Чоюн билек балбан Бекдөөлөт Расулбеков олимпиадалык сыноо алдында турат

Оор атлетика боюнча Кыргыз спорт чебери Бекдөөлөт Расулбеков Токио олимпиадалык айылына келип, машыгууларын өткөрүп жатат. Ал 31-июлда 96 кг салмактагы балбандар менен олимпиадалык күч сынашууларга катышат. Бул салмакта 15 спортчу мөрөй талашса, анын ону «А» тобундагы балбандар. Мелдеш Бишкек убактысы боюнча 16.50дө башталат.

Бекдөөлөт Расулбеков 1996-жылы Токтогул районунун Кайрак айылында туулган. 2011-жылдан бери оор атлетика менен машыгып, 94, 96 жана 102 килограмм салмак категорияларында өлкө намысын коргоп келатат. 2016-жылы өспүрүмдөр арасындагы Азия чемпионатынын коло медалынын ээси болгон. 2019-жылдагы Дүйнө чемпионатында ал алдыңкы ондукка кирген. Билими боюнча - программист. Техносфера коопсуздугу боюнча экинчи адистикти алган.

Бекдөөлөт 2021-жылы февраль айында Ирандагы жана Өзбекстандагы турнирлердин жеңүүчүсү болуп саналат. Март айында ал атаандаштарынан 80 килограммга озуп, Кыргызстандын беш жолку чемпиону болгон эле.

Аны менен Токио шаарындагы олимпиадалык айылда жолугуп, чакан маек курдум.

- Үй-бүлөңүздө оор атлетчилер болгонбу?

- Жаш кезинде таятам машыккан экен. Бул анын хоббиси болчу. Ал кесипкөй оор атлетчи болууну кыялданган, бирок мүмкүнчүлүк болгон эмес. Анын кыялын ишке ашыргым келип, оор атлетчи болдум. Жеңиштеримди таятама жана кыргыз элине арнап келатам.

- Оор атлетиканын керемети, бул спортко тартылуунун сыры эмнеде?

- Бул жеке таймаш спорт. Натыйжасы сизден гана көз каранды. Мага мүнөзүм боюнча туура келет.

Алгач машыгууну устатым Руслан Капаевден баштадым. Ал оор атлетиканын негиздерин үйрөттү, пайдубалын түптөдү. Курама командага кирип, Бишкекке келгенден кийин Кыргызстана эмгек сиңирген машыктыруучу, чыгаан устат Өмүржан Молдодосовдон таалим-тарбия алып жатам.Кыргызстанды эл аралык аренага тааныткан оор атлетчилер Митал Шарипов, Улан Молдодосов, Бекзат Осмоналиев агайлардай болгум келип, бул спортту тандап алгам.

- Сиз тонналган оордукту көтөрүп, күнүнө канча саат машыгасызбы?

- Күн сайын эки маал машыгам. Турнирлердин алдындагы машыгуу лагерлеринде - эки эсе көп (эртең менен жана кечинде). Мен штанганы көтөрүп, түртүп көтөрүп, горизонталдык жана параллель тилкелерде машыгап, күнүгө орто эсеп менен 30 тонна оордук көтөрөм.

- Сиздин жеке мыкты көрсөткүчтөрүңүз кандай?

- Жулкуп көтөрүүдө - 171 килограмм, түртүп көтөрүүдө - 207. Биринчи жыйынтык өткөн жылы Кытайда өткөн Азия чемпионатында, экинчиси - жакында болуп өткөн Кыргызстандын чемпионатында көрсөтүлгөн. Жулкуп көтөрүү учурунда 176 килограммды көтөргөм.

Акыркы бир жылдын ичинде эле эки түр боюнча жеке рекордумду 10 килограммдан ашык жакшырттым. Бул чек эмес. Мен дагы деле жашмын, баары алдыда.Олимпиадалык таймашуулар турат.

- Мындай олуттуу салмакты көтөрүү үчүн кандай тамак жеш керек?

- Жогорку калориялуу тамак жеш керек. Көп күч-кубат, энергия талап кылгандыктан казы, карта, чучук да жеп турабыз. Мындан тышкары - жетиштүү уктоо, эс алуу зарыл. Мен ар дайым график боюнча уктайм. Түнкүсүн сегиз саат, күндүз бир же эки саат уктайм.

- Жаракат алган учурлар болдубу?

- Спорттук таймашуу болгондуктан кээде жаракат алган учурлар да болот. Адамдын денеси темирден жасалган эмес да. 2019-жылдагы Азия биринчилигинде булчуңдарды чыңдап жулкуп көтөрүүдө кичинекей коло медалды жеңип алгам.

Ошондуктан жаракат алуу коркунучун минимумга чейин түшүрүү үчүн, сиз оор атлетчи болсоңуз кесипкөй машыктыруучу менен иштешип, коопсуздук чараларын сакташыңыз керек.

- Кайсы турнирден эң көп эсиңизде калды?

- 2013-жылы Бишкекте Олимпиада чемпиону Каныбек Осмоналиевдин байгелери үчүн турнир өткөн. Бир нече өлкө катышты, менде өзүмдү көрсөтүүгө мүмкүнчүлүк болду. Биринчи жолу ал көпчүлүктүн алдында байгелүү орунду ээлеп, жеңиштин бийик сересине көтөрүлүп, абдан толкундангам. Андан бери мен бул мелдешке жыл сайын катышып келе жатам. Көп жолу алтын, бир нече жолу күмүш жана коло байге алгам.

2020-жылы Иранда өткөн эл аралык турнирде даңазалуу балбандарды утуп алып, өзүмө болгон ишеним артты. Бул кокустан болгон жеңиш эмес, талбай машыгуунун натыйжасы.

- Олимпиаданын 2021-жылга жылдырылышына нааразы болдуңузбу беле?

- Жок. Бул убакыт текке кеткен жок. Мен катуу машыгып, жеке чеберчилигимди өркүндөтүп, Олимпиада жолдомо алдым. Көп жигит-кыздардын олипиадага жолу ачылып, даярдык көрүштү.

- Сиз оор атлетчилерден кимди өрнөк, үлгү тутасыз?

- Кыргызстандык оор атлетчилерден маркум Митал Шариповду, Улан Молдодосовду, Бекзат Осмоналиевди жана олимпиада чемпионубуз Каныбек Осмоналиевди үлгү кылып, алардай ийгилик жараткым келет. Чет элдик спортчулердан грек оор атлетчиси Пиррос Димаш Олимпиада оюндарынын жана Дүйнө чемпионаттарынын үч жолку жеңүүчүсүн жана казакстандык эки жолку олимпиада чемпион Илья Илин, түркиялык олимпиаданын үч жолку чемпиону Найым Сулейманды өрнөк кылып келатам.

- Оор атлетикадан сырткары хоббиңиз барбы?

- Бодибилдинг. 2014-жылы мен ал турнирлерге катышкам, качандыр бир кезде дагы катышам. Бирок азыр оор атлетикага басым жасап жатам. Менин алдыга койгон чоң максаттарым бар. Эл аралык турнирлерди, Азия оюндарын, Дүйнөлүк кубокту жана Олимпиада оюндарын жеңсем деп тилек кылып жүрөм. Мындан тышкары ырдап, аккардион тартууну каалап, үйрөнүп жатам. Себеби, туугандарымдын баары, апам да жакшы ырдайт. Негедир мен эле спортчу болуп калдым.

Кыргыз спорту өнүгүп жатат. Олимпиадага катышканыбызга сүйүнүп гана турган мезгил өттү. Кытай, АКШ жана башка спорттук державалардын өкүлдөрү менен медалдар үчүн күрөшүүгө мезгил келди. Акча маселеси баарына деле себепкер деле эмес.

Негизги каалоо. 21-кылымда ар бир адам эффективдүү машыгуу жөнүндө маалыматка ээ. Бардыгы бирдей шартта.

Потенциалдуу ийгиликтүү көптөгөн штангисттер спорттун башка түрлөрү менен алектенишет. Алардан ата-энелери ден-соолукка зыяндуу кесепеттерден (мисалы, грыжа) коркуп, балдарын оор атлетикага жөнөтүшкөн жок. Мен агымды буруп, көрүнүшүбүздү популярдуу кылып, жаштарга түрткү бергим келет. Мен оор атлетиканын кереметин жеке мисал менен көрсөтүүгө аракет кылам жана аны менен машыгууга жаштарды үндөйм.

-Токио олимпиадалык айылдын шарты кандай экен?

-Мен ойлогондон дагы мыкты экен. Баары ойдогудай. Олимпиадалык оюндардын таймашууларында өлкөбүздү намысын татыктуу коргоп, байгелүү орундарды багындырууга аракет кылам.

-Рахмат, жакшы маегиңиз үчүн! Токиодон жергебизге жеңиш менен кайтып, күйөрмандарга кубаныч тартуулаңыз!

Токио олимпиадасынан пресс-атташе Кабыл Макешов