Imvo n'Imvano ku mpamvu imirwano yongeye kubura hagati y'ingabo za DR Congo n'inyeshyamba za M23

Mwaramukanye amahoro mwese muteze amatwi Imvo n'Imvano yo kuri uyu wa gatandatu tariki 23 y'ukwa 4 mu 2022.

Imvo n'Imvano y'uyu munsi iragerageza gucukumbura impamvu imirwano yongeye kubura hagati y'ingabo za leta ya Repubulika ya Demokarasi ya Congo n'umutwe w'inyeshyamba wa M23 mu karere ka Rutshuru mu ntara ya Kivu ya ruguru.

Hari hashize imyaka igera hafi ku icumi umutwe wa M23 utavugwa mu rwego rwa politiki cyangwa mu ntambara. Ibyo byatewe n'amasezerano yashyizweho umukono i Nairobi ku itariki 12 y'ukwa 12 mu 2013 hagati yawo na leta ya Kinshasa.

Ayo masezerano yari afite ingingo 7 z'ingenzi, zirimo gushyira abasirikare ba M23 mu ngabo za leta, kurekura imfungwa za M23 ziri mu magereza atandukanye, kugarura umutekano mu karere k'uburasirazuba bwa Congo, kugarura impunzi z'abanye-congo zahungiye mu bihugu bihana imbibi na Congo n'ibindi.

Ariko mu kwezi gushize kwa gatatu, leta ya Congo yavuze ko umutwe wa M23 uyobowe na Sultani Makenga, wavuye mu birindiro byawo ugaba ibitero ku ngabo za leta. Umutwe wa M23 ariko wavuze ko ahubwo ari ingabo za leta zawugabyeho ibitero mu birindiro byawo.

Amakuru aravuga ko ndetse washoboye kwagura uturere ugenzura. Uturere twibasiwe cyane ni Cyanzu na Runyoni kugeza ku mujyi wa Bunagana uri ku mupaka wa Uganda.

Ubu abanyecongo babarirwa mu bihumbi 15 bahungiye muri Uganda, abandi bagera mu bihumbi 40 bahungiye mu tundi tuce twa Rutshuru, muri 'groupements' za Jomba, Busanza, Bweza na Bukoma.

Nubwo bivugwa ko umutwe wa M23 ari wo watangiye kugaba ibitero, ku itariki ya 1 y'uku kwezi kwa 4, uwo mutwe wasohoye itangazo rivuga ko wiyemeje guhagarika imirwano kugira ngo ugirane ibiganiro na leta ya Kinshasa. Ndetse kugira ngo ugaragaze ko ufite ubushake bwo kumvikana, ku itariki ya 10 y'uku kwezi kwa 4, M23 yatangaje ko ivuye mu duce yari yarafashe, isubira mu birindiro yari isanganywe.

Imirwano ikimara kwaduka, leta ya Congo yareze igihugu cy'u Rwanda ko ari cyo kiri gufasha umutwe wa M23 muri iyo mirwano. Ku itariki 29 y'ukwezi gushize kwa 3, Général de Brigade Sylvain Ekenge, umuvugizi w'umuyobozi w'intara ya Kivu ya ruguru, yerekanye abasirikare 2 avuga ko bari abasirikare b'u Rwanda bafatiwe ku rugamba. Ibyo ariko u Rwanda rwarabihakanye ndetse na M23 ivuga ko ari abanyecongo basanzwe bazwi muri Rutshuru.

Kugeza ubu nta kigaragaza ko leta ya Congo ishaka kuganira n'uwo mutwe. Nubwo ubu hari agahenge, impande zombi ziracyarebana ay'ingwe. Umukuru wa Kenya, Uhuru Kenyatta, ubu ukuriye umuryango w'Afurika y'uburasirazuba, yahamagaje inama kuri uyu wa kane, irimo no gukemura icyo kibazo cya M23, inama yitabiriwe n'abakuru b'ibihugu by'u Rwanda (rwahagarariwe na Minisitiri w'ububanyi n'amahanga), Uganda, u Burundi na Repubulika ya Demokarasi ya Congo.

Icyo Imvo n'Imvano yibaza n'uko ibyo bintu bizakomeza gutyo kugeza ryari? Hakenewe iki kugira ngo Jenerali Sultani Makenga ashyire intwaro hasi? Harabura iki se kugira ngo leta ya Congo ishyire mu bikorwa amasezerano yashyizweho umukono i Nairobi ku itariki 12 y'ukwa 12 mu 2013?

Abatumire bacu ni Umushingamateka Emmanuel Muhozi watowe ku rwego rw'intara mu karere ka Rutshuru, aho M23 ifite ibirindiro ubu, Colonel John Imani Nzenze, umujyanama wihariye wa Général de Brigade Sultani Makenga uyoboye ingabo za M23 akaba anayoboye Brigade yihariye muri izo nyeshyamba za M23, hamwe n'Umushingamateka Bertin Kirivita, watowe ku rwego rw'igihugu mu ntara ya Kivu ya ruguru, mu karere ka Masisi, ufite umurongo wo gukemura iki kibazo mu buryo butandukanye n'ubwa leta, ari i Kinshasa.

Iki kiganiro mwagiteguriwe kandi murakigezwaho na Félin Gakwaya.