سعید حقیقی در کابل

	پس از بیست و اندی سال، این نخستین بار است که یک نویسنده افغان معضل نوشتاری را در این کشور جدی تلقی کرده و دست به انتشار کتابی در این مورد زده است

چگونه نوشتن هر چند که هنوز به بحث جدی در این کشور تبدیل نشده ولی هرج و مرجی که در عرصه نوشتار خود را نشان می دهد، ضرورت آن را به عنوان یک اولویت اساسی به عرصه گفتگو فرامی خواند.

این مساله تمام زبان های رایج در افغانستان را همسان متاثر کرده است و نمی توان در این مورد قایل به استثنا شد.

ولی از آن جایی که موضوع این نوشته معضل نوشتاری زبان فارسی دری افغانستان است ، عمدتاً در محدوده همین زبان سخن خواهیم گفت.

هنوز برای بسیاری از افغان ها، فارسی، دری و تاجیکی به عنوان سه زبان جداگانه مطرح است و حتی برخی از تحصیلکردگان این کشور نیز به شکل تلویحی این موضوع را تایید می کنند. اگرچه نظرات متفاوتی نیز وجود دارد.

بدون آن که در این مورد به شکل علمی سخن گفته شود، ظاهراً سیاسی کردن مساله وجه اصلی چنین برداشت هایی به نظر می رسد.

اخیراً موضوع جنجال برانگیز مجازات سه خبرنگار افغان به جرم استفاده از واژگان فارسی دری در گزارشهای خود (دانشگاه، دانشکده و دانشجو) موجی از واکنش های منفی و مثبت را در جامعه برانگیخت.

یکی از اعضای پارلمان افغانستان که سخنان او از یک تلویزیون خصوصی نشر شد، به این باور بود که این کلمات در اصل" پهلوی" هستند و هیچ ربطی به زبان "دری" ندارند.

اگرچه برخی بر این عقیه ند که واژگانی چون فروشگاه، ایستگاه، زایشگاه، پرورشگاه، آرامگاه ؛ دهکده، میکده، آتشکده و... چه ربطی به زبان دری دارند که روزانه در افغانستان مورد استفاده قرار می گیرند.

معضل نوشتاری زمانی خود را نشان می دهد که به یک نشریه نظر انداخته شود و یا به به یکی از رادیوها و یا تلویزیونهای افغانستان گوش داده شود.

مثلا یک روزنامه افغان در بیان مطلبی ساده چنین می نویسد: "همه میدانند کمپ ها، پایگاه تعلیمی و تروریستی که خارج از مرزهای کشور قرار دارند و آدمکشان حرفوی و خرابکاران را جهت حمله های انتحاری و انفجارها برای افغانستان تربیت میکنند، معیار مبتنی برتربیت ها، حرکت ها و هدف های بی ثباتی و تشدید وخامت وضع افغانستان پیریزی میگردد و بس".

نمی دانم کسی از این جمله چیزی خواهد فهمید یا خیر؟

معضل  چاپ "رهنمای نویسدگی"، نوشته محمودجعفری، می تواند بخشی از معضل نوشتاری زبان فارسی دری در افغانستان را کاهش دهد

و یا این نمونه دیگرکه باز هم از یک نشریه دولتی افغان گرفته شده است: "سیاست ها و طرق تعرضی دولت و جامعه جهانی در برابر دشمنان صلح و ثبات کشور با شفافیت و قاطعیت یک حرکت جدی و سازنده در برابر نا آرامی های است که نباید از کنترول خارج گردد، میباشد".

این دونمونه درکل فضای نوشتاری در افغانستان را به شکل آشکاری بازتاب می دهند. و نیز ضرورت جدی گرفتن بحث درست نویسی و درست گویی را به میدان می کشند.

در همین راستا چاپ "رهنمای نویسندگی"، نوشته محمودجعفری، می تواند بخشی از معضل نوشتاری زبان فارسی دری در افغانستان را کاهش دهد.

این کتاب در دو بخش دستور زبان دری به روش ساده و آیین نگارش و ویرایش تهیه شده است.

در بخش نخست کتاب آقای جعفری به توضیح مهم ترین نکات دستوری زبان فارسی دری پرداخته که برای هر علاقمندی می تواند قابل توجه باشد.

ولی کار اساسی تر نویسنده کتاب در بخش آیین نگارش و ویرایش خود را نشان می دهد. در این بخش آقای جعفری مطالب متنوعی را در زمینه های درست نویسی، روش تحقیق، نشانه گذاری و ویرایش متون عرضه کرده است.

پس از بیست سال و اندی، که از کتاب کم حجم ولی مفید انجمن نویسندگان افغانستان به نام "روش املایی زبان دری" می گذارد، این نخستین بار است که یک نویسنده افغان معضل نوشتاری را در این کشور جدی تلقی کرده و دست به انتشار کتابی در این مورد زده است.

هرچند که سلیقه آقای جعفری با نویسندگان روش املایی فرق می کند و در بعضی موارد که حتی نویسندگان صاحب نام ایران نیز روش املایی را به عنوان یک کار دقیق برجسته کرده اند، اختلاف هایی به چشم می خورد.

مثلا آقای جعفری درمورد عدم حذف "های غیرملفوظ" آخر کلمه های چون زنده گی ، بنده گی ، گسسته گی و.. که در روش املایی بر آنها تاکید شده حذف آنها را ارجح دانسته است.

ولی در مجموع نشر کتاب رهنمای نویسندگی می تواند مرجع خوبی باشد برای کسانی که می خواهند به شکل هنجارین و درست به زبان فارسی دری بنویسند و حرف بزنند.

مشخصات کتاب:

نام کتاب: رهنمای نویسندگی

نویسنده: محمود جعفری

صفحه آرا: میرروح الله سادات

طرح جلد: ژکفر حسینی

شمارگان: ۱۰۰۰ نسخه

سال چاپ: ۱۳۸۶خورشیدی

ناشر: بنگاه انتشارات میوند