Lleoliad yr Eisteddfod           Eisteddfod Radio

Ym Mhen-y-bont ar Ogwr y bwriadwyd cynnal Eisteddfod 1940, ond ofnai'r Llywodraeth y gallai'r dref fod yn darged i gyrchoedd o'r awyr. 'Roedd yn ardal ddiwydiannol a chanddi'r ffatri arfau fwyaf yn y byd. Ystyriwyd wedyn cynnal yr Eisteddfod yn Aberpennar, ond barnai'r Llywodraeth y gallai'r dref honno hefyd fod yn darged milwrol. Ymgynghorodd pwyllgor brys â'r BBC. Defnyddiodd Cynan gyfrwng y dydd i wneud cyhoeddiad:

'Yn y cyfwng hwn y daeth swyddogion y BBC ymlaen gyda chynnig rhagorol, a awgrymwyd i gychwyn gan Mr T. Rowland Hughes, ac a dderbyniwyd yn llawen ac yn ddiolchgar gan ein Pwyllgor fel gwasanaeth cenedlaethol gwirioneddol. Y cynnig mewn gair oedd hyn: bod cyd-bwyllgor bychan o gynrychiolwyr y Cyngor a'r BBC i gydweithredu ar gynllun i geisio achub hynny a ellid o raglen Eisteddfod un naw pedwar dim drwy gyfrwng y radio.'

Prif Ddigwyddiadau Hanesyddol

• 2 filiwn rhwng 19 a 27 oed yn cael eu galw i'r Lluoedd Arfog.
• Cig yn cael ei ddogni.
• Himmler yn gorchymyn adeiladu Auschwitz.
• Churchill yn dod yn Brif Weinidog gan olynu Chamberlain.
• Milwyr Prydeinig yn dianc o Dunkirk.
• Brwydr Prydain yn cychwyn.
• Polisi heddychlon a fabwysiadwyd yn swyddogol gan Blaid Cymru yn y Rhyfel. Yn nhyb aelodau'r Blaid, rhyfel rhwng y pwerau mawrion oedd hwn, a chredent fod gan Gymru yr hawl i beidio ag ymladd.
• Dim ond ychydig aelodau a ddilynodd y llwybr hwn a charcharwyd 12 ohonynt.
• Ymosodiadau o'r awyr ar Gaerdydd, gorsaf y Llu Awyr ym Mhenrhos, Gwynedd, Doc Penfro a Llandarsi.
• Trotski yn cael ei lofruddio ym Mecsico.
• Geni Tom Jones, neu Thomas Woodward, ym Mhontypridd.

Archdderwydd               Crwys

Y Gadair

Testun. Awdl: Agored 
Enillydd: T. Rowland Hughes ('Pererinion')
Beirniaid: G. J. Williams, R. Williams Parry, William Morris