فوتبال ایران - قطر؛ طوفان ۱۰ دقیقه‌ای ایران کی‌روش را مبهوت کرد

از روزی که حضور تیم ملی ایران در تورنمنت اردن قطعی شد، بسیاری از هواداران و کارشناسان فوتبال در ایران منتظر رویارویی تیم ایران، به سرمربیگری امیر قلعه‌نویی، با قطر، به سرمربیگری کارلوس کی‌روش، بودند.

کی‌روش که پس از ۸ سال هدایت ایران از سال ۲۰۱۱ تا پایان جام ملت‌های ۲۰۱۹ آسیا، در بازگشتی عجیب چند ماه پیش از جام جهانی ۲۰۲۲؟ دوباره به عنوان سرمربی ایران انتخاب شده بود، در جام جهانی قطر نتایج خوبی نگرفت و پس از شکست مقابل انگلیس و آمریکا و حذف از مرحله گروهی، حتی حمایت بعضی مقام‌های فدراسیون فوتبال، برای حفظ جایگاه‌اش کافی نبود و این مربی پرتغالی تصمیم گرفت پیشنهاد سرمربیگری قطر را بپذیرد.

ایران و قطر در بازی نخست خود در تورنمنت چهارجانبه اردن، نمایش جالبی نداشتند. قطر پس از تساوی بدون گل با عراق، سرانجام در ضربات پنالتی این تیم را شکست داد و نمایش فنی‌اش چنان بد بود که کی‌روش در مصاحبه‌ای کم‌سابقه، پس از این بازی، به عملکرد ضعیف تیمش اعتراف کرد و گفت: «عراق تیم بهتر میدان بود. هرچند قطر پیروز شد و به فینال رسید. این یکی از ضعیف‌ترین نمایش‌های فنی تیمی به سرمربیگری من بود.»

ایران هم در دقایق اول بازی مقابل اردن، از میزبان پیش افتاد اما خیلی زود مشخص شد که اردن حریف ضعیفی نیست.

اردن که بازی دو بر صفر را با زدن یک گل، به رقابتی نزدیک تبدیل کرده بود، در لحظات پایانی یک پنالتی هم گرفت و اگر این ضربه آن‌قدر بد و بیرون از چارچوب زده نمی‌شد، قلعه‌نویی احتمالا مجبور بود برای ضربات پنالتی پس از سوت پایان بازی در وقت معمول برنامه‌ریزی کند.

ایران و قطر با نمایشی نه چندان جالب مقابل اردن و عراق پیروز شدند و به فینال رسیدند تا سرانجام کی‌روش رویارویی با ایران را تجربه کند.

قدوس؛ «سورپرایز» قلعه‌نویی برای کی‌روش

قلعه‌نویی برای بازی قطر، هجومی‌ترین ترکیب ممکن را به میدان فرستاد: علیرضا بیرانوند، دروازه‌بان بود و در خط دفاع از راست به چپ رامین رضائیان، محمد پورعلی‌گنجی، شجاع خلیل‌زاده و میلاد محمدی بازی می‌کردند.

نکته غافلگیرکننده در ترکیب ایران، حضور سامان قدوس کنار سعید عزت‌اللهی به عنوان هافبک میانی در آرایش ۱-۳-۲-۴ بود. قدوس که هافبکی هجومی است، این بار نزدیک به خط دفاع بازی می‌کرد و شکل بازی ایران با حضور قدوس در یک پست دفاعی نسبت به بازی‌های قبل تغییر کرده بود.

علیرضا جهانبخش و محمد محبی در سمت راست و چپ بازی می‌کردند و مهدی طارمی کمی عقب‌تر از سردار آزمون قرار گرفته بود.

کی‌روش هم بار دیگر علاقه خود را به سیستم ۱-۴-۱-۴ با چیدمان تیمش نشان داد. غیر از سعید هیدوس، هافبک هجومی تکنیکی باشگاه السد، که غایب بود، کی‌روش بقیه مهره‌های مهم تیمش را در اختیار داشت.

اکرم عفیف، ستاره اصلی قطر، در بال چپ بازی می‌کرد و علی معز، آقای گل جام ملت‌های آسیا ۲۰۱۹ هم در مرکز خط حمله قرار گرفته بود.

مقاومت قطر در نیمه اول

در همان دقایق اول مشخص شد که شکل بازی قطر بسیار آشناست؛ تیم کی‌روش با جمع شدن در شکل دفاع تجمعی (بلاک) در آرایش ۱-۵-۴ می‌کوشید عناصر هجومی ایران را از محوطه جریمه خود دور نگه دارد.

قلعه‌نویی اما برای شکستن تراکم دفاعی قطر، در حمله از محبی نزدیک به طارمی و آزمون در کانال‌های میانی استفاده می‌کرد و از طرف دیگر قدوس در پست هافبک دفاعی هم مثل یک بازی‌ساز، از پاس‌های پرریسک استفاده می‌کرد تا توپ را به یکی از سه نیروی هجومی ایران در کانال‌های میانی برساند.

در یکی از همین صحنه‌ها همکاری طارمی و محبی، باعث شد مهاجم تیم روستوف روسیه پشت خط دفاع قطر، در محوطه جریمه به توپ برسد و آماده زدن ضربه آخر شود.

مدافع قطر اما با بدن خود روی محبی خراب شد و درحالی که این صحنه به روشنی خطای پنالتی بود، داور تصمیم به ادامه بازی گرفت.

ایران در نیمه اول چند حمله موثر انجام داد و به خصوص در سمت راست با نفوذهای رضائیان و انجام کارهای ترکیبی در این منطقه، قطر را تحت فشار قرار داد اما کی‌روش که پیش از بازی اعلام کرده بود «آرزو دارد در فینال جام ملت‌ها با ایران بازی کند»، موفق شد بدون گل خورده نیمه اول را به پایان برساند.

عقب‌نشینی طارمی و پیشرفت در فاز حمله

با شروع نیمه دوم اما ایران در حمله پیشرفت چشمگیری داشت. اولین نکته‌ای که در این زمینه به چشم می‌آمد، اصرار به حفظ توپ در عقب زمین و پاس‌های کوتاه از سوی بیرانوند و مدافعان میانی ایران بود؛ چیزی که باعث شده بود ایران در حفظ و گردش توپ، نسبت به نیمه اول پیشرفت کند.

۴ دقیقه پس از شروع این نیمه اما یک شوک بزرگ به تیم ایران وارد شد؛ مرتضی پورعلی‌گنجی در نبرد نفر به نفر با مدافع چپ قطر، بدنش از تعادل خارج شد و طوری زمین افتاد که مشخص بود زانویش به شدت مصدوم شده و به نظر می‌رسد رباط صلیبی او پاره شده که در این صورت جام ملت‌های آسیا را از دست خواهد داد.

به جای او، محمد کنعانی‌زادگان وارد زمین شد؛ بازیکنی که در جام جهانی ۲۰۲۲ مثل خلیل‌زاده، مورد غضب کی‌روش قرار گرفته بود و در ترکیب ایران قرار نمی‌گرفت. در واقع کنعانی‌زادگان برای انجام یک بازی خوب مقابل کی‌روش، انگیزه‌‌ای ویژه‌ داشت.

با شروع دوباره بازی، ایران با تاکید روی بازی‌سازی از عقب زمین و از سوی دیگر تاکید روی اجرای پرسینگ از بالای زمین و اختلال در بازی‌سازی قطر، در هر دو فاز حریف را تحت تاثیر قرار داده و تسلطش بر جریان بازی بیشتر می‌شد.

از سوی دیگر طارمی که دفاع قطر به‌شدت مهارش می‌کرد، چندین متر در بازی‌سازی ایران عقب‌نشینی می‌کرد و در یک سوم میانی که فضای کافی برای دریافت توپ داشت، این کار را انجام می‌داد و در دو صحنه پاس عالی پشت خط دفاع به آزمون داد.

درواقع کی‌روش برای برنامه‌های هجومی تازه ایران، راه حلی پیدا نمی‌کرد. هرچند قطر تا دقیقه ۶۸ روی بازی ترکیبی ایران، گل نخورد اما در این زمان کرنر ارسالی رضائیان و ضربه سر کنعانی‌زادگان از فضای نزدیک به تیر اول، دروازه قطر را باز کرد.

طوفان ۱۰ دقیقه‌ای ایران

این گل، آغاز طوفان ۱۰ دقیقه‌ای ایران بود؛ طوفانی که قرار بود با ۳ گل دیگر همراه شود و کی‌روش را با شکستی سنگین روبرو کند.

گل‌های دوم و سوم روی کار ترکیبی متمرکز بر سمت چپ و نفوذ طولی محمدی دفاع چپ ایران و پاس آخر او ثبت شد.

جهانبخش و سردار آزمون در دقیقه ۷۲ و ۷۵ این دو گل را زدند و در دقیقه ۷۸ بار دیگر کرنر ارسالی رضائیان و ضربه سر دیگری از کنعانی‌زادگان، گل چهارم ایران را ثبت کرد تا طوفان ایران کامل شود.

به این ترتیب قطر در این دقایق دیگر مقاومتش به طور کامل شکسته شد تا کی‌روش که نتایج خوبی با قطر نگرفته، در این بازی هم شکستی سنگین را تجربه کند.

دو نکته مثبت در نمایش تیم قلعه‌نویی

قلعه‌نویی در ادامه بازی چند تعویض انجام داد و احسان حاج‌صفی و کریم انصاری‌فرد را هم به میدان فرستاد. ایران در دقایق پایانی چند فرصت دیگر هم خلق کرد اما به گل دیگری نرسید.

کی‌روش در نخستین رویارویی با تیم و بازیکنان سابقش، شکستی سختی متحمل شد و فقط دقایقی پس از سوت پایان بازی، واکنش منفی تحلیل‌گران و رسانه‌های قطری به عملکرد فنی کی‌روش، در دوحه بالا گرفت.

در مورد ایران اما این یک نمایش امیدوارکننده، پس از بازی ضعیف مقابل اردن بود. در این بازی قلعه‌نویی با تاکید روی پرسینگ و توپ‌گیری از حریف در نیمه زمین حریف و از سوی دیگر با تاکید بر بازی‌سازی از عقب زمین و استمرار در پاس‌های کوتاه در نیمه خودی، شکل بازی مناسبی را ارائه کرد؛ شکلی از بازی که با مهارت و توانایی بازیکنان تیم ایران هم متناسب است.

حضور قدوس کنار عزت‌اللهی هم آزمایشی ویژه‌ بود که در این بازی خاص جواب داد و چه بسا قلعه‌نویی در دو بازی مقدماتی جام جهانی در ماه آینده هم از قدوس در این پست استفاده کند تا این بازیکن در جای تازه خود جا‌بیفتد.

۶۰ درصد مالکیت و ۹ شوت در چارچوب

سرانجام کسانی که کنجکاو بودند کی‌روش و تیمش را مقابل ایران ببیند هم به این خواسته خود رسیدند. قطر با کی‌روش کاملا در تضاد با اندیشه و فلسفه سانچز، سرمربی پیشین این تیم، بازی می‌کند و از تیمی که تاکید بر مالکیت توپ داشت، به تیمی با گرایش دفاع-ضدحمله دگرگون شده است.

قطر در این بازی ۴۰ درصد مالکیت توپ داشت و حتی یک شوت در چارچوب نزد و فقط یک کرنر داشت. ایران اما ۹ شوت در چارچوب زد و ۹ کرنر هم داشت که روی دو تا از همین کرنرها هم به گل رسید.

آمار کلی بازی درواقع نشان می‌دهد که ایران با تسلط محسوس بر جریان بازی، به پیروزی رسید. ایران با ۶ گل زده، در این تورنمنت به مقام اول رسید و قطر با کی‌روش در حالی تورنمنت را به پایان رساند که در دو بازی پیاپی حتی یک گل هم نزد.