Chanjii: Buufata xiyyaaraa addunyaa namoonni itti bashannanan
Madda suuraa, Getty Images
Hiskandar Zulkarnen, haadha warraasaa fi ijoolleesaa xixiqqoo lama waliin yeroo hunda garaa garummaa torban muraasaatiin gara buufata xiyyaaraa Chanjii Singaapoor imalu.
Bakki isaan dhaqani kunis Jewel jedhama. Bakki kun galma daldalaa buufata xiyyaaraa waliin kan walqabatu fi dizaayiniin isaa arkiteektii beekamaa Kanaadaa Moshe Safdie fi garee isaatiin kan hojjetamedha.
Keessumaa ijoolleen isaa bishaan kuufamaa mana keessaa addunyaa irratti isaa dheeraa taʼe kan rooba olkaʼaa gamoo abbaa darbii torbaa irraa dhangala'u ni jaallatu.
Agarsiisni ifaafi muuziqaa mata duree Diiznii irratti qophaa'es jaallatamaadha.
Sana booda maatiin kun Tarminaala 3 dhaabbatu.
Kunis otubusii yookaan baabura elektirikiitiin daqiiqaa muraasa qofa.
Asiitti kaarniival daa'immaniif mijatu kan yaabbannoo fi taphoota biro qabuun bashannanu.
"Bufata xiyyaaraa biraa kaayyoodhaan akka bakka boqonnaa, daldalaa fi nyaataatti of dhiyeessu ammallee arge hin beeku," jedha Zulkarnaen
Oduufi xiinxala kallattiin bilbila keessan irratti argachuuf ammuma
Asiin seenaa
End of podcast promotion
Imala gara Chanjiitti godhame, daandii Orchard Road, bakka Singaapoor keessatti daldalaa addunyaa irratti beekamaa ta’e daawwachuu wajjin wal fakkeessa.
Baga gara buufata xiyyaaraa addunyaa kanaa isa gaarii ta'etti dhuftan jedha dhaabbati gorsaa buufata xiyyaaraa sadarkaa fi gamaaggamu Skytrax.
Skytrax qorannoo itti quufinsa maamiltoota buufata xiyyaaraa addunyaa waggaa waggaadhaan isa guddaa kan gaggeessu yoo ta’u, imaltoonni tajaajilaa fi mijaa’ina buufataalee xiyyaaraa 550 ol keessatti madaalan akka raawwatu hima.
Chanjiin waggoota kurnan darban keessatti sadarkaa lakkoofsa tokkoo saddeet dabalatee sadarkaa Skytrax irratti yeroo 12 sadarkaa olaanaa irra bahe.
Waggoota lamaan darbaniif buufata xiyyaaraa idil-addunyaa Hamad Dohaa fi Buufata Xiyyaaraa Haneda Tookiyoo hordofee, ''muuxannoo imaltootaa dorgomaa hin qabne'' Skytrax irraa galata argachuun baatii bitootessa keessa gonfoo ishee deebiftee argatte.
Weerara dhibee koronaa dura, bara 2019tti balaliin gara 382,000 ta’an Chanjii irratti ka’anii ykn bu’uun imaltoota miliyoona 68 ol fe’aniiru.
Ammallee baay'ina imaltoota ishee deebifachaa osoo jirtuu, Chanjiin wiirtuu imala qofa miti:
Bakka walga'ii beekamaa lammiilee Singaapoor biratti jaallatamaadha.
Rachel Taan yeroo hunda fageenya daqiiqaa 15 konkolaataan gara Jewel deemtee mi'a bitatti.
Bittaa cinaatti, "burqaa bira taa'uu dandeessa, muuxannoo Jewel keessa jiraachuus mi'eeffachuu dandeessa," jetti abukaatoon ganna 34 kun.
Meetroo lafa jalaa fi otobusiin salphaatti kan dhaqqabamu yoo ta'u, namoota guyyaa isaanii guutuu Chanjii keessatti dabarsan arguun waan haaraa miti.
Fiilmii ilaaluu, nyaata nyaachuu, mi'a bitachuu, qormaataaf bakka tasgabbaa'aa ta'ellee argachuu dandeessa.
Waggoota darban keessa bakka itti cidhaa fi irbaata walitti dhufeenyaa itti qophaa'anis ta'eera.
Hawwata turizimii biroon bosona roobaa qilleensa qabeessa, iddoo biqiltuu ala keessa deemuu danda’an fi islaayidii olka'iinsa meetiraa 12 qabudha.
Yoo balali'uuf baatee buufata xiyyaaraa daftee dhufte, bakki geejjibaa kun teessoo masaajii fi iddoo biqiltuu qilxuu utuu hin jedhiin ispaa, tiyaatira fiilmii bilisaa agarsiisuu fi bakka daakuu qaba.
Buufatni xiyyaaraa kun urgooftuu mataa isaallee qaba: urgooftuu akkaataa barbaadamuun hojjetamee fi yaadannoo daraaraa fi mi'eessituu qabu kan guutummaa Chaanjii keessatti faca'e.
Akkasumas Tarminaala 4n alatti agarsiisni daayinoosaroota hamma lubbuu qaban kan maayilii tokkoof diriire jira.
Biyya sadarkaa irratti xiyyeeffatte keessatti, manneen barnootaa haa ta'u, taphattoota biyya keessaa, Chanjii akka qabxii addaa boonsaa ta'ee adda ba'a.
Ministirri geejjibaa Singaapoor akka jedhanitti, indaastirichi magaalattiin akka wiirtuu daldalaa fi daldalaa addunyaatti ejjennoo ishee mirkaneessuu keessatti ''gahee murteessaa'' qaba.
"Chaanjii buufata xiyyaaraa keessa darbuuf gaarii ta'e keessaa tokko," jedha teessoo isaa Zuuriik kan ta'e Aleeks Chaan, kan waggaatti hanga al afuriitti imala hojii dachaa Singaapoor keessa darbu.
Chaanjii "guddaa" yoo ta'u, Chan kanneen akka Firaankifart yookaan Amistardaam caalaa baayyee qindaa'ee fi bu'a qabeessa ta'uu isaa tilmaama.
"Yeroo baayyee garee guddaa gara namoota 60 ta'an waliin deema, garuu hanga ammaatti mi'a tokko asitti bade hin argine.
Madda suuraa, Getty Images
“Buufata xiyyaaraa gurguddoo biroo addunyaa irratti balalii walqunnamsiisu dhabuun baayyee salphaadha, garuu kun Chaanjiitti gonkumaa waan hin taane."
Dhiheenya kana rakkoon teeknikaa buufata sakatta’iinsa lafaa fi qilleensaa irratti sa’aatii hedduudhaaf qulqullina immigireeshinii jeeqe jiraatus, imaltoonni idil-addunyaa hedduun carraan imala isaanii addaan cituu xiqqaa waan ta’eef Chaanjiitti qaxxaamuruu filatu jedhan
"Yeroo fi humnaa fi invastimantii buufata xiyyaaraa addaa kamiyyuu irratti bahu yoo ilaaltan, Singaapoor hanga ammaatti hunda caalaa hojjettee jirti jechuudha," jedha.
Chaanjii, bara 1981 kan baname tarminaala tokkoo fi daandii balalii tokko qofa qaba.
Bara 2019tti Jewel erga banamee ji'oota jahan jalqabaa keessatti daawwattoota miiliyoona 50 argateera. Tarminaalli shanaffaan amma hojii irra kan jiru yoo ta'u, walakkeessa bara 2030moota keessa hojiirra oola jedhamee eegama.
"Buufatni xiyyaaraa addunyaa kanarra jiru kamiyyuu namoonni naannoo sanaa bashannanaaf qofa daawwatu jedhee of jajuu danda'a jedhee hin yaadu," jedha Adriyaan Taan, ogeessi seeraa fi yaada hawaasummaa."
Madda suuraa, Getty Images
Lammiileen Singaapoor akkuma mana bunaa naannoo isaani jiru ni beeku jedha.
Taan imala dheeraa booda Chanjiitti yeroo bu'u "sirna biyyoolessaa" kana haala qoosaa ibseera.
Buufata xiyyaaraa biroo caalaa hammam akka gaarii ta'e irratti yaada kennuu, dafanii immigireeshinii keessa darbuu fi jiraattotni "baga nagaan dhuftan" jedhu dhaga'amuun kolfuu fi sana booda nyaata biyya keessaa akka ruuzii hanqaaquu nyaachuuf deemna.”
"Kanaafidha Chanjiin guddaa kan ta'e. Waan Singaapoor irratti dandeettii qabdu hunda bakka bu'a: gahumsaa fi kabaja mi'aa Singaapoor waliin."
