Uriko ubona ku rubuga aherekana amakuru mu nyandiko gusa, hakoresha uburyo buke. Ja ku rubuga nyamukuru ubone amakuru mu nyandiko iherekejwe n'amasanamu.
Njana ku rubuga nyamukuru canke aho gusoma gusa
Ibindi vyerekeye ingene urwo rubuga rugutwara uburyo (ama mega) buke
Burundi: Imvo n'Imvano ku masezerano y'ubumwe bw'Abarundi
Mwaramukanye amahoro mwese muteze amatwi Imvo n'Imvano yo kuri uyu wa gatandatu tariki 13 z'ukwezi kwa 2 mu 2021. Imvo n'Imvano y'uyu munsi yibanze ku masezerano y'ubumwe bw'Abarundi.
Impamvu twahisemo kuyaganiraho uyu munsi, ni uko ku wa 5 w'icyumweru gishize ayo masezerano yujuje imyaka 30 yemejwe n'amatora ya kamarampaka yabaye ku itariki 5 ukwezi kwa kabiri mu 1991. Kuba yaratowe n'amajwi angana na 89,21 ku ijana, bigaragaza ko Abarundi bari banyotewe n'ubumwe bw'abanyagihugu. Amasezerano y'ubumwe bw'Abarundi yari agamije kurandura burundu indyane zari zishingiye ku moko n'uturere. Kuva icyo gihe ayo masezerano yabaye imwe mu nkingi zigize itegekonshinga ry'u Burundi.
Kuba yaremejwe n'umubare munini gutyo byari bifite ishingiro kubera ubwicanyi bukomeye bwari bumaze kuba mu makomini ya Ntega na Marangara mu ntara za Kirundo na Ngozi mu mwaka 1988. Ubwo bwicanyi ni bwo bwahagurukije incabwenge z'abahutu zandikira ibaruwa ifunguye Majoro Pierre Buyoya wari uyoboye igihugu muri icyo gihe, ziyamiriza ubwicanyi bwari bumaze gukorerwa abahutu, n'abandi bafashwe bagafungwa hirya no hino mu gihugu. Izo mvururu zo muri Ntega na Marangara ntabwo ari zo zonyine zahitanye Abarundi benshi, zishwiragiza abandi mu bihugu bituranye n'icyo gihugu.
Mu gushakisha uko yahosha ayo matate, mu kwezi kwa cumi mu 1988, Perezida Pierre Buyoya yahise ashinga leta iyobowe na Adrien Sibomana, irimwo imibare ingana y'abahutu n'abatutsi. Nyuma yaho ashyiraho akanama gashinzwe kwiga amasezerano y'ubumwe bw'Abarundi ari yo yemejwe mu matora ya kamarampaka ku itariki 5 z'ukwezi kwa kabiri mu 1991.
Ayo masezerano amaze gushyirwaho ku itariki ya 5 z'ukwa 2 mu 1991, hashyizweho leta y'ubumwe, hashyirwaho indirimbo yo guhimiriza ubumwe bw'Abarundi, hashyirwaho urwibutso rw'ubumwe bw'Abarundi, yewe hanashyirwaho imikino yitiriwe ubumwe bw'Abarundi. Na n'ubu umukuru w'igihugu umaze gutorwa iyo arahirira amabanga ye, avuga ko azubahiriza amasezerano y'ubumwe bw'Abarundi.
Ariko nubwo habaye ibyo bikorwa, indyane zishingiye ko moko na politiki zarakomeje, akaba ari yo mpamvu u Burundi bukiri mu bihugu by'Afurika n'isi muri rusange bifite impunzi nyinshi. Kuba u Burundi bufite abanyagihugu bumva ko baba bafite amahoro bari hanze y'igihugu cyabo, bigaragaza ko ubwo bumwe bw'Abarundi bugifite ikibazo.
Imvo n'Imvano rero iragerageza gushishoza ireba aho byapfiriye kugira ngo Abarundi batagera kuri ubwo bumwe bigaragara ko benshi bifuza nkuko byemejwe n'amajwi agera hafi kuri 90 ku ijana mu matora ya kamparampaka yo muri 91. Ni iki cyakorwa kugira ngo indahiro abakuru b'icyo gihugu barahirira ku mugaragaro yo gutsimbataza ubumwe bw'Abarundi ntibe mu magambo gusa, maze buri Murundi akibona ko u Burundi bwe ari paradizo ye?
Abatumire bacu bose bari mu Burundi, turi kumwe na Adrien Sibomana, wabaye umushikiranganji wa mbere uvuye muri ubwo bushake bwo gushyiraho amasezerano y'ubumwe bw'Abarundi, turi kumwe na Cyprien Mbonimpa wabaye umushikirangaji w'imibano n'amahanga muri iyo leta yari iyobowe na Adrien Sibomana, turi kumwe kandi na Agathon Rwasa, umukuru wa CNL, umugambwe utavuga rumwe n'ubutegetsi buriho ubu mu Burundi, akaba yari muri PALIPEHUTU icyo gihe amasezerano y'ubumwe bw'Abarundi ashyirwaho, na we ari mu Burundi. Undi turi kumwe ni Léonce Ngendakumana wo muri Sahwanya Frodebu, umugambwe na wo utavuga rumwe n'ubutegetsi buriho ubu mu Burundi, icyo gihe hashyirwaho amasezerano y'ubumwe bw'Abarundi uwo mugambwe wakoreraga mu kinyegero, ariko naho ugiriye ahagaragara ntiwemeraga ayo masezerano.
Iki kiganiro mwagiteguriwe kandi murakigezwaho na Félin Gakwaya.