خلاف جام جهانی تیم‌های ملی، جام جهانی باشگاه‌ها مسابقه رده‌بندی برای تعیین تیم سوم ندارد.

اولین دوره از مسابقات با شکل جدید از ۱۵ ژوئن تا ۱۳ ژوییه سال ۲۰۲۵ در آمریکا برگزار خواهد شد.

شرکت‌کنندگان جام جهانی باشگاه‌ها

۱۲ تیم از ۳۲ تیم شرکت‌کننده در جام جهانی باشگاه‌ها از قاره اروپا می‌آیند. برای جام جهانی باشگاه‌های سال ۲۰۲۵ چهار قهرمان لیگ قهرمانان اروپا در سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ یعنی چلسی، رئال مادرید، منچستر سیتی و قهرمان این فصل حضور خواهند شد.

هشت تیم دیگر بر اساس رده‌بندی چهار سال لیگ قهرمانان انتخاب خواهند شد. بر اساس اعلام فیفا راه‌یابی پنج تیم در حال حاضر قطعی است: بایرن مونیخ، پاری‌سن‌ژرمن، اینتر میلان، پورتو و بنفیکا.

چهار سهمیه باقیمانده اروپا به تیم‌های بعدی در رده‌بندی چهار ساله لیگ قهرمانان در پایان این فصل داده خواهد شد. از هر کشور حداکثر دو باشگاه می‌توانند حضور داشته باشند. استثنا فقط موقعی است که تیم سوم یک کشور قهرمان لیگ قهرمانان شود. به عنوان نمونه اگر امسال آرسنال قهرمان شود، انگلیس سه تیم در جام جهانی باشگاه‌ها در سال ۲۰۲۵ خواهد داشت.

در اسپانیا رقابت بین بارسلونا و اتلتیکو مادرید پشت سر رئال مادرید است. در آلمان بوروسیا دورتموند و لایپزیگ بر سر سهمیه دوم رقابت می‌کنند و در ایتالیا نیز آث میلان و ناپولی سهمیه دوم را در کنار اینتر میلان می‌خواهند.

از سایر قاره‌ها قهرمانان رقابت‌های قاره‌ای و تیم‌های برتر رده‌بندی به جام جهانی باشگاه‌ها راه پیدا می‌کنند. شش تیم از آمریکایی جنوبی، چهار تیم از آفریقا، چهار تیم از آسیا، چهار تیم از آمریکای شمالی، یک تیم از اقیانوسیه و یک تیم هم از کشور میزبان سایر تیم‌های حاضر در جام جهانی باشگاه‌ها را در کنار ۱۲ نماینده اروپا تشکیل می‌دهند.

تا کنونی راه‌یابی این تیم‌ها از قاره‌ها به جام‌جهانی باشگاه‌ها ۲۰۲۵ آمریکا قطعی شده است:

جام اینترکنتیننتال

از آنجایی که جام‌جهانی جدید باشگاه‌ها هر چهار سال یک بار برگزار می‌شود، فیفا برای سال‌های بین دوره‌ها هم برنامه دارد. پس از جام جهانی باشگاه‌های ۲۰۲۵ در آمریکا، دوره بعدی جام جهانی در سال ۲۰۲۹ برگزار خواهد شد. در سال‌های بین این مسابقات قرار است جام اینترکنتیننتال فیفا برگزار شود. اولین دوره دسامبر سال ۲۰۲۴ برگزار خواهد شد.

در این مسابقات، که مراحل حذفی مختلفی دارد، ابتدا پنج تیم قهرمان پنج قاره، به جز اروپا، با یکدیگر رقابت می‌کنند و برنده‌شان در نهایت در دیدار نهایی به مصاف برنده لیگ قهرمانان اروپا خواهد رفت تا قهرمان جام اینترکنتیننتال مشخص شود.

فیفا و باشگاه‌ها؛ برندگان اصلی

هنوز آمار دقیقی از درآمدهای جام جهانی باشگاه‌ها اعلام نشده است. اما جانی اینفانتینو، رئیس فیفا، در کنگره فیفا در ماه مارس در رواندا گفته بود که در دوره چهار ساله بعدی درآمد فیفا به میزان بی‌سابقه ۱۱ میلیارد دلار خواهد رسید و با احتساب جام جهانی جدید باشگاه‌ها «چند میلیارد» دیگر به این درآمد اضافه خواهد شد.

با این حساب، فیفا برآورد درآمدی چند میلیارد دلاری از جام جهانی جدید باشگاه‌ها دارد. پیش از این بعضی از رسانه‌ها گزارش داده بودند که هدف فیفا کسب درآمد ۱/۵ تا ۲ میلیارد دلاری از جام جهانی باشگاه‌های ۲۰۲۵ است که ۵۰ درصد آن قرار است از فروش حق پخش تلویزیونی تامین شود. انتخاب بازار بزرگ آمریکا به عنوان اولین میزبان این مسابقات، قطعاً رسیدن به این هدف را آسان‌تر خواهد کرد.

در کنار فیفا باشگاه‌های بزرگ هم از برندگان این شکل جدید جام جهانی باشگاه‌ها خواهد بود. اتحادیه باشگاه‌های اروپا (ECA) به‌شدت از تورنمنت جدید فیفا تعریف کرد و اعلام کرد که از آن استقبال می‌کند و آن را « خبری فوق‌العاده» توصیف کرد.

فیفا و اتحادیه باشگاه‌های اروپا مارس امسال توافقی اصولی امضا کردند. بر اساس آن سهم باشگاه‌ها از درآمدهای دو جام جهانی ۲۰۲۶ و ۲۰۳۰ حدود ۷۰ درصد افزایش یافت. ناصر خلیفی، رئیس این اتحادیه، که همزمان رئیس باشگاه پاری‌سن‌ژرمن و رئیس کانال ورزشی قطری «بی‌این اسپورتس» هم هست، در آن زمان گفت که ای‌سی‌ای با فیفا از این پس از جمله در «مدیریت حقوق تجاری» همکاری نزدیک خواهد داشت.

بازیکنان و لیگ‌ها؛ بازندگان اصلی

برای بعضی از گروه‌ها، راه‌اندازی یک جام جهانی بزرگ باشگاه‌ها هر چهار سال یک بار خبر بدی است. لیگ‌های سراسری کشورها یکی از این گروه‌ها هستند. با چنین مسابقات گسترده‌ای فیفا بیش از پیش وارد بازار پررقابت حق پخش فوتبال باشگاهی می‌شود.

حالا با یک رویداد بزرگ دیگر جنگ تمام عیار بین فروشندگان این حقوق به راه خواهد افتاد. چه لیگ قهرمانان اروپا، چه لیگ برتر انگلیس و چه لالیگا و بوندس‌لیگا، همه بر سر پول همان شبکه‌های پولی و سرویس‌های پخش اینترنتی رقابت می‌کنند.

علاوه بر آن از آنجایی که فقط باشگاه‌های بزرگ در جام جهانی حضور خواهند داشت، شکاف درآمد آن‌ها و باشگاه‌های کوچک‌تر باز هم بزرگ‌تر خواهد شد.

اتحادیه لیگ‌های جهان (WLF) به همین دلیل در یک نامه به اینفانتینو به‌صراحت از او انتقاد کرده است. در این نامه که به امضای ریچارد مسترز، رییس اتحادیه لیگ‌های جهان و مدیر عامل سازمان لیگ برتر انگلیس، رسیده و یک نسخه از آن در اختیار شبکه اول تلویزیون آلمان قرار گرفته، از «الگویی تکرارشونده» صحبت شده و اینکه فیفا مسابقات خود را به ضرر سایر عوامل فوتبال گسترش می‌دهد. در ادامه این نامه انتقاد شده که فیفا به جای اینکه لیگ‌های ملی را مشارکت دهد، «مدام منافع خودش را در اولویت قرار می‌دهد.»

شاید بازنده اصلی در این میان سلامت بازیکنان باشد. فشار روی بازیکنان حرفه‌ای در بالاترین سطح ورزش سنگین است. یک تورنمنت جدید به معنای بازی‌های بیشتری در تقویمی است که همین حالا هم پر است.

به همین دلیل بود که یکی از اولین ارگان‌هایی که به برنامه‌های جدید فیفا واکنش نشان داد «فیفپرو»، اتحادیه بازیکنان حرفه‌ای فوتبال، بود.این سازمان از شکل جدید مسابقات جام جهانی باشگاه‌ها انتقاد کرده است: «این مسابقات به خستگی جسمانی، آسیب‌دیدگی، مشکلات روانی، عملکرد ضعیف‌تر و ریسک برای مدت دوران حرفه‌ای بازیکنان منجر می‌شود.»

فیفپرو، فیفا را متهم کرده که به زندگی بازیکنان و خانواده‌هاشان بی‌اعتنا است و وعده‌اش در ماه مارس ۲۳ مبنی بر تشکیل کارگروهی برای تمرکز بر حال بازیکنان را دیگر پیگیری نکرده است. فیفپرو در این بیانیه ادعا کرده که هنوزبه سوالاتش جواب داده نشده است.

«چلاندن لیمو»

با برگزاری جام جهانی ۲۰۲۵ بازیکنان تیم‌های بزرگ عملاً تا سال ۲۰۲۷ تعطیلات تابستانی ندارند. پیش از آن برنامه تابستان‌ها حالا بدین شکل است: سال ۲۰۲۴: جام ملت‌های اروپا و کوپا آمریکا، سال :۲۰۲۵ جام جهانی باشگاه‌ها و سال :۲۰۲۶ جام جهانی.

روزنامه آلمانی «فرانکفورتر آلگماینه» در انتقاد از فیفا و کنایه‌آمیز پر کردن بیشتر تقویم مسابقات توسط فیفا با هدف درآمدزایی بیشتر را به «لیموی چلانده‌شده» تشبیه کرد.

آرسن ونگر، سرمربی پیشین آرسنال و از مدیران فعلی فیفا، در واکنش به این انتقادها از تصمیم فیفا دفاع کرد و در توجیه آن گفت درست است که تقویم مسابقات متراکم و فشار روی بازیکنان بیشتر شده است، اما به همان میزان امکانات پزشکی هم بیشتر شدهY استراحت و دوران نقاهت بازیکنان حرفه‌ای‌تر شده و علاوه بر آن کمک داور ویدئویی نیز از بازیکنان در برابر خطاهای سنگین بهتر محافظت می‌کند.

البته اگر از مخاطرات روی سلامت بازیکنان صحبت می‌شود، باید این را هم گفت که همزمان بازیکنان از درآمدهای جام جهانی هم برخوردار می‌شوند، چون بخشی بزرگ این درآمدها در نهایت به بازیکنان می‌رسد.