اعتراض پادشاه اردن به حملات شبه‌نظامیان مرتبط با ایران در مرز این کشور

ملک عبدالله دوم، پادشاه اردن، در مصاحبه در مصاحبه‌ای که متن آن امروز یکشنبه منتشر شده است، از حملات «شبه‌نظامیان مرتبط با ایران» به مرزهای اردن انتقاد کرده است. به نظر می‌رسد تنش‌ها پس از درگیری مرگبار با قاچاقچیان مواد مخدر در مرز این کشور با سوریه شدت گرفته است.

پادشاه اردن به روزنامه الرأی چاپ اردن گفت که اردن «در مرزهای خود با حملات منظم شبه‌نظامیان مرتبط با ایران مواجه است.»

ملک عبدالله دوم خواستار «تغییر رفتار ایران» شد و گفت که اردن «خواهان تنش در منطقه نیست».

او گفت «اردن همچون دیگر کشورهای عربی در پی روابط خوب با ایران است که مبتنی بر احترام متقابل، حسن همجواری، احترام به حاکمیت سایر کشورها و عدم مداخله در امور آنها باشد.

به گفته ملک عبدالله دوم اردن نیز مانند سایر کشورهای عربی در مسیر قاچاقچیان مواد مخدر و اسلحه قرار دارد که می‌خواهند محموله‌های خود را به اروپا منتقل کنند.

او گفت «اردن برای مقابله با این موضوع و حفاظت از مرزهای خود در حال هماهنگی با برادران خود (کشورهای عربی)است».

اردن در جنوب سوریه و لبنان، اخیرا با قاچاقچیان این ماده مخدر اعلام جنگ کرده است. بعد از کشته شدن یک سرباز اردنی در مبارزه با قاچاقچیان مرزی، سربازان اردن اجازه دارند مستقیم به طرف قاچاقچیان در مرز سوریه شلیک کنند.

اکنون بنابر گزارش‌ها، ارتش اردن به طور منظم در مرز با سوریه، برای مبارزه با قاچاقچیان عملیات انجام می‌دهد.

گفته می‌شود این مناطق در دست پیکارجویان مورد حمایت ایران است که از زمان آغاز جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱ از دولت بشار اسد حمایت می کنند.

اخیرا نیز در پی کشف یک محموله بزرگ مواد مخد و درگیری با قاچاقچیان یک افسر و یک مرزبان اردنی کشته شدند.

به گفته سازمان‌های ناظر بر روند مقابله با قاچاق مواد مخدر، سوریه جنگ‌زده به کشور اصلی تولید «کاپتاگون»، محرک ارزان قیمتی از خانواده آمفتامین، تبدیل شده است.

کشور سلطنتی اردن با وجود وسعت کوچک و منابع طبیعی محدود خود سالهاست که نقشی اساسی در مبارزه قدرت در خاورمیانه ایفا می کند.

کاپتاگون چیست؟

«کاپتاگون» یا فنیتیلین ترکیب شیمیایی و مخدر است که در سال ۱۹۶۱ میلادی (۱۳۴۰ خورشیدی)‌ ساخته شده است. این ماده به عنوان دارویی برای مهار بعضی از حالات مانند بیش‌فعالی استفاده می‌شده اما بعدها به دلیل کشف داروهای بهتر و بیشتر به خاطر عوارض جانبی آن، ماده مخدر محسوب و استفاده از آن ممنوع شد.

اثر اولیه مصرف کاپتاگون نوعی سرخوشی است اما مانند مواد مخدر دیگر بعدا لطمه‌های جدی به سلامت می‌زند. به دلیل آنکه به صورت قرص مصرف می‌شود و راحت‌تر و ارزان‌تر است،‌ دسترسی و مصرف آن ساده‌تر است.

کشورهای ثروتمند عرب حاشیه خلیج فارس، مقصد اصلی ماده مخدر کاپتاگون هستند.

این ماده در شمال آفریقا و جنوب اروپا هم زیاد پیدا می‌شود.

سال ۲۰۲۰ مقام‌های ایتالیا ادعا کردند یک محموله‌ ۱۴ تنی مواد مخدر که در بندر ناپل ایتالیا کشف شد متعلق به حزب‌الله لبنان بوده که روابط بسیار نزدیکی با جمهوری اسلامی ایران دارند.

آیا سوریه و ایران در تولید کاپتاگون نقش دارند؟

یک پژوهشکده آمریکایی به نام نیولاینز پیشتر در گزارشی مدعی شد که بلندپایه‌ترین مقام‌های دولت سوریه، از جمله ماهر اسد،‌ برادر بشار اسد، در تولید و قاچاق ماده مخدر کاپتاگون دست دارند. در این گزارش همچنین گفته شده که حزب‌الله لبنان بخش سازمان‌یافته از شبکه توزیع این ماده مخدر صنعتی است و شبه‌نظامیان وابسته به ایران هم در ایجاد امنیت شاهراه‌های ارتباطی شبکه انتقال آن دست دارند.

در پنج ماه نخست امسال بیش از ۳۰ قاچاقچی به دست ارتش اردن کشته شده‌اند و بیش از ۱۷ میلیون کاپتاگون توقیف شده که این میزان بیشتر از مجموعه قرص‌های ضبط شده در سال ۲۰۲۱ بوده است.

قبلا نیروهای داعش در سوریه، عامل اصلی تولید و توزیع این ماده مخدر بودند که منبع اصلی درآمد آنها محسوب می‌شد. به این مواد مخدر «قرص جهادی» گفته می‌شد. اما الان بازیگران دیگر هم وارد این بازار سیاه شده‌اند. جنگ و ویرانی در سوریه اقتصاد این کشور را نابود کرده و گفته می‌شود تجارت این ماده مخدر کمکی به اقتصاد این کشور است.

کرولاین رز، تحلیلگر موسسه استراتژی و سیاستگذاری نیولاینز در واشنگتن و نویسنده گزارش تجارت کاپتاگون در خاورمیانه درباره شواهد دخالت داشتن سران حکومت سوریه و حزب‌الله لبنان در این تجارت به بی‌بی‌سی فارسی گفت: «این تحقیق سه سال طول کشید و ما در فرآیندی طولانی داده‌ها را بررسی کردیم. بسیاری از مکان‌های تولید، نقاطی بودند که در اختیار حکومت سوریه و بعضی از همکاران امنیتی آنها مانند حزب‌الله و سپاه پاسداران بوده است.»

در این گزارش گفته شده منبع ارسال بسیاری از محموله‌ها بنادری است که در کنترل نیروهای نظامی حکومت سوریه و شبه‌نظامیان متحد آنهاست.

در گزارش نیولاینز برآورد شده که تجارت کاپتاگون در سال ۲۰۲۰ میلادی حدود سه میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار بوده است. اما یک سال بعد یعنی در سال ۲۰۲۱ میلادی به پنج میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار رسیده است.