حق دسترسی به اطلاعات در افغانستان؛ رسانه‌ها به دولت هشدار تحریم دادند

نهاد "نی، حمایت‌کننده رسانه‌های آزاد افغانستان" با انتشار نتیجه یک نظرسنجی تازه، وضعیت دسترسی به اطلاعات را در این کشور بحرانی خواند.

مجیب خلوتگر، رئیس دفتر نی امروز (یکشنبه ۲۳ سرطان/تیر) در یک نشست خبری گفت این نظرسنجی در گفت‌وگو با صد خبرنگار فعال در پنج زون کشور انجام شده است.

به گفته او، در نتیجه این نظرسنجی وضعیت دسترسی به اطلاعات در افغانستان بحرانی خوانده شده که هر روز بدتر از دیروز می‌شود.

نهادهای امنیتی از جمله وزارت‌های داخله/کشور، دفاع و ریاست امنیت ملی، نهادهای عدلی و قضایی و ریاست جمهوری به ترتیب از سوی خبرنگاران به عنوان "بدترین نهادهای دولتی در عرصه اطلاع رسانی" شناخته شدند.

آقای خلوتگر گفت خبرنگاران ناکامی نهادها و نداشتن دستاورد و اطلاعاتی برای شریک کردن با رسانه‌ها، بی‌تجربه بودن کارمندان بخش اطلاع رسانی نهادهای دولتی، تلاشی عمدی برای پنهان کردن اطلاعات و ناکارا بودن کمیسیون نظارت به دسترسی اطلاعات را از دلایل مشکل عدم دسترسی به اطلاعات خواندند.

آقای خلوتگر هشدار داد که اگر این مشکلات حل نشود رسانه‌ها به تحریم‌های مقطعی حکومت خواهند پرداخت.

او گفت: "این وضعیت سبب شده ما ندانیم وضعیت امنیتی چطور است؟ تعداد کسانی که به کرونا مبتلا شدند چطور است؟ مثلا در همین موضوع کرونا در افغانستان وضعیت نورمال و در کل دنیا وضعیت بحرانی است؟ عجیب است. چطور ممکن است؟ آمریکا، هند، ایران در بحران هستند اما افغانستان دم و دستگاه صحی اش اینقدر خوب است که انگار نه انگار ... این نشان می دهد که حکومت و بخش صحی دارد با جان مردم بازی می‌کند."

رئیس نهاد "نی" گفت در پشت پرده این وضعیت دسترسی به اطلاعات ممکن دو سناریو وجود داشته باشد؛ یکی این که دولت در تلاش محدود کردن آزادی بیان با تعدیل قانون رسانه‌ها، بازداشت خبرنگاران و فشار آوردن به آنهاست و یا حتی ممکن "حلقاتی در حکومت برای خشنود ساختن طالبان و راضی کردن آنها در گفت‌وگوهای صلح در تلاش محدود کردن رسانه‌ها باشند".

نی برای بهبود این وضعیت از حکومت خواست مطابق به قانون دسترسی به اطلاعات عمل کند، کمیسیون رسیدگی به دسترسی به اطلاعات نیز به گونه مستقل و در زیر سایه حکومت فعالیت داشته باشد، خبرنگاران نیز مشکلات‌شان را شریک سازند و نهادهای عدلی و قضایی به این مساله رسیدگی کنند.

صدیق صدیقی، سخنگوی ریاست جمهوری اما این اظهارات را "غیرمسئولانه و غیرمنصفانه" می‌خواند.

او به بی‌بی‌سی گفت که نی از تلاش‌های اطلاع رسانی حکومت آگاهی خوب ندارد و اظهارات‌شان مسئولانه نیست.

آقای صدیقی می‌گوید حکومت به حامی رسانه‌ها و آزادی بیان است و متعهد به این کار است.

عین الدین بهادری، رئیس کمیسیون دسترسی به اطلاعات نیز می‌گوید که این اداره حاضر است به خاطر دستاوردهای یک ساله‌اش هر نهادی را که بخواهد چلنج بدهد.

به گفته او، آنها استراتیژی دسترسی به اطلاعات را آماده کرده و تاکنون چندین نهاد را به دلیل مشکلاتی که در بخش اطلاع رسانی خلق کرده بودند، اخطاریه داده‌اند.

شکایت از مشکلات در بخش اطلاع رسانی از سوی نهادهای حکومتی موضوع تازه‌ای نیست. خبرنگاران در افغانستان همیشه از این موضوع شاکی بودند و حکومت بارها گفته تسهیلات زیادی در این بخش فراهم کرده است. تصویب قانون دسترسی به اطلاعات و بعدتر تشکیل کمیسیون دسترسی به اطلاعات از جمله این اقدامات خوانده می‌شود.