کودک پناهجوی افغان که صحنهای از فیلم 'پیانیست' زندگیاش را متحول کرد
منبع تصویر، Isabella Balena
- نویسنده, هوئونگ لی
- شغل, بخش جهانی بیبیسی
- منتشر شده در
آرسن فهیم وقتی ۵ ساله بود، برای اولینبار فیلم "پیانیست" را دید. فیلمی به کارگردانی رومن پولانسکی که دوران جنگ جهانی دوم را روایت میکند.
فهیم آن زمام در یتیمخانهای در پاکستان که در آن از کودکان پناهنده افغان نگهداری میشد، زندگی میکرد. او یک روز وارد یکی از اتاقهای یتیمخانه شد و بچهها و کارکنان را در حال تماشای این فیلم دید. در این صحنه از فیلم یک یهودی گرسنه و وحشت زده اهل لهستان داشت برای یک افسر آلمانی پیانو میزد، او این کار را برای نجات جان خود انجام میداد.
فهیم میگوید: "آنچه دیدم من را مجذوب خود کرد. هر شب با آن تصویر در ذهنم به رختخواب میرفتم. یادم میآید با خودم فکر میکردم، 'خدایا، چطور پیانو و صدای آن میتواند زندگی یک نفر را نجات دهد؟'"
فهیم که حالا ۲۰ ساله دارد، پناهجو به دنیا آمده است. اولین خانهاش کلبهای گِلی در اردوگاه افغانهای آواره در استان خیبر پختونخواه واقع در شمال غربی پاکستان بود. پدر و مادر او بعد از فرار از جنگ داخلی افغانستان پیش از به قدرت رسیدن طالبان در دهه ۱۹۹۰، در این اردوگاه یکدیگر را دیدند و عاشق هم شدند.
وقتی فهیم سه ساله بود، پدر و مادرش او را به پرورشگاهی در ۱۵۰ کیلومتری اردوگاه فرستادند که در آن از کودکان فقیر و بچههای یتیم نگهداری میشد. مادر فهیم شغلی نداشت و پدرش معلم اردوگاه بود. آنها نمیتوانستند خرج زندگی پسرشان را بدهند و امیدوار بودند او در پرورشگاه تحصیلات خوبی داشته باشد.
بعد از دیدن فیلم پیانیست فکر نواختن پیانو سالها ذهن فهیم را به خود مشغول کرد. پیانیست، داستان واقعی ولادیسلاو اشپیلمان، نوازنده پیانو و آهنگساز لهستانی که از هولوکاست جان سالم به در برد را به تصویر میکشد.
او میگوید: "همه آن سالها، رویایم این بود که یک روز بتوانم یک پیانو را لمس و با آن صداهایی زیبا ایجاد کنم."
در ۲۰۱۲، پدر و مادر فهیم تصمیم گرفتند به همراه او و خواهرش به افغانستان بازگردند. آنها میخواستند فرزندانشان در وطن خود بزرگ شوند. آنها به کابل، پایتخت کشور رفتند و پدر و مادر فهیمم هر دو به عنوان معلم استخدام شدند. یک سال بعد، فهیم در مرکز آموزش کودکان در این شهر مشغول به تحصیل بود.
او میگوید: "از پشت در یک اتاق صدایی شگفتانگیز شنیده میشد. یک نفر داشت با پیانو قطعهای زیبا مینواخت. میدانستم بدون اجازه نباید وارد اتاق شوم اما نتوانستم جلوی خودم را بگیرم."
آقای میلاد، معلم کلاس در حال درس دادن بود اما اجازه داد فهیم به پیانو نزدیک شود.
فهیم میگوید: "برای اولین بار در عمرم به آرامی آن را لمس کردم و همه کلیدهایش را فشار دادم. از آن لحظه، میدانستم باید پیانو یاد بگیرم و موسیقیدان شوم."
فهیم فهمید قطعهای که شنیده و عاشق آن شده بود را فردریک شوپن، آهنگساز لهستانی ساخته است. او همچنین فهمید آنچه در فیلم پیانیست شنیده موسیقی شوپن بوده و قطعهای که به طور خاص در ذهنش باقی مانده ، "نوکتورن شماره ۲۰ شوپن در دو دیز مینور" است که ولادیسلاو اشپیلمان در زندگی واقعی برای نجات جان خود نواخته است.
فهیم آن روز برای اولینبار سر صنف(کلاس) پیانو نشست.
کمی بعد با موسسه ملی موسیقی افغانستان آشنا شد. موسسهای که سال ۲۰۱۰ با هدف آموزش موسیقی به کودکان محروم، به دست دکتر احمد سرمست و با کمکهای جهانی تاسیس شده بود. در این موسسه هم موسیقی افغان و هم موزیک غربی آموزش داده میشد.
فهیم برای تحصیل در رشته نوازندگی پیانو و آهنگسازی در این موسسه درخواست داد. او میگوید وقتی فهمید قبول شده از خوشحالی در پوست خود نمیگنجید اما پدر و مادرش نگران بودند.
او میگوید: "پدر و مادرم گفتند اگر موسیقی بخوانم، نمیتوانم کار پیدا کنم. زمان زیادی طول کشید تا بتوانم آنها را متقاعد کنم که به من اجازه انجام این کار را بدهند. آنها میترسیدند اگر موسیقی بخوانم و سازهای غربی بزنم، زندگیام به خطر بیفتد. آنها هنوز هم نگران این مساله هستند."
منبع تصویر، Isabella Balena
در دوران حکومت طالبان در افغانستان که از ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ طول کشید، موسیقی در کشور ممنوع بود. اما نزدیک به دو دهه بعد از برکناری طالبان به دست نیروهای تحت رهبری آمریکا، این گروه همچنان در بیشتر نقاط افغانستان اعمال نفوذ میکند و بر قدرت و کنترل خود افزوده است.
دو سال بعد از این که فهیم تحصیل در مدرسه موسیقی را آغاز کرد، یکی از کنسرتهای دانشآموزان این موسسه هدف بمبگذاری انتحاری قرار گرفت و یک نفر از از حضار کشته شد. دکتر سرمست، بنیانگذار این مدرسه که در این کنسرت حضور داشت هم به شدت مجروح شد. فهیم هم قصد داشت برای نشان دادن حمایت خود در آن کنسرت شرکت کند اما آن روز بیمار بود.
او میگوید: "خوششانس بودم اما بعد از آن حادثه احساس ترس نمیکردم. بیشتر اوقات بعد از کلاسهایم ساعتها تنها در موسسه میماندم و پیانو تمرین میکردم. میدانم خطر همیشه وجود دارد اما در راه یادگیری موسیقی برای هر خطری آمادهام."
فهیم نمیتواند پیانو بخرد و در خانه تمرین کند. او میگوید: "حتی اگر پول خریدش را هم داشته باشی، این کار غیرممکن است."
سال گذشته، یکی از دیپلماتهای خارجی موقع خروج از کشور یک کیبورد الکترونیک به او داد. فهیم میگوید: "خیلی کم میتوانم در خانه تمرین کنم چون برق به طور مرتب قطع میشود."
او برای اجرا در کنسرتها و رویدادهای تبادل فرهنگی مختلف در منطقه دعوت شده و علاوه بر آن ساختههای خودش را به کشتهشدگان درگیریهایی که در کشور جریان دارند، تقدیم کرده است. بنیاد سمفونی جنوب آسیا او را به عنوان سفیر صلح انتخاب کرده است.
فهیم در ۲۰۱۵ به جمع معترضانی پیوست که به خیابانها رفتند و خواستار اجرای عدالت در پرونده قتل فرخنده ملکزاده شدند. فرخنده، زن ۲۷ ساله افغان بود که به اتهام نادرست سوزاندن قرآن زیر ضربات مشت و لگد گروهی از مردان خشمگین در مرکز کابل کشته شد. حادثهای که کشور را در شوک فرو برد و به تیتر اصلی اخبار در سراسر جهان تبدیل شد. قتل فرخنده تاثیری شدید بر فهیم گذاشت.
او میگوید: "به شدت شوکه و عصبانی بودم. متوجه شدم افغانستان تا چه حد عقب مانده و برای جلو راندن خود چقدر باید تلاش کنیم. تصمیم گرفتم قطعهای به یاد او بسازم. ساخت قطعه "فرخنده" هشت ماه طول کشید. هیچیک از آثار دیگرم به اندازه این قطعه از احساسم سرچشمه نگرفته اند."
در اولین سالگرد مرگ فرخنده، فهیم و عدهای دیگر از دانشآموزان موسیقی در مکان قتل او گرد هم آمدند و این قطعه را برایش نواختند.
یکی دیگر از قطعههایی که باعث شهرت فهیم در افغانستان شده، "آزادی" نام دارد. او با این قطعه که برای پیانو نوشته شده، به خبرنگاران افغانی که جان خود را در خشونتها از دست دادهاند، ادای احترام کرده است. فهیم این آهنگ را در ۲۰۱۸ که یکی از مرگبارترین سالها برای اهالی مطبوعات کشور محسوب میشود، ساخت. سالی که طی آن ۱۷ خبرنگار کشته شدند.
فهیم میگوید: "خبرنگارها برای آزادی ما فعالیت میکند. آنها قهرمانان من هستند. میخواهم از طریق موسیقی حمایتم را از آنها نشان دهم و جلوی آنهایی که میکوشند آزادیمان را بگیرند، بایستم."
فهیم امیدوار است بتواند در ۲۰۲۱ به آمریکا برود. او برای تحصیل در رشته نوازندگی پیانو از مدرسه موسیقی لانگی در کمبریج، ماساچوست بورس تحصیلی گرفته است. قطعه موسیقی مورد علاقه او همچنان نوکتورن شماره ۲۰ شوپن در دو دیز مینور است و هنوز هم هر از چند گاه فیلم پیانیست را تماشا میکند.
