Jessica Nwankwo, Michael Ilediagu, Chinonso Ugorji, Michael Ngene, Adline Okere, Ikechukwu Kalu, Uche Akolisa
A gwala ndị ngagharịwe na Legọs lawa na Onyeisiala agwala ha okwu
Ndị uweojii na Legọs agwala ndị na-eme ngagharịiwe na Legọs steeti ka ha lawa maka na onyeisiala Bola Tinubu agwala ha okwu.
Osote kọmishọna ndị uweojii na steeti ahụ bụ Paul Okafor kwuputara nke a oge ọ na-agwa ndị ngagharịiwe na mpaghara Ojota okwu taa Sọnde 4 Ọgọst.
O kwuru na 'Ebe ọ bụ ndị na-eme ngagharịiwe ahụ na-akpọ oku ka onyeisiala gwa ha okwu, ọ dị mma ka onye ọbụla lawa be ya ma chere ka onyeisiala mmezu ihe niile o kwuru na ozi ọ gwara ndị Naịjirịa n'ụtụtụ taa'.
Onyeisiala Tibubu agwala ụmụ Naịjirịa ka ha butuo na ofe dị ọkụ ga-ajụ oyi
Ebe foto si, Presidency
Onyeisiala
Bola Tinubu agwala ụmụafọ Naịjirịa na-eme ngagharịiwe ka ha medata obi ala ma
nwee ndidi na gọọmentị na-agbasi mbọ ike ịhụ na ihe ga-adị mma.
O kwuru nke
a na mgbasaozi o mere n’ụbọchị Sọnde 4 Ọgọst, 2024 n’ihi ngagharịiwe nke a
na-eme megide ‘ọchịchị ọjọọ, agụụ, ọnụahịa dị elu, mwepu ego enyemaka na mmanụ ụgbọala’
dgz.
Onyeisiala
Tinubu gwara ndị a na-eme ngagharịiwe ka ha kwụsị ya ngwa ngwa ma nye gọọmentị
ohere ka ha rụọ ọrụ.
N’okwu ya “Ana
m agwa ndị na-eme ngagharịiwe ka ha kwụsị ya ugbua.
“Ụmụ Naịjirịa
ibe m, ọkachasị ndị ntoroọbịa anụla m mkpu akwa unu ma na-arịọ ka unu metuo obi
ala ka anyị rụkọọ maka ọdịmma obodo anyị.
“Anyị na-arụsi
ọrụ ike n’oge na-adịghị anya mpụtara ya ga-apụta ihe.”
Onyeisiala
Tinubu kwusiri ike na ọ bụ n’ihi ego enyemaka mmanụ ụgbọala gọọmentị na-akwụ bụ
ke e wepurula ugbua butere ọnọdụ ọjọọ a ma kọwaa na ọ dị mkpa na e mere ya maka
na ụfọdụ ndị mmadụ ji ya na-afọju akpa.
Ọ gara n’ihu
gụpụta ọtụtụ ihe ọchịchị ya merela nakwa nke ọ ka ga-eme iji belata nsogbu na ọnọdụ
ihe isiike nke a butere.
Ihe ndị a gụnyere;
ịkwụ ndị ọrụ ụgwọ opekatampe 70,000, ibinye ụmụakwụkwọ ego, ikesara ọtụtụ ezinaụlọ
ego enyemaka, ibinye ndị na-arụpụta ihe ego, iwepụ ụtụisi n’ụfọdụ ngwa nri na ọgwụ
a na-ebubata na Naịjirịa ruo ọnwa isii, iwepụta ụgbọala mmanụ gaasị ga na-ebu
ndị ọrụ Bekee n’efu nakwa ihe ndị ọzọ.
Onyeisiala
Tinubu gakwara n’ihu katọọ mwakpo na mmebi ọtụtụ ụlọọrụ gọọmentị nakwa ihe ndị
e ji ebi ndụ ndị na-eme ngagharịiwe mebiri,
N’otu aka
ahụ ọ katọrọ ogbugbu ọtụtụ ndị a na-eme ngagharịiwe, ọkachasị na mpaghara Ugwu
nke Naịjirịa ma tie ezinaụlọ ha aka n’obi.
Ọ katọkwara
ụfọdụ ndị na-akpọ oku oke agbụrụ na soshal midia nke nwereike ibute ọgbaghara ma
kwuo ka ndị dị etu a kwụsị ya.
Mgbasaozi
Onyeisiala Tinubu a na-abịa n’ime ụbọchị anọ ndị ntoroọbịa Naịjirịa malitere
ime ngagharịiwe a kpọrọ #EndBadGovernance maka ihe isiike nakwa ihe ndị ọzọ.
Igbo ndị ọma unu abọọla chi?
Nọọ n'ọgbakọ anyị bụ ebe a na-ewetere unu akụkọ banyere ngagharịiwe ụmụafọ Naịjirịa na-eme megide 'ọchịchị ọjọọ, agụụ na ihe isiike'
Ngagharịiwe agaala n'ihu na Lagos steeti
Dịka
ngagharịiwe ụmụafọ Naịjirịa na-eme n’ihi ọchịchị ọjọọ, agụụ na ihe isiike
banyere n’ụbọchị nke atọ, ndị mmadụ apụtala n’igwe n’Ojota dị na Legọs steeti iji
sonye na ya.
Ndị ntaakụkọ
BBC chọpụtara na igwe mmadụ pụtara maka ya bụ ngagharịiwe n’ụbọchị Satọde 3 Ọgọst
2024 ebe ndị ọrụ nchekwa nọkwa nso ịhụ na ihe niile gara n’udo.
Ụmụ mmadụ tụmadị
ndị ntorobịa Naịjirịa agaala n’ihu na-eme ngagharịiwe kemgbe abalị mbụ nke ọnwa
Ọgọst n’agbanyeghị iwu onyeisi ndị uweojii nyere ka a kwụsị ngagharaịiwe ahụ n’ihi
na ndị ekperima esonyela na ya iji bute ọgbaagbara.
Ọ bụghị eziokwu na m na-akwado ndị na-eme ngagharịiwe n’Abuja – Sinetọ Ireti Kingibe
Ebe foto si, Senator Kingibe Facebook
Sinetọ na-anọchiteanya FCT n’ụlọ omeiwu Sineti
Naịjirịa bụ Sinetọ Ireti Kingibe ekwuola na ọ bụghị eziokwu na ọ bụ ya
na-akwado ndị na-eme ngagharịiwe n’Abuja.
Cheta na mịnịsta na-ahụ maka FCT bụ Nyesom Wike
kwuru na ndị ọrụ nchekwa achọpụtala Sinetọ na-akwado ndị ngagharịiwe ahụ.
N’ozi Sinetọ Kingibe wepụtara n’akara mgbasaozi
Facebook ya, o mere ka a mata na aka ya, aka Peter Obi maọbụ Labour Pati adighị
na ebubo ahụ kwuru na ọ na-akwado ndị na-eme ngagharịiwe n’Abụja.
O kwuru na enweghị oge ọ gara kesaa nri ebe ahụ a
na-eme ngagharịiwe n’ihi na ya nọ n’ụlọ ya na-anata nleta maka ahụike ya kemgbe
Wenezde Julaị 31.
Ebe foto si, Senator Kingibe Facebook
Unu abọọla chi?
Taa bụ ụbọchị atọ ndị ntorọbịa na-eme ngagharịiwe hibere ha ga-apụta gosi iwe ha mana o dobeghi anya ma ha a ga-agbakọ ebe ọbụla.
N'otu aka ahụ, o nwere ụfọdụ steeti ma n'ọwụwa anyanwụ ma n'ebe ọzọ esonyeghi na ya bụ ngagharịiwe ha gụnyere:
Imo
Abia
Enugu
Anambra
Kwara
Akwa Ibom
Ekiti
Niger
Ondo
Kwụsịnụ ime ngagharịiwe ugbua - Ọkaiwu otu 'Take It Back Movement'
Ebe foto si, Ebun-Olu Adegboruwa Facebook/Getty Images
N’ozi Adebgoruwa onye bụ ọkaiwu otu ‘Take It Back
Now’ wepụtara n’akara mgbasaozi soshal midia ya taa, ọ gwara ndị na-eme
ngagharịiwe ahụ ka ha kwusị iji nye ohere maka ezi mkparịtaụka n’etiti ha na
gọọmenti etiti.
N’okwu ya, ‘E nwere ndị ọrụ ha bụ inweta ọgbaghara
na ngagharịiwe ahụ, ọ bụ ya mere o ji dị mkpa ka anyị kwusị ya’.
Ọ gara n’ihu kelee igurube ndị mmadụ sonyere na ngagharịiwe ahụ ma kwuo na ọ dị mmwute na ọtụtụ mmadụ nwụrụ n'oge ngagharịiwe ahụ malitere ụbọchị Tozde 1 Ọgọst 2024.
Peter Obi, Atiku Abubakar akwadoola ngagharịiwe maka oke agụụ na ọchịchị ọjọọ
Ebe foto si, Pater Obi and Atiku Abubakar/X
Onye bụbu Gọvanọ
Anambra steeti ma zọọkwa ọkwa onyeisiala Naịjirịa bụ Peter Obi na ogbo ya bụ
Atiku Abubakar ekwuola na ha kwadoro ngagharịiwe n'usoro ụdọ na-enweghị ọgbaaghara.
Obi na
Atiku mere ka a mata nke a n’akara soshal midịa ha.
Peter Obi ji
ohere ahụ kwuo na enweghị oge ya gara nọnyere ndị na-eme ngagharịiwe na Abụja.
Obi kọwara
na ihe onyoonyo na-efegharị na soshal midịa maka ịkpọ oku ka a lụọ agha bụ okwu
ụgha ma kọwaa na ihe onyonyoo nke ọzọ bụ nke ha kwuru na ọ gara nọnyere ndị na-eme
ngagharịiwe bụkwa akaọrụ ndị okwu ụgha.
N’okwu
Peter Obi "ha gara hazigharịa ihe onyoonyo m oge m zutere ndi ndọrọndọrọ ọchịchị
Labour na otu jikọrọ ndị ọrụ n’Abụja ma were ya na-efeghari okwu ụgha na soshal
midịa".
Obi
kwukwara na a kwụrụ ndị na-ebughari okwu ụgha ahụ ego ka ha metọọ aha ya na
soshal midịa.
N’aka nke ọzọ,
Atiku Abubakar kwupụtara na ya kwadoro ngagharịiwe maka oke agụụ na gọọmenti ọjọọ
ma kpọọ oku ka ụmụ Naịjirịa kwadoo ngagharịiwe ahụ ma dọnyere ndị na-eme ngagharịiwe
ugwu
O mere ka a
mata nke a n’akara ọbaozi X ya bụ ebe ọ nọ gwa gọọmenti etiti ka ha tụọ ntị n’ala
gee ndị mmadụ ntị.
O kelere ndị
na-eme ngaharịiwe ahụ maka iji usoro udo ma rịọ ha ka ha gbaa mbọ mee ka
ngagharịiwe niile ha ga-eme bụrụ n'ụzọ udo.
Ọ gwara ndị
uweojii ka ha weta ndị mara ihe ekwe na-akụ gbasara ngagharịiwe ma tinyekwa ọnụ
na mpaghara Naịjirịa ebe e nwere ọgbaaghara.
Ebe foto si, Abba Kabir Yusuf and Babagana Zulum/X
Gọọmenti
Borno Steeti agbanweela awa ole ha tinyere iwu machịrị ndị mmadụ ịgaghari na steeti
ahụ.
Borno
steeti wedatara awa ahụ ka ọ bụrụ site n’elekere iri na abụọ nke ehihe elekele
atọ nke mgbede.
N'ụbọchị
Satọde, ọ ga amalite n’elekere isii nke ụtụtụ.
Ndị uweojii
na steeti ahụ kwuru na ndị mmadụ nwereike ị na-aga mkpa ha, ma ha gbanarị ime
ihe na-adịghị n’iwu.
Ozi a na-abịa
oge na-erubeghị awa iri abụọ na anọ gọọmenti Borno steeti machichara ngagharị
mmadụ maka ọgbaaghara sotere ngagharịiwe ụmụntorobia na-eme maka oke agụụ na ọchịchị
ọjọọ.
Ebe foto si, Borno state police/X
Na Kano
Steeti, gọọmenti ha gbanwekwara awa ha tinyere mmachi ngagharị ndị mmadụ.
Ugbua, ndi
bi na Kano nwere ohere ịgagharị bido n’elekere iri na abụọ nke ehihe taa bụ Fraịde
ruo elekere ise nke mgbede.
Nke a ga-enyere
ndị okpukperechi alakụba aka ịga okpukperechi ha taa bụ Fraịde.
Mmadụ 13 nwụrụ n’ụbọchị mbụ e mere ngagharịiwe na Naịjirịa – Amnesty International
Ụlọorụ
na-ahụ maka ikikere mmadụ bụ Amnesty International akatọọla etu ndị ọrụ nchekwa
Naịjirịa siri gbagbuo ndị na-eme ngagharịiwe maka ọchịchị ọjọọ.
N’ozi o bipụtara
n’ụbọchị Fraịde 2 Ọgọst 2024, onyeisi otu Amnesty na Naịjirịa bụ Isa Sanusi
kwupụtara na mmadụ iri na atọ (13) nwụrụ n’oge ngagharịiwe ahụ ebe ndị ọzọ merụrụ
ahụ.
O kwuru na
mmadụ isii nwụrụ na Suleja dị na Naịja steeti nke dị nso n’isi obodo Naịjirịa bụ
Abụja, mmadụ anọ anwụọ na Maiduguri ebe atọ ndị nke ọzọ nwụrụ na Kadụna.
Ebe ndị ọzọ
otu ahụ kwuru na mmadụ nwụrụ bụ na Kano, Kebbi na Jigawa steeti.
Ka o siladị,
ụlọọrụ ndị uweojii Jigawa gwara BBC na e nweghị onye nwụrụ na steeti ahụ.
Amnesty kpọrọ
oku ka ndị ọchịchị Naịjirịa nyochaa ọnọdụ ndị ahụ iji hụ na ndị ọrụ nchekwa aka
ha dị na ya nwetara ntaramaahụhụ kwesịịrị ha.
Ndị uweojii anwụchiela mmadụ 269 maka izu ohi na Kano
Ndị uweojii na Kano steeti ekwuputala na ha anwụchiela mmadụ 269 maka ebubo ịkpalite ọgbaghara nakwa ịzu ohi na ngagharịiwe mere n'ụbọchị Tọzde.
Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii bụ Haruna Kiyawa kwuru na ha anapụla ndị ahụ igbe kwuru igbe mmanụ ahụkere, ngwa nri, akwụkwo nakwa ihe ndị ọzo dị oke ọnụ.
Ọ sị na ha ga-enyefe okwu ahụ n'aka akụkụu ndị uweojii na-enyocha ndị ekperima ma kpụpụ ndị ahụ ụlọikpe ma ha mechaa nyocha.
BBC hụrụ ebe ọtụtụ mmadụ bucha igbe mmanụ, akwa ndina nakwa ihe ndịọzo n'isi agbapụ ọsọ nke mere ka amanye mmachi ngagharị n'ebe ahụ.
Kọmịshọna ndị uweojii nke steeti ahụ bụ Salman Dogo Garba kwuru na ndị ọrụ nchekwa ga na-aga n'ihu n'ikpuchi ndụ na ngwa ndị mmadụ ma na-agwakwa ndị bi na steeti ahụ ja kwenye na mmachi ngagharị nke gọomentị steeti ahụ hibere.
Gọọmenti enyeghị ntụziaka ka achabịe ikuku nzikọrịtaozi – Bosun Tijani
Ebe foto si, Bosun Tijani/X
Mịnịsta
na-ahụ maka nziritaozi na akụnaụba dijitaalụ bụ Bosun Tijani ekwuola na gọọmenti
enyeghị ụlọorụ ndị na-arọpụta ikuku nzikọrịtaozi ntụziaka ọbụla ka ha belata
ogogo ịntaneeti ndị Naịjirịa ji eme ihe.
Ụfọdụ ozi a hụrụ n’ịntaneeti na-ebo gọọmenti Naịjirịa ebubo ịgwa ụlọorụ ndị na-arọpụta
ikuku nzikọrịtaozi ka ha belata ogogo ịntaneeti ndị na-eme ngagharịiwe.
N’oge ọ wụchiri
n’ihe omume ụlọmgbasaozi Channels TV, mịnịsta ahụ kọwara na ogogo ikuku nzikọrịtaozi
gbaturu ala n’ụbọchị Tọzde nwereike ị bụ n’ihi ọtụtụ ndị chọrọ iji ya eme ihe n’otu
mgbe n’ụbọchị ahụ.
Ka osiladị,
o kwuru na Naịjirịa chọrọ akụrụngwa buru ibu iji nwee ike nweta ezi ikuku nzikọrịtaozi
na ịntaneeti.
Lee etu ahịa Ogbete Enugu dị taa bụ n'ụbọchị abụọ ngagharịiwe
Ndị ahịa amalitela azụmahịa n'ahịa Ogbete main market dị n'Enugu.
Nke na-abịa ka ahịa Ogbete mechiri ụnyaa n'ihi ngagharịiwe nke na-aga n'ihu ugbua n'Naịjirịa.
Ka BBC Igbo gara n'ogige ahịa Ogbete taa, anyị hụrụ ndị na-ere na ndị na-azụ ahịa n;ime ahịa ahụ.
Gọvanọ Uzodimma na Nwifuru ekeleela ndị ọwụwa anyanwụ maka esonyeghi na ngagharịiwe
Ebe foto si, Francis Ogbonna Nwifuru/Hope Uzodimma/Facebook
Gọvanọ abụọ ndị owụwa anyanwụ ekeleela ndị mpaghara ahụ maka etu ha sị gbahapụ isonye na ngagharịiwe bụ nke ndị mmadụ mere na steeti dị icheiche na Naịjirịa.
Uzodimma n'ozi ya kọwara na nsogbu nke Naịjirịa na-agabiga ugbua abụghị taa ka ọ malitere ma kpọọ oku ka ndị mmadụ nwee ndidi na ọ bụghị ihe ga-ebi n'otu ọnwa.
Ọ rụtụkwara aka na ọ bụ ndị ndọrọndọrọ ọchịchị na-ewere gọọmentị iwe bụ ndị hibere ma na-akwanye ndị ngosi iwe aja n'ukwu.
N'aka nke ya, Francis Nwifuru bụ aka na-achị Ebonyi steeti kwuru na obi dị ya ụtọ maka etu ndị ntorọbịa ọwụwa anyanwụ ji gee nti n'okwu ndụmọdụ ma jụ ịpụta soro mee ngagharịiwe
N'ihi nke a, gọọmentị ya kwere nkwa na ha ga-aga n'ihu wụlite iwu nakwa atụmatụ ndị ga-ahụ na ọdịmma ndị steeti ahụ bịara na mmezu.
"Gọọmentị Ebonyi chọrọ iji ohere ichetara ndị Ebonyi na otu ụzọ a ga-eji lụsọ agụụ agha bụ ịlaghachi ebe anyị si, Ebonyi steeti bụ ndị ọrụ ugbo e ji ịkọ ihe mara" ka o kwuru n'ozi ahụ o weputara
Porthacourt: Etu ụbọchị abụọ ngagharịiwe si a ga
Ndị gbakọrọ igosi iwe ha na Port Hacourt esirila Pleasure Park zọrọ gawa Fedral Secretariat complex.
Cheta na ụnyaahụ ha gbakọrọ gaa n'obi gọọmentị ebe Sim Fubara n'achị steeti ahụ.
Lee etu o si ga ebe ahụ.
Ngagharịiwe amalitela ọzọ n'Ibadan taa
Otu otu n'ime otu abụọ ndị pụtara ime ngagharịiwe unyaahụ n'Ibadan pụtara ọzọ taa.
Ndị ahụ malitere njem ngagharị ha n'ihu Mahadum Ibadan dị n'Oyo steeti ma kwuo na ọ bụ ebe ahụ ka ha ga-ebi ya ebe elekere iri na abụọ taa.
BBC hụrụ ndị ọrụ nchekwa ebe ha kwụchiri ebe ahụ isonye ndị ahụ ma chekwa ha na ngagharịi ha.
E nwebeghi ihe gbatagbata maọbụ nsogbu pụtara kemgbe ndị steeti ahụ malitere ngagharịi nke ha.
Unu apụtala?
Daalụ nụ maka isonye anyị n'ụbọchị abụọ nke ngagharịiwe ndị ntorọbịa hibere a kpọrọ End bad governance.
Maka ndị ka na-esonye anyị n'ụtụtụ taa, chọpụta ihe ndị mere unyaahụ na nke nke ebe a:
Ndị mmadụ pụtara ịme ngosi iwe na steeti dị icheiche gụnyere Lagos, Abuja, Rivers, Kano, Oyo, Delta, Kaduna, Jigawa, Yobe na ndị ọzọ.
Ngagharịiwe ghọrọ ọgbaghara n'ụfọdụ ebe ọ kachasị na steeti ndị dị na mpaghara ugwu Naịjirịa
Ụfọdụ ndị na-akwado gọọmentị pụtara ime ngagharị nke ha n'Alausa dị na Legọs steeti.
Ngụkọ e mere kwuru na ihe ruru mmadụ 17 gụnyere otu onye uweojii nwụrụ na nsogbu si ngagharịiwe dapụta.
O nweghi ebe e mere ngagharịiwe na mpaghara ọwụwa anyanwụ dịka BBC hụrụ ebe ụzọ dị icheiche tọgbọ chakoo n'Enugwu, Ebonyi, Abia na Imo.
Cheta na otu Ohaneze Ndigbo nakwa otu ndị ọzọ dọrọ ndị Igbo aka na ntị ha apụtana sonye ngagharịiwe.
Ngagharịiwe maka agụụ, gọọmenti ọjọọ amalitela n'Oyo steeti
Ndi na-eme
ngaharịiwe maka gọọmenti ọjọọ na agụụ dị na Naịjirịa amalitela n'Ọyọ Steeti.
Ha gbakọrọ
n’ụzọ Iwo tupu ha agafee Idi Ape wee gaa Mokola Roundabout.
Ụmụntorobịa
na-eme ngagharịiwe ahụ bụ ndị ji akwụkwo ha depụtara ihe ha chọrọ.
Nkọwa foto, .
Ihe ha dere gụnyere “kwụsị agụụ", "kwụsị oke ahụhụ ndị mmadụ na-ata", "kwụsi ihe ụkọ" na ihe ndị ọzọ dị iche iche
E wepụ ndị
gbakọrọ n’ụzọ Iwo, e nwere ndị ọzọ na-eme ngaharịiwe n’ụzọ e sị abanye n'Ibadan.
Ha kwuru na
ebe ndị na-eme ngaghariiwe ga agbako n'ikpeazụ bụ n’ụlọọrụ Gọvanọ Seyi Makinde.
Ndị ọrụ
nchekwa dị icheiche na ndi uweojii nọnyeere ndị na-eme ngaharịiwe ugbua iji hụ na
ọ gara n’ụzọ udo.
Ndị uweojii etinyela iwu onye apụtala ezi na Borno
Ebe foto si, Borno Police/X
Ndị uweojii
Borno steeti ekwupụtala ọnọdụ onye apụtala ezi na steeti ahụ iji nwee ike
chekwaa iwu ma hụ na e mere ihe n’ezi usoro.
Nke a dị n’ozi
ọnụ na-ekwuru ndị uweoji Borno bụ Nahum Kenneth Daso tinyere aka na ya n’ụbọchị
Tọzde 1 Ọgọst 2024.
Dịka o siri
kwuo, aka na-achị Borno steeti bụ Babagana Zulum chọpụtara na nke ahụ “dị oke
mkpa” oge ya na ndịisi ụlọorụ nchekwa niile dị na steeti ahụ nwechara nzukọ.
Ọ sịrị na
ihe mere e ji kwupụta ọnọdụ ahụ bụ n’ihi ogbuniigwe tiwara na Kawori, nke gburu
mmadụ iri na isii (16) ma merụọ ọtụtụ ndị ọzọ ahụ.
Ozi ahụ
kwuru na ya bụ iwu onye apụtala ezi ga-adị awa iri abụọ na anọ (24).
Nchịkọta ihe ndị mere taa dịka ndị mmadụ na-eme ngagharịiwe
Taa bụ ụbọchị mbụ nke ọnwa Ọgọst bụ nke otu dị icheiche hibere iji malite ngagharịiwe megide agụụ na ọnọdụ nchekwa ọjọọ.
Ọ bụrụ na ị ka na-esonye anyị ugbua, lee ihe ndị merela rue ugbua
Ndị mmadụ pụtara na steeti dị icheiche n'ụtụtụ ịme ngagharịiwe
